بایگانی مطالب: گزارش روز
اتصال کریدورهای مهاجرتی پرندگان دریایی مهاجر در سراسر قاره ها
خانههای ایران در اقلیم آینده
| پیام ما | ایران در حال تجربه اقلیمی متفاوت از گذشته است. افزایش دما، تغییر الگوی بارش، طولانیتر شدن دورههای خشکسالی و افزایش رخدادهای گرمایی، شرایط اقلیمی بسیاری از مناطق کشور را تغییر داده است. دادههای اقلیمی از گرمتر شدن هوا و تغییر ویژگی بارشها و دورههای خشک و تر حکایت دارد. در این شرایط، جدا از تأثیر این پدیده بر منابع آب و کشاورزی، یکی از عرصههای متأثر از تغییراقلیم، محیط زندگی انسان است. خانهای که برای الگویی مشخص از دما، بارش و فصلهای گرم و سرد طراحی شده، در اقلیمی که همین متغیرها در حال تغییرند، ممکن است دیگر همان کارایی گذشته را نداشته باشد. با این توصیف، آیا معماری مسکونی امروز ایران میتواند پاسخگوی اقلیم آینده باشد؟
رابطهای که جهان را تغییر داد
بحث درباره بحران محیطزیستی معمولاً از یکی از دو نقطه آغاز میشود: یا از انسان و مجموعه فعالیتها، فناوریها و الگوهای مصرف او، یا از سامانه زمین و تغییراتی که در اثر فعالیتهای انسانی در آن پدید آمده است. در هر دو رویکرد، رابطه میان انسان و محیط اغلب بهعنوان زمینهای بدیهی و کمابیش ثابت در نظر گرفته میشود؛ گویی یک طرف رابطه «انسان» است و طرف دیگر «طبیعت» و مسئله اصلی تنها شناخت اثر یکی بر دیگری و یافتن راهی برای اصلاح این اثرگذاری است. اما شاید پیش از پرداختن به این مسئله، لازم باشد یک گام به عقب برداریم و پرسش بنیادیتری مطرح کنیم: اساساً حیات چگونه ممکن میشود؟
شمـــــــــال زرد
صدای بینفسی شمال بلند نیست. زیر پوشش سبز هیرکانی و آبی کاسپین، گردوخاک استانهای گیلان، مازندران و گلستان را بینفس کرده است. آنچه استانهای شمالی ایران یا استانهای حاشیه جنوبی دریای کاسپین را از دیگر مناطق کشور متمایز میکند، افزون بر جغرافیا و چشمانداز متفاوت، هوای پاک آنها بوده است. اهمیت این ویژگی در حوزه سلامت و بیماریهای قلبیعروقی و ریوی نیز سابقهای طولانی دارد. پیش از آنکه گردشگری سلامت و آسایش آبوهوایی مطرح شود، کم نبودند کسانی که به توصیه پزشکان به این منطقه مهاجرت میکردند و ساکن آن میشدند.
توسعه بدون شناخت منطقه ممکن نیست
| پیام ما | روی نقشه اداری ایران، مرز هر استان با خطی مشخص از استان همسایه جدا شده است؛ اما آب، اقلیم، بازار کار، فقر و جریان مهاجرت از این خطوط پیروی نمیکنند. بااینحال، بخش بزرگی از تصمیمهای توسعهای کشور همچنان بر مبنای همین مرزها گرفته میشود. تازهترین گزارش مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد ایران، با وجود بیش از ۲۰ تجربه منطقهبندی، هنوز فاقد نقشهای منسجم برای شناخت ظرفیتها و کاستیهای مناطق است؛ فقدانی که نتیجه آن را میتوان در توزیع نامتناسب منابع، اجرای پروژههای ناسازگار با سرزمین و ادامه تخصیص حمایتها بر اساس فهرستی متعلق به سال ۱۳۸۸ دید.
«تراستیها» چگونه خبرساز شدند؟
در یک ماه گذشته، واژه «تراستی» از اصطلاحی تخصصی در حوزه انرژی و ارز، به یکی از پرتکرارترین برچسبهای گفتمانی در توییتر فارسی تبدیل شد. این گزارش با بررسی محتوای پربازدید مرتبط با این کلیدواژه در بازه ۱۲ تیر تا ۱۲ مرداد ۱۴۰۵، تصویری کمی و کیفی از نحوه بازنمایی این موضوع در افکار عمومی مجازی ارائه میدهد.
ارزیابی پشت دیوار محرمانگی
با وجود وعدههای مکرر برای شفافسازی، گزارشهای ارزیابی اثرات محیطزیستی پروژهها همچنان پشت درهای بستهاند. این گزارشها مبنای تصمیمگیری درباره پیامدهای یک پروژه بر محیطزیست و زندگی ذینفعاناند و دسترسی به آنها، پیششرط نقد کارشناسی و مشارکت مردم در تصمیمگیری است؛ اما در کشور ما هنوز سازوکار الزامآوری برای انتشار عمومی آنها وجود ندارد. به گفته کارشناسان، این روند مردم و جوامع محلی را از فرایند ارزیابی حذف کرده است. همچنین کیفیت گزارشها و تصمیمهای مبتنی بر آنها دیگر در معرض نقد و سنجش عمومی قرار نمیگیرد. دراینمیان، یکی از اعضای شورای عالی حفاظت محیطزیست معتقد است افرادی از نبود شفافیت در فرایند ارزیابی سود میبرند.
موفقترین و ویرانگرترین گونه جهان
|پیام ما| انسان شاید موفقترین گونه تاریخ زمین باشد؛ گونهای که با تکیه بر شناخت پیچیده، زبان و توانایی همکاری در مقیاس بزرگ، از موجودی نحیف و آسیبپذیر به نیرویی سیارهای تبدیل شد. اما همین توانایی، وجه دیگری هم دارد: انسان اکنون تنها گونهای است که میتواند همزمان زیستکره را دگرگون کند و برای نجات آن دست به کار شود. این دوگانه، محور نشست «انسان؛ موفقترین گونه یا آسیبزنندهترین آن» در شبهای گفتوگوی «وزن دنیا» بود؛ نشستی که در آن «حامد وحدتینسب»، انسانشناس پیش از تاریخ، و «مسعود امیرزاده»، کارشناس و فعال محیط زیست، مسیر تحول رابطه انسان و طبیعت را از شکار و کشاورزی تا عصر مدرن و بحرانهای امروز بررسی کردند.
تغییر نام «کمجان»، تغییر هویت تالاب است
انتشار فهرست جدید تالابهای ایران از سوی معاونت محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست، پس از تأیید هیئتوزیران، اعتراض فعالان محیطزیست در استان فارس را بهدنبال داشته است. در این فهرست، نام تالاب بینالمللی کمجان که بهصورت مستقل در کنوانسیون رامسر ثبت شده، ذیل مجموعه تالابهای نیریز (طشک و بختگان) قرار گرفته است. فعالان محیطزیست معتقدند تغییر عنوان ثبتشده این تالاب، هویت جغرافیایی آن را مخدوش میکند و خواستار اصلاح آن شدهاند. «سیروس زارع»، فعال محیطزیست و دبیر تشکل احیاکنندگان تالاب بینالمللی کمجان، در گفتوگو با «پیام ما» از جایگاه این تالاب در کنوانسیون رامسر، تغییر عنوان آن در فهرست جدید تالابهای کشور و نقش جامعه محلی در احیای این زیستبوم میگوید.
از هر طرف شلیک میشود
روز خبرنگار معمولاً با تبریک و تقدیر همراه است، اما پشتصحنه این حرفه روایتهایی وجود دارد که کمتر به چشم میآیند. سانسور، تهدید و تذکر از سوی برخی نهادهای خاص، فشارهای معیشتی، فرسودگی جسمی و روانی، بیاعتمادی جامعه به رسانه و خبرنگار، تبعیض رسانهای برای ارائه برخی مجوزها، مشکلات ریز و درشت خبرنگاریاند. خبرنگاران در گفتوگو با «پیام ما» از روزهای دشوار و همینطور عشق و تأثیرگذاری خبرنگاری روایت میکنند.
