گسترش فرونشست در پایتخت

آخرین خبری که «مهدی چمران» دو هفته قبل به «پیام ما» داده بود، بررسی فرونشست‌ها در شورای شهر تهران بود. مهدی چمران دربارۀ این موضوع گفته بود:  تشکیل جلسه با صاحب‌نظران در کمیتۀ فنی و عمرانی شورا و موضوع مدیریت آب‌های سطحی، در دستور کار قرار دارد. 

دربارۀ فر‌ونشست‌ها، در سایت مرکز پژوهش‌های مجلس آمده است: پدیده فرونشست درحال‌حاضر در برخی مناطق به حد بحران رسیده که حل آن نیازمند هماهنگی، همکاری و اجماع کلیۀ نهادها و دستگاه‌های اجرایی مرتبط و برنامه‌ریزی جامع و بلندمدت است.

براساس گزارش این مرکز، یکی از آثار مخرب فرونشست، در زیرساخت‌های عمرانی و بافت‌های شهری و کلان‌شهری روی می‌دهد؛ چنانکه در محدودۀ جنوب غرب شهر تهران، فرونشست ۱۷ سانتی‌متر در سال ثبت و گزارش شده است. در شرایطی که ذخایر آب در سدهای تأمین‌کنندۀ آب پایتخت نیز درحال کاهش بوده و روند تجدید آن‌ها در شـرایط بحرانی و کم‌آبیِ حاضر بسیار کند و ناچیز است، این فشار مضاعف در نهایت بر آبخوان‌های پایتخت تحمیل شده و روند گسـترش فرونشست را در این کلان‌شهر جدی‌تر خواهد کرد.

 منتظر مصوب‌شدن لایحه در مجلس هستیم 

موضوع فرونشست‌ها موجب شد که در شورای‌عالی استان‌ها، لایحه‌ای به مجلس ارائه شود که دربارۀ آن، «محمد آقامیری» عضو شورای شهر تهران و رئیس کمیتۀ عمران شورا، به «پیام ما» بیان کرد: لایحه مربوط به بحران فرونشست‌ها تحت عنوان «لایحۀ کنترل و پیشگیری از فرونشست» در شورای شهر تهران با جمع‌بندی نظرات کارشناسان و اساتید تصویب و اسفند سال گذشته تقدیم شورای‌عالی استان‌ها شد. از طریق شورای‌عالی استان‌ها نیز، لایحه به کمیسیون کشاورزی، منابع طبیعی و آب مجلس داده شد که براین‌اساس، ۱۱ جلسه با سازمان‌های ذی‌ربط و متعدد از قبیل وزارت کشاورزی، راه‌وشهرسازی، سازمان نقشه‌برداری و… برگزار کردند. 

او اضافه کرد: با اصل ۸۵ شدن این مصوبه، تلاش شد که جزو لوایحی شود که در ۵ سال آینده جزو لوایح اولویت‌دار در مجلس باشد. قطعاً اگر این لایحه در صحن علنی هم مصوب شود، یک کارگروه قوی در کشور و سطح استان‌ها از جمله تهران تشکیل می‌شود؛ براساس این لایحه، وظایف و رویکردهای مدیریت شهری تهران هم مشخص می‌شود. خصوصاً در بحث مدیریت منابع آبی، پساب‌ها و همچنین بازچرخانی آب که تصمیمات روشن و مشخص است و منتظر مطرح و مصوب‌شدن این لایحه در صحن علنی مجلس هستیم.

 شهرداری تهران کم‌کاری کرده است

در ادامه، «سمیه رفیعی» نمایندۀ تهران و سخنگوی کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس هم، با تأکید بر بحران فرونشست‌ها در تهران، به «پیام ما» بیان کرد: در بحران فرونشست‌ها در شهر تهران، شهرداری مهم‌ترین نقش را دارد و به نظر می‌رسد باتوجه‌به فرونشست قابل‌توجهی که در سطح شهر داریم و گزارشات از طریق سازمان نقشه‌برداری کشور مداوم به دست ما می‌رسد، شهرداری و دیگر نهادها توجه بیشتری به این موضوع می‌کردند و شاهد کم‌کاری آن‌ها هستیم. 

او ادامه داد: در کمیسیون کشاورزی مجلس، همچون گذشته که جلسات مربوط به فرونشست‌ها برپا می‌شد، همچنان این دغدغه وجود دارد و لایحه از شورای‌عالی استان‌ها به کمیسیون آورده شد و بررسی‌ها و نکات مؤثری در قانون فوق دیده شده که برخی دستگاه‌ها با اجرای آن موافقند و برخی دستگاه‌ها هم مخالف؛ به این دلیل که می‌گویند، نیاز به لایحۀ مستقل برای فرونشست‌ها نیست. اما بااین‌حال، بررسی این لایحه در دستور کار مجلس قرار دارد تا بتوانیم در این زمینه لایحه‌ای خوب را مصوب کنیم و کنترل فرونشست‌ها را هم در شهر تهران و هم در دیگر مناطق کشور داشته باشیم.

  تهران رکورددار فرونشست زمین

براساس گزارش «ایرنا»، سال گذشته «علیرضا زاکانی» شهردار تهران، دربارۀ فرونشست زمین در تهران گفته است که برداشت آب‌های زیرسطحی تهران و عدم جایگزینی، شرایطی ایجاد کرده است که فرونشست از جنوب شرق تهران به‌سمت مرکزی پیش می‌رود؛ بنابراین امکانات را به‌سمت بازچرخانی می‌بریم.

براساس همین گزارش، «حلیا سادات ‌حسینی» سرپرست ادارۀ کل محیط‌زیست و توسعۀ پایدار شهرداری تهران نیز، از فرونشست زمین به‌عنوان «زلزلۀ خاموش» یا «سرطان زمین» یاد کرده و گفته بود: براساس آمار در جنوب، مرکز و دشت‌های غرب و جنوب غرب استان تهران، شاهد بیشترین فرونشست زمین هستیم.

او با اشاره به اینکه تهران رکورددار فرونشست زمین در جهان است، به «ایرنا» گفته بود: توقف روند روبه‌رشد مصرف و برداشت آب و دادن فرصت تجدیدشوندگی برای احیاء آبخوان‌ها، صرفه‌جویی در مصرف آب به‌ویژه در بخش کشاورزی، تزریق آب‌های مازاد روی سطح زمین به سفره‌های زیرزمینی، استفادۀ صحیح و کارآمد از منابع آبی، ممنوعیت استفادۀ بیش‌ازحد از حوضه‌های آب‌های زیرزمینی، تصفیۀ آب‌های شهری و استفاده دوباره از آن در کارخانه‌ها، احداث چاه جذبی، از جمله راهکارهای برون‌رفت از فرونشست و مدیریت در کلان‌شهر تهران محسوب می‌شود.