دهمین اجلاس شورای جهانی آب با شعار آب برای شکوفایی از ۱۹ تا ۲۵ می ۲۰۲۴ در شهر بالی کشور اندونزی برگزار شد. از جمهوری اسلامی ایران نیز هیئتی متشکل از نمایندگان وزارت نیرو، وزارت جهادکشاورزی و سازمان محیط‌زیست در این کنفرانس شرکت کردند. هدف از برگزاری اجلاس جهانی آب ارتقای آگاهی‌ها دربارهٔ موضوعات آبی، پشتیبانی‌های سیاسی، ارتقای مشارکت و تقویت سیاستگذاری‌های ملی و بین‌المللی است. در دهمین اجلاس جهانی آب علاوه‌بر گفت‌وگو در مورد انتقال آب بین‌حوضه‌ای، بر انجمن‌های موضوعی برای تأمین آب، کاهش سیلاب و آبیاری تمرکز شده بود.

در اعلامیهٔ مطبوعاتی دهمین مجمع جهانی آب که در آخرین روز این اجلاس صادر شد، اعلام شده است دهمین مجمع جهانی آب با تلاش برای ارائهٔ راهکارهایی به‌منظور تقویت مدیریت کاهش خطر بلایای ناشی از آب و منابع آبی موافقت کرد.

 شناسایی بحران‌های جهانی آب

براساس این اعلامیه، در پایان جلسه فرایند منطقه‌ای دهمین مجمع جهانی آب هماهنگ‌کنندگان چهار منطقهٔ آسیا-اقیانوسیه، آفریقا، آمریکا و مدیترانه شباهت چالش‌های موجود در این مناطق را برای غلبه بر بحران‌های آبی شناسایی کردند. همچنین، هماهنگ‌کنندگان اقدامات اولویت‌دار مرتبط با بحران‌های آب را در سطوح محلی و منطقه‌ای براساس درک آنها از جنبه‌های اولویت کلی آب و زمینه‌های منطقه‌ای شناسایی کردند.

بنابراین، نمایندگان و هماهنگ‌کنندگان هر چهار منطقه توافق کردند تقویت مدیریت کاهش خطر بلایا ضروری است. این مدیریت از این جهت حائز اهمیت است که می‌تواند جامعهٔ جهانی را مطمئن کند تغییراقلیم، به‌ویژه بحران‌های آبی، تأثیرات گسترده‌ای که موجب زیان اقتصادی و آسیب‌های شدید محیط‌زیستی شود، به‌همراه نداشته باشد.

«چانگ‌هوا وو»، هماهنگ‌کنندهٔ منطقهٔ آسیا و اقیانوسیه که همچنین رئیس شورای حکومتی مجمع آب آسیا و اقیانوسیه نیز بود، در این نشست اعلام کرد نوع بشر به‌عنوان یکی از فاکتورهای تأثیرگذار در تغییراقلیم، در معرض آسیب‌های اقتصادی است .به همین دلیل، همه ناچاریم برای توسعهٔ فراگیر مبتنی‌بر برابری جنسیتی برای حفظ محیط‌زیست، از جمله مشارکت عمومی در بهبود حکومت و کاتالیزورهای مالی و همچنین، نوآوری و پیشرفت فناوری تلاش کنیم. «توسعهٔ تاب‌آوری عمومی و ظرفیت سازگاری برای مدیریت بلایا برای توسعهٔ پایدار در این منطقه ضروری است.»

 حق برابر استفاده از آب

طبق این اعلامیهٔ مطبوعاتی علاوه‌بر برجسته کردن تأثیرات تغییراقلیم که باید باهم بر آن غلبه کرد، هماهنگ‌کننده‌های چهار منطقه همچنین بر اهمیت مقرراتی که به مردم حق استفاده از آب را به‌عنوان تلاشی برای جلوگیری از درگیری‌های آبی می‌دهد، تأکید کردند. نوآوری، فناوری، مشارکت جوانان و مردم و راهکارهای استفاده از آب نیز در فهرست شناسایی قرار دارند. به‌گفتهٔ او، تلاش‌های کاهش خطر بلایا نیازمند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های آب پایدار و چندمنظوره و تعهد به حفظ بازسازی اکوسیستم زیرساخت‌های طبیعی است: «شرکت‌کنندگان در اجلاس همچنین بر اهمیت رفع شکاف اقتصادی بین گروه‌های مختلف جامعه و تقویت نهادهای موجود با چارچوب‌های نظارتی و سازوکارهای هماهنگی در همهٔ سطوح برای کاهش خطرات بحران آب تأکید کردند. جلسهٔ فرایند منطقه‌ای بسیار مهم است و به نقطه‌عطف مهمی در همهٔ بحث‌های مربوط به آب در این هفته تبدیل خواهد شد.»

 تعهدات جدید در رودخانه‌ها

 همچنین، در روز پایانی مجمع جهانی آب، شرکت‌کنندگان با تعهد جدیدی برای مدیریت حوضهٔ رودخانه موافقت کرد. در اعلامیهٔ مطبوعاتی منتشرشده در هفتمین روز از دهمین مجمع جهانی آب، اعلام شد چندین تعهد به توافق رسیده است. یکی  از این تعهدات «برنامهٔ قهرمانان اقدام حوضهٔ بالی» است: یک تعهد جدید با هدف حمایت از مدیریت حوضهٔ رودخانه. هدف از این برنامه تقویت برنامه‌هایی است که برای دستیابی به اهداف توسعهٔ پایدار در حوضه‌های مشترک آبی تعریف می‌شود. شرکت‌کنندگان در بخش حوضهٔ رودخانه از تصمیم دهمین مجمع جهانی آب برای تثبیت بیشتر مدیریت حوضهٔ رودخانه به‌عنوان یک اولویت سیاسی با گنجاندن مستمر مسائل حوضهٔ رودخانه در بخش‌های سیاسی سطح بالا و همچنین در وزارتخانه، مجلس و وزارتخانه استقبال کردند.

 «اریک تاردیو»، دبیرکل شبکهٔ بین‌المللی سازمان‌های حوضه(INBO)، در اختتامیهٔ این اجلاس و دربارهٔ برنامهٔ قهرمانان گفت: «دستورکار قهرمانان حوضهٔ بالی شامل گام‌های مشترکی است. یک برنامهٔ جهانی برای ظرفیت‌سازی و تبادل تجربه بین سازمان‌هایی در سراسر جهان که بر روی مدیریت یکپارچهٔ منابع آب در حوزهٔ رودخانه‌های ملی و فرامرزی کار می‌کنند. این برنامه همچنین از فعالیت‌های ظرفیت‌سازی مشترک، مانند وبینارها، جلسات حضوری، بازدیدهای مطالعاتی و انتشار جهانی اطلاعات برای یادگیری و اطلاع‌رسانی به جامعه پشتیبانی خواهد کرد.»

شبکهٔ بین‌المللی سازمان‌های حوضه (INBO) بر اجرای مدیریت یکپارچهٔ منابع آب(IWRM) در حوضه‌های ملی و فرامرزی رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و سفره‌های زیرزمینی تمرکز و بر حاکمیت یکپارچه، برنامه‌ریزی استراتژیک، سیستم‌های اطلاعاتی مشترک و تأمین مالی پایدار تأکید دارد. این سازمان همچنین به چالش‌های تغییراقلیم، حفظ تنوع زیستی و همکاری فرامرزی رسیدگی می‌کند. براساس اعلام وب‌سایت اطلاع‌رسانی موقتی که برای این اجلاس تشکیل شده است، چندین گروه در اجرای این برنامه مشارکت دارند. یکی از این گروه‌ها کمیسیون اروپاست. علاوه‌براین، آژانس توسعهٔ فرانسه از طریق پروژهٔ DYNOBA که ظرفیت سازمان‌های حوضهٔ رودخانه‌ای فرامرزی در آفریقا را افزایش می‌دهد، مشارکت می‌کند.

 اعزام ایران به اجلاس

 در نخستین روز از اجلاس معاون مرکز بین‌الملل وزارت نیرو اعلام کرده بود: «جمهوری اسلامی ایران یکی از ده سازندهٔ برتر سد‌های بزرگ در دنیا محسوب می‌شود و تجارب معتبر و فراوانی در احداث سازه‌های آبی و نیروگاه‌های برقابی دارد. بر این اساس، حضور ایران در اجلاس شورای جهانی آب می‌تواند جایگاه خوبی برای ارائهٔ توانمندی‌های ایران در عرصه‌های مختلف آبی باشد.»

به‌گفتهٔ «علیرضا سلامت»، اجلاس شورای جهانی آب به‌زعم بسیاری از متخصصان و اندیشمندان آبی، بزرگترین و معتبرترین گردهمایی آبی دنیا است که هر سه سال یکبار با حضور ۱۵ تا ۵۰ هزار نفر (بسته به شرایط مختلف اقتصادی، اجتماعی، و…) در یکی از کشورهای عضو این شورا برگزار می‌شود. دهمین اجلاس جهانی در شهر بالی کشور اندونزی گشایش یافت: «دهمین اجلاس با برآورد تقریبی حدود ۵۰ هزار نفر از حدود ۱۷۵ کشور دنیا در بالی اندونزی گشایش یافت. هیئتی کارآمد از متخصصان آبی جمهوری اسلامی ایران از نهادهای مختلف آبی به‌همراه معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا در این رویداد شرکت کرده‌اند. 

 بی‌شک یکی از اهداف اصلی این اجلاس بین‌المللی، هم‌افزایی افکار در جهت اقدام برای بهبود وضعیت دسترسی همگان به آب شرب سالم و سامانه‌های جمع‌آوری، تصفیه و استفادهٔ مجدد از فاضلاب برای مصارف مرتبط با در نظر گرفتن استانداردهای بین‌المللی است. یکی دیگر از اهداف مهم این رویداد، فراهم آوردن فرصتی برای دیدارهای دو و یا چندجانبه میان کشورهای مختلف عضو شورا است که نتیجهٔ آن بحث و گفت‌وگو در زمینهٔ توسعهٔ همکاری‌های متقابل و در ادامه تهیه و تبادل یادداشت تفاهم، و متعاقب آن تعریف پروژه‌های مختلف آبی در قالب تنظیم موافقت‌نامه و قرارداد و درنهایت صادرات کالا، تجهیزات و خدمات فنی و مهندسی در زمینه‌های مختلف صنعت آب، فاضلاب، سدسازی و احداث نیروگاه‌های برقابی است.»

 فرصت نمایش برای کشور

سلامت توضیح داده بود ازآنجاکه جمهوری اسلامی ایران یکی از ده سازندهٔ برتر سد‌های بزرگ در دنیا محسوب می‌شود و تجارب معتبر و فراوانی در احداث سازهٔ آبی و نیروگاه‌های برق آبی دارد، این رویداد می‌تواند جایگاه خوبی برای ارائهٔ توانمندی‌های کشور در عرصه‌های مختلف آبی باشد: «علاوه‌براین، نمایشگاه باشکوهی متشکل از نمایندگان کشورها، سازمان‌ها و نهادهای دولتی و بنگاه‌های کوچک و بزرگ اقتصادی و بازرگانی از سراسر دنیا در طی اجلاس تشکیل خواهد شد که فرصت مناسبی برای ارائهٔ خدمات و محصولات شرکت‌های معتبر ایرانی را فراهم می‌آورد. 

در شرایط کنونی و به‌واسطهٔ تحریم‌های ظالمانه و محدودیت‌های فراوانی که برای استفاده از خدمات فنی و مهندسی و کالا و تجهیزات شرکت‌های ایرانی در بیشتر کشورهای دنیا وجود دارد، استفاده از ظرفیت پیش‌آمده و حضور مؤثر و محتوامحور در اجلاس مذکور یکی از ظرفیت‌های مهم برای نمایش توانمندی‌های جمهوری اسلامی ایران به سراسر جهان است. متأسفانه به‌واسطهٔ تبلیغات منفی گسترده‌ای که علیه کشور شده و می‌شود، ظرفیت‌ها و توانمندی‌های جمهوری اسلامی ایران کمتر شناخته شده و به‌غیر از کشورهای همسایه و فراهمسایه، بازخورد ناچیزی در جامعهٔ جهانی داشته است. این درحالی‌است که بهره‌گیری حداکثری از اینگونه رویدادها که قریب به اتفاق نمایندگان عالی‌رتبهٔ کشورهای جهان در آن حضور دارند، فرصت بی‌نظیری محسوب خواهد شد.»

به‌گفتهٔ او، بخش قابل‌توجهی از ارتباطات و تعاملات بین‌المللی که منجر به مراودات اقتصادی و مالی می‌شود، در همین رویدادها آغاز  و در طی دیدارهای دوجانبهٔ مقامات رسمی کشورها منجر به توسعهٔ روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای مختلف دنیا می‌شود: «بهره‌گیری از فرصت پیش‌‌آمده وظیفهٔ مدیران و مسئولان اعزامی به اینگونه رویدادها است و باید سرلوحهٔ فعالیت‌های بین‌المللی نهادهای مرتبط داخلی قرار گیرد.»

اقدامات ایران برای مقابله با سیلاب

معاون آب و آبفای وزارت نیرو نیز که به نمایندگی از ایران در این نشست حضور داشت، گفت برای تأمین آب برای انسان‌ها و طبیعت ضرورت دارد بررسی شود که چرا در سه دههٔ اخیر هنوز شاخص برخورداری جمعیت جهان از آب آشامیدنی سالم به ۷۵ درصد نرسیده است.

به‌گفتهٔ «محمد جوانبخت»، در این اجلاس شش موضوع مهم با شعار «آب برای شکوفایی» مورد بررسی قرار گرفت و تجربیات کشورهای مختلف ارائه شد: «وزارت نیروی جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر در مسئلهٔ بازتخصیص آب و توسعه استفاده از منابع آب‌های غیرمتعارف و همچنین مدیریت توأمان مصرف آب و برق در چاه‌های کشاورزی، جهت توسعهٔ عدالت و شفاف‌سازی دستاوردهای مهمی داشته است. دربارهٔ تامین آب برای انسان‌ها و طبیعت ضرورت دارد بررسی شود چرا در سه دههٔ اخیر هنوز برخورداری جمعیت جهان از آب آشامیدنی سالم به ۷۵ درصد نرسیده است. 

حدود دو میلیارد نفر جمعیت جهان همچنان به آب سالم دسترسی ندارند. هرچند خوشبختانه جمهوری اسلامی ایران توانسته‌ است حتی با یک استاندارد سختگیرانه ۹۹.۹ درصد جمعیت شهری و ۸۶ درصد جمعیت روستایی خود را تحت‌پوشش شبکه‌ٔ آب شرب و بهداشتی قرار دهد. درحالی‌که در این رویداد با موضوع تأمین آب برای همهٔ انسان‌ها بحث و گفت‌وگو می‌شود، خوب است بدانیم مردمی که در غزه زندگی می‌کنند با مشکل تأمین آب شرب مواجه هستند و تحت‌فشار سخت‌ترین جنایت‌ها شامل کشتار بچه‌ها و زنان، عدم دسترسی به احتیاجات اولیهٔ زندگی از جمله کمبود آب و محاصره از سوی رژیمی هستند که به هیچ تعهد اخلاقی و بین‌المللی پایبند نیست. ما با صدای رسا در کنار تمامی آزادی‌خواهان جهان توقف جنایت در غزه و بازگشت این سرزمین را به صاحبان اصلی فریاد می‌زنیم.»

به‌گفتهٔ جوانبخت، چه در کشورهای توسعه‌ یافته و چه در کشورهای درحال‌توسعه شاهد تلفات جانی پدیدهٔ مخرب سیلاب هستیم: «در موضوع دیگر این اجلاس اندیشمندان باید برای مقابله با این بلایای طبیعی چاره‌اندیشی کنند. کشور جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر توجه به افزایش تاب‌آوری جوامع از طریق آموزش و تنوع بخشی به اقدامات غیر‌سازه‌ای و استفاده از ظرفیت‌های مدیریت یکپارچهٔ سیلاب(IFM) با بازنگری قوانین مرتبط با مدیریت بحران در کشور، به‌منظور شفاف‌سازی، وظایف مابین سازمان‌ها و نهادهای کشوری مورد توجه قرار داده است. آنچه در دیگر موضوع این اجلاس مورد بحث قرار می‌گیرد، مباحث حکمرانی و دیپلماسی آبی خصوصاً در مقولهٔ آب‌های مرزی است که همیشه باعث اختلاف میان اقوام و کشور‌ها می‌شود. ایران با کشورهای همسایهٔ خود در شرق، غرب و شمال دارای معاهدات و تفاهمنامه‌های متعددی است که برخی از آنها نزدیک به هشت دهه قدمت دارند.»

پیش‌ از این نهمین اجلاس جهانی آب در کشور سنگال، اجلاس هشتم در برزیل و اجلاس هفتم در کره جنوبی برگزار شد.