مدیریت پسماند به‌عنوان یکی از مهمترین مسائل شهری و ‌محیط‌زیستی، همواره در کانون توجه دولت‌ها، شهرداری‌ها و نهادهای محیط‌زیستی قرار دارد. ایران در سال ۱۴۰۳ شاهد فعالیت‌های متعددی چون تلاش‌های محلی، تصمیم‌گیری‌های اجرایی و برخی اصلاحات قانونی در این حوزه بود. بااین‌حال، این سال به‌لحاظ مدیریت پسماند، سالی پر از تلاطم و ناکامی‌ها بود. در این سال، فرصت‌های بسیاری برای بهبود مدیریت پسماند از دست رفت. منحل شدن کارگروه تخصصی، نبود هم‌افزایی و استفاده از توانمندی‌ها و ظرفیت بهره‌ور بخش خصوصی، منحل شدن شرکت تخصصی مدیریت پسماند، عدم اجرایی شدن قوانین و نپیوستن به کنوانسیون‌های بین‌المللی از جمله ناکامی‌ها است.

افزایش تولید پسماند و نگرانی‌های حاصل از خسارات اكولوژیكی، به‌عنوان یكی از چالش‌های مطرح‌شده در حوزۀ محیط‌زیست و مدیریت شهری مطرح است؛ شهر كرج از این قاعده مستثنی نیست. طبق نتایج حاصل از بررسی‌ها، حجم پسماند تولیدی در سطح كرج، همواره روند افزایشی داشته و باتوجه‌به هزینه‌های انجام‌شده در این زمینه، آسیب‌های اجتماعی، اقتصادی و محیط‌زیستی آن هنوز برقرار بوده و تا رسیدن به نقطۀ مطلوب، فاصلۀ زیادی دارد. مطابق آمار سازمان مدیریت پسماند، روزانه حدود ١٥٠٠ تن میزان پسماند ورودی مرکز دفع و پردازش «حلقه‌دره» است که ۷۰۰ الی ٧٥٠ تن به‌عنوان پسماند تولیدی شهر كرج است. در این میان منازل مسکونی، مهم‌ترین منبع تولید پسماند را به خود اختصاص داده‌اند. پسماند «تر» با بیشترین سهم حدود ٧٠٪؜ و پس از آن پلاستيک و كاغذ به‌ترتیب با حدود ١٢٪؜ و ٦٪؜، در رتبه‌های بعدی، بیشترین سهم را در تشکیل زباله‌های جامد شهری به خود اختصاص داده‌اند. بیش از ٩٠٪؜ پسماندهای تولیدشده در شهر كرج در مركز دفع و پردازش حلقه‌دره منتقل و در نهایت دفن می‌شود. افزون بر دفن غیربهداشتی و انتشار بوی نامطبوع، مركز دفع حلقه‌دره با معضلاتی مانند فقدان زیرساخت‌های مناسب نسبت به میزان پسماندهای ورودی، به‌سرانجام‌نرساندن عملیات عمرانی و زیرساختی در محل دفع، محدودبودن ظرفیت باتوجه‌به دفن حداكثری پسماندهای ورودی، عدم رعایت فاصلۀ مناسب با مناطق مسکونی و فرودگاه «پیام» كه در حداقل فاصلۀ استاندارد جانمایی شده است، مواجه است.

کمبود علوفه و نهاده‌های دامی در ایران به یک معضل بزرگ اقتصادی تبدیل شده و تأمین آن با چالش‌هایی مانند تحریم‌ها و بحران آب گره خورده است. در این شرایط گروهی از «خشکاله» به‌عنوان گزینه‌ای نام می‌برند که می‌تواند حلقهٔ نجات‌بخش باشد. درحالی‌که این گزینه بدون توجه به استانداردهای لازم خود می‌تواند به معضلی جدید بدل شود. درواقع فرآیندهای پردازش نامناسب خشکاله می‌تواند منجر به تولید سموم در آن شود و با انتقال این سموم به محصولات دامی مانند گوشت، شیر و تخم‌مرغ به زنجیره‌ی غذایی آسیب بزند.

در بررسی تحولات محیط زیستی و چشم‌اندازهای سازمانی، پازل مدیریت پسماند به‌عنوان یک عنصر غیرقابل‌انکار در پی‌ریزی جوامع سلامت محور تلقی می‌شود و نوآوری‏‌های تکنولوژیک در کنار استراتژی‌های مؤثر و دیرپا، محور اصلی در تدوین برنامه‌های مدیریت پسماند به‌شمار می‌روند. این امر در راستای مقابله با بحران‌های گسترده‌ای است که ناشی از دفع ناصحیح زباله‌های شهری و تأثیر آنها بر محیط زیست است. با بهره‌مندی از فناوری‌های پیشرفته اینترنت اشیا، شاهد زایش بسترهای نوآورانه‌ای در عرصه جمع‌آوری و بازیافت هستیم که امکان تجزیه و تحلیل داده‌ها، مسیریابی هوشمند و کاهش مشهود هزینه‌ها و اثرات مخرب محیط زیستی را که به‌واسطهٔ فرآیندهای غیرکارآمد جمع‌آوری پسماند موجود بود، فراهم آورده‌اند. یکی از جامع‌ترین مطالعات انجام‌گرفته در این زمینه توسط محققان ایرانی به سرپرستی اینجانب و همکاری «سید سهند موسوی» و «علی حسین‌زاده» انجام گرفته است که به‌تازگی در مجله Science of The Total Environment منتشر شده و تمام پارامترهای اصلی مورد نیاز برای تشکیل یک مدیریت پسماند هوشمند، در آن بررسی شده است.

درحال حاضر بیش از ۱.۳ میلیارد تن پسماند جامد شهری در سراسر جهان تولید و با توجه به توسعهٔ شهرنشینی و روند رشد جمعیت، پیش‌بینی می‌شود این مقدار در طی سال‌های آینده به‌طرز چشمگیری افزایش پیدا کند. این میزان پسماند، تأثیر قابل‌توجهی در گرمایش جهانی و پدیدهٔ تغییراقلیم دارد. ازاین‌رو، در پژوهشی جدید که توسط پژوهشگران ایرانی به‌همراه پژوهشگران دانشگاه‌های تگزاس و پلی‌تکنیک مادرید انجام گرفته و در ماه اخیر در مجلهٔ energy reports به چاپ رسیده است، برای تخمین میزان انتشار ناشی از مسیرهای متداول مدیریت پسماند جامد شهری از جمله، دفن به‌عنوان اولین راهکار و زباله‌سوز جامد شهری به‌عنوان تکنولوژی قابل‌توجه در کشورهای درحال‌توسعه، مدل محاسباتی جهت تخمین ردپای کربن نیروگاه‌های زباله‌سوز و دفن پسماند، ارائه شده است. در این تحقیق به‌طور خاص به مطالعه و بررسی میزان انتشار دی‌اکسیدکربن در مرکز دفن پسماند آرادکوه تهران و نیروگاه زباله‌سوز سه مگاواتی با ظرفیت پذیرش پسماند ۲۰۰ تن در روز واقع در این مجموعه پرداخته شده است. نتایج نشان می‌دهد که راه‌اندازی زباله‌سوز شش هزار تنی که در دستورکار است و تاکنون مطالعات محیط زیستی، پیوست سلامت و پدافند غیرعامل نداشته، عواقب جبران‌ناپذیری برای پایتخت به‌همراه می‌آورد.

ارزیابی چرخهٔ حیات (LCA) به‌عنوان یک ابزار تحلیلی، پیامدهای ‌محیط زیستی، اجتماعی و اقتصادی یک محصول، فرایند یا سیستم را در کل چرخهٔ حیات آن از استخراج مواد اولیه تا دفع و پایان عمر محصول مورد ارزیابی قرار می‌دهد. این رویکرد جامع‌نگر به تصمیم‌گیرندگان دیدگاهی ارزشمند در مورد پایداری ارائه می‌دهد. با کمی‌سازی تأثیرات سناریوهای مختلف، ارزیابی چرخهٔ حیات، صنایع را به‌سمت شیوه‌های سازگارتر با محیط‌ زیست سوق می‌دهد و رویکردی مبتنی‌بر داده برای صنایع فراهم می‌کند تا بتوانند انتخاب‌های آگاهانه‌ای داشته‌ باشند. این رویکرد با تجزیه و تحلیل اثرات ‌محیط زیستی گزینه‌ها و جایگزین‌های مختلف، به شرکت‌ها این امکان را می‌دهد که راه‌حل‌های پایدار را اولویت‌بندی کنند. این رویکرد در طراحی و تولید محصول، بهینه‌سازی زنجیرهٔ تأمین، صنعت ساختمان و سازه، مدیریت پسماند، صنایع خودروسازی، گاز و پتروشیمی، کشاورزی و انرژی، برچسب‌گذاری و مارکتینگ محصولات کاربرد دارد و در زمینهٔ مدیریت پسماند، ارزیابی چرخهٔ حیات به شناسایی بهترین گزینه‌های پردازش پسماند از لحاظ ‌محیط زیستی و طراحی سیستم‌های مدیریت پسماند و تدوین سیاست‌های اقتصاد چرخشی و کاهش تولید پسماند یاری می‌رساند و ابزاری جامع برای درک اثرات محیط زیستی و اجتماعی محصولات و فرایندهایی است که می‌تواند صنایع و مدیریت پسماند را به‌سمت پایداری هدایت کند.

در ایران میزان بازیافت مصالح ناشی از تخریب کمتر از یک درصد است، در حالی‌که در برخی کشورهای اروپایی مانند هلند ۹۰ درصد، انگلستان ۴۵ درصد و دانمارک ۸۷ درصد است. در ۱۵ کشور اتحادیهٔ اروپا، ۲۸ درصد از ۱۸۰ میلیون تن نخالهٔ تولیدی بازیافت می‌شود.