آیا تابه‌حال به این مسئله توجه کرده‌اید لباسی که می‌پوشید مثل کت‌وشلواری شیک یا شلوار جین و تیشرت نشان‌دهنده چیست؟ علم فشن ثابت کرده که پوشاک زبان خود را دارد و می‌تواند با طبقهٔ اجتماعی جنسیت ثروت و شغل ارتباط داشته باشد. آگاهی از کارکرد لباس، مفهوم و وضعیت آن در جامعه و ارتباط آن با گروه‌های اجتماعی نمودی جالب از تحقیق پیرامون لباس و استایل است. بسیاری از گرایش‌ها از نگرش به گروه‌ها یا قبیله‌های خاص اجتماعی و گروه‌هایی که به دلیل سبک لباسی که می‌پوشند و نحوه میکاپ و مدل مو؛ قابل‌تشخیص هستند. علاوه‌برآن بسیاری از سبک‌های لباس اجتماعی با رویدادهای رخ‌داده در جوامع به استایل دیگری روی آوردند و هم اکنون از طریق روند کلی مد و لباس قابل‌تشخیص هستند. برای مثال لباس کتان راه‌راه انواع جین، تیشرت و ژاکت اولین‌بار به‌عنوان لباس کار مورداستفاده قرار گرفت. این لباس در حدود یک قرن چنین کارکردی داشت و در آن دهه‌ها با لباس کابوی‌ها تطابق داشت در دهه ۵۰ میلادی در لباس یاغیان نوجوان و در دهه ۷۰ میلادی توسط هیپی‌ها مورداستفاده قرار می‌گرفت ژاکت‌های چرمی و مشکی رنگ موتورسواران، یونیفرم اصلی گروه ضد حکومتی فرشتگان جهنم را تشکیل می‌داد. در حال حاضر به دلیل نمایش فرم مردانگی و سختی لباس این نوع پوشاک به تن‌پوشی متداول و مد روز تبدیل شده است و امکان ندارد تصویری از آن در مجله مد یا بر تن یک دوچرخه‌سوار شیک دیده نشود.

بررسی تغییر رویکرد مدها و هماهنگی اجزای مختلف لباس که به‌نوعی موجب تغییرات اساسی درروند مد می‌شود توسط کارگردانان مد یا همان استایلیست‌ها انجام می‌شود. استایلیست شخصی است که تفکرش مبتنی بر دموکراسی است؛ زیرا اعتقاد دارد یک نوع اندام ایده‌آل وجود ندارد و هر شخصی می‌تواند هویتی منحصر به خود داشته باشد و آن را از طریق استایل خود به معرض نمایش بگذارد. به طور ساده می‌توان گفت که استایلیست مسئول انتخاب لباس و ظاهر کلی افراد است.

 استایلینگ لباس چیست؟

سحر سعید الاسلام موسوی کارشناس ارشد طراحی پارچه و لباس در این باره می‌گوید: ریشه استایلینگ از (style) می‌آید که به معنی سبک‌سازی است و به زمانی اشاره دارد که افراد برای انتخاب المان‌های بصری در پوشاک در پی این هستند که چه سبک و شیوه‌ای ایجاد کنند. استایلینگ شخصی زمانی است که افراد برای انتخاب لباس خود به دنبال ایجاد هماهنگی در سلیقه و هزینه مناسب خود است و در بخش تبلیغاتی؛ استایلیست باید در پی این باشد که چه تفکری را منتقل کرده و بعد از آن به دنبال چه عناصر بصری باشد.

ادیتور یال استایلیست‌ها جزو اولین استایلیست‌هایی بودند که منحصراً در مجلات مد و لباس فعالیت می‌کردند؛ در حقیقت آنان صفحات مربوط به مد و لباس را مدیریت کرده و تعدادی از طراحان لباس را انتخاب می‌کردند تا از طریق مجلات معرفی شوند؛ رابطه‌ای که در طول پروسه عکاسی و زیر نظر هدایت اولیه مدنویس، میان عکاس و مدل شکل می‌گرفت، بسیار حائز اهمیت بود.

به اعتقاد موسوی فعالیت استایلیست درگذشته با امروز متفاوت بوده است.” درگذشته کار استایلیست بعد از تولید شروع می‌شد؛ یعنی طراحی و تولید لباس صورت می‌گرفت و پس از آن استایلیست کار چینش و هماهنگی اجزا را بر عهده داشت؛ اما امروزه به این شکل نیست

جایگاه استایلیست تغییر کرده است. ما امروز استایلیست‌هایی داریم که به‌عنوان مدیر خلاق فعالیت می‌کنند و مدیر خلاق از ابتدای مراحل طراحی و تولید بر تمامی فعالیت یک برند نظارت می‌کند. البته موضوع کاری یک استایلیست به سابقه و مجموعه‌ای که به آن وارد می‌شود نیز ربط دارد.”

در واقع، در دهه ۶۰ میلادی رایج بود که گریم صورت و آراستن مو توسط خود مدل‌ها انجام شود و آنها لوازم جانبی موردنیاز را با خود به صحنه می‌آوردند؛ اما فراتر از آن حضور شخص سومی احساس شد و در ادامه اولین استایلیست‌های مستقل در طول دهه ۸۰ میلادی پدیدار شدند که برای مجلات جدید سبک طراحی نظیر فیس ” و “آی دی” فعالیت می‌کردند. ازآنجاکه این مجلات کارمندان دائمی در حوزه مد و لباس نداشتند، استایلیست مستقل می‌توانست برای تعدادی از نشریات و مشتریان در حیطه مد و لباس ایده‌پردازی خلاقانه داشته باشد. رفته‌رفته و از آن زمان تا به امروز، استایلیست به بخش تفکیک‌ناپذیر پروژه‌های ادیتوریال تبدیل شده است؛ در اصل استایلیست به منزله فردی مهم در فرایند خلق تصویر تلقی می‌شود که به مجله یا دیدگاه خاصی وابسته نیست.

موسوی که سال‌هاست در عرصه استایلینگ تدریس و فعالیت دارد؛ این شاخه از مد و فشن را بسیار گسترده عنوان می‌کند.” پرسونال استایلینگ یا استایلینگ شخصی شاخه‌ای است که لباس‌هایی که شخص قرار است بپوشد را بر اساس ویژگی‌های ظاهری و روحی استایل می‌کند. در سطوح پیشرفته‌تر افرادی که استایلینگ شخصی کار می‌کنند می‌توانند برای برنامه‌های مختلف و رویدادهای افراد معروف یا چهره‌ها؛ لباس و دیگر المان‌های بصری مانند زیورآلات، کیف، کفش و اکسسوری پیشنهاد دهند و استایل کنند.

استایلینگ تبلیغاتی و استایلینگ ادیتوریال نیز جزو شاخه‌های استایلینگ است که راوی سناریو و داستان‌پردازی است و صرفاً قرار نیست محصولی ارائه شود و در مجموع هنر هماهنگی مفهومی اجزا را ادیتوریال استایلینگ می‌گویند. در استایلینگ طبیعت بی‌جان نیز از مدل استفاده نمی‌شود و کار استایلیست چیدمان با اشیا هست که ابتدا در حوزه‌های اکسسوری و زیورآلات و عطر بوده است و امروز در همه زمینه‌های پوشاک از آن بهره‌برداری می‌شود.”

یک استایلیست عناوین گوناگونی دارد ممکن است با عنوان استایلیست شخصی شناخته شود؛ در مجلات و روزنامه‌ها ادیتوریال استایلیست یا دستیار لباس نامیده شود و در فروشگاه‌ها، خریدار شخصی یا دستیار خرید این نام را به خود اختصاص می‌دهند. گذشته از ماهیت کاربردی موضوع، ایده استایلیست که اغلب دیدگاه حسی خود را با پیوند با علم و مبانی استایلینگ دررابطه‌با پروژه مطرح می‌کند، در این حوزه بسیار دخیل است. حتی اگر تصمیم دارید تا فعالیت خود را به‌عنوان متخصصی تازه‌کار در استایلینگ شروع کنید توجه داشته باشید که تنها مهارت عملی شما مورد ارزیابی قرار نمی‌گیرد؛ بلکه ایده‌ها، نگرش و سلیقه شخصی شما نیز در هر اثری که خلق می‌کنید دارای اهمیت است.

استایلینگ می‌تواند تعابیر چالش برانگیزی از مد و استایل تا حرکت به‌سوی شیوه‌های نوین هماهنگ‌کردن اجزای مختلف لباس با هم را شامل شود به‌نحوی‌که اساساً مدنظر طراح نبوده است. تاریخچه مد و لباس مملو از نمونه‌هایی این چنین است که ظاهراً امروزه بسیار رایج است؛ مواردی از قبیل لباس‌های ورزشی در موقعیت‌های رسمی چنانچه هر دوی این رویکردها به‌دقت یکپارچه‌سازی شده و یا ماهرانه در کنار هم قرار داده شوند بازهم هر کدام در استایلینگ جایگاه خود را حفظ خواهند کرد.

جایگاه استایلینگ در ایران

مدیر مؤسسه “دکتر استایل” رشته استایلینگ در ایران را موضوع جدیدی می‌داند که نیاز است بیشتر از قبل در ایران موردبحث و تدریس قرار گیرد. “یکی از دلایل آن این است که ممکن است در ابتدای طراحی و تولید یک محصول، حضور یک استایلیست توجیه مالی نداشته باشد یا نیاز به وجود یک استایلیست در کار، احساس نشود. اما در انتهای کار و زمانی که محصول آماده فروش است نیاز به هماهنگی بین اجزای محصول برای زیبایی بصری؛ حضور یک استایلیست از ابتدای کار را به‌خوبی نمایان می‌کند؛ بنابراین فرهنگ‌سازی برای حضور یک کارگردان هنری مد بیش‌ازپیش در میان صنعتگران و افرادی که دست‌اندرکار این فعالیت هستند الزامی است. از طرفی این فرهنگ‌سازی از طرف خود استایلیست هم باید ایجاد شود. استایلیست باعث می‌شود تعداد کالاهای بی‌مصرف در سبد خرید کاهش یابد و کالاهای پایه‌ای و کاربردی و پایدار جایگزین فست فشن و کالاهای زود مصرف شود.”