راحیل حسینیان

استفاده از کامیون‌های حمل کود برای جابه‌جایی پسته در یزد، موجی از نگرانی درباره شیوع آفلاتوکسین ایجاد کرده است. درحالی‌که بخش خصوصی نسبت به این خطر هشدار می‌دهد، مدیر حفظ نباتات جهاد کشاورزی استان تأکید می‌کند که نمی‌توان استفاده از این خودروها را به‌تنهایی عامل قطعی آلودگی محصول دانست و باید جوانب مختلف آن را سنجید. طرح موضوع استفاده از خودروهایی که پیش‌تر برای حمل کود به کار رفته‌اند، بحث‌های متعددی درباره استانداردهای صادراتی در یزد برانگیخته است. حسین پهلوان‌پور، رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی یزد، اخیراً نسبت به استفاده از این ناوگان و افزایش خطر آفلاتوکسین هشدار داد، اما یداله جوادپور، مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی استان، نگاهی متفاوت دارد. او بدون رد کامل این احتمال توضیح می‌دهد که نمی‌توان صرفاً براساس سابقه کاربری یک کامیون، آن را عامل قطعی آلودگی دانست. به گفته او، زمان‌بندی برداشت پسته در تابستان با فصل حمل‌ونقل کود، که عمدتاً در پاییز و زمستان است، هم‌پوشانی ندارد و نوع ناوگان مورد استفاده برای محصول نیز با کامیون‌های کمپرسی حمل کود متفاوت است؛ بنابراین، رعایت اصول بهداشتی هنگام حمل، بیش از حدس‌وگمان درباره نوع خودرو اهمیت دارد. در کنار این موضوع، فقدان آزمایشگاه تخصصی تشخیص آفلاتوکسین در یزد، صادرات پسته را با بحرانی جدی مواجه کرده است. صادرکنندگان ناچارند برای اطمینان از رعایت استانداردهای جهانی، نمونه‌های محصول خود را به استان‌های دیگر، ازجمله کرمان، ارسال کنند. این فرایند، علاوه بر تحمیل هزینه‌های اضافی، ریسک‌های مالی را نیز افزایش می‌دهد. آفلاتوکسین که می‌تواند از مرحله باغ تا فراوری تشدید شود، با یک نتیجه آزمایشگاهی در استانی دیگر، سرنوشت کل محموله صادراتی را تغییر می‌دهد و مانعی بزرگ در مسیر تولیدکنندگان یزدی ایجاد می‌کند.

تکلیف قانونی برنامه هفتم توسعه برای قطع دسترسی صنایع آب‌بر به سفره‌های زیرزمینی و منابع متعارف، استان فارس را در کانون گذار به اقتصاد چرخشی آب قرار داده است؛ مسیری که در گام نخست، با امضای قرارداد ۳ هزار و ۸۳۶ میلیارد ریالی بیع متقابل در مجتمع فولاد اقلید به مرحله اجرا رسید. اما در شهرستان کازرون، طرح انتقال پساب به سومین نیروگاه بزرگ سیکل ترکیبی کشور، با هدف آزادسازی ۴۰ لیتر بر ثانیه آب شیرین برای سیراب‌کردن ۱۴ هزار نفر از اهالی منطقه، همچنان پشت سد تعیین تکلیف مدل قرارداد و جذب سرمایه‌گذار متوقف مانده است.

گرمای تابستان، قطعی و نوسانات شبکه برق، زندگی روزمره شهروندان اصفهانی را با اختلال‌های جدی روبه‌رو کرده است. سخنگوی صنعت برق اصفهان خبر داده که به‌دلیل افزایش مصرف برق، محدودیت‌های خانگی به‌صورت خاموشی‌های دوساعته تا پایان مرداد ادامه دارد. در روزهایی که دمای هوا در بسیاری از مناطق استان به حدود ۴۰ درجه سانتی‌گراد و حتی بیشتر می‌رسد، قطع برق فقط خاموش‌شدن چند وسیله برقی نیست؛ بلکه آشفتگی در برنامه زندگی روزمره تا توقف فعالیت واحدهای تولیدی، کشاورزی و دامداری را به‌دنبال دارد.

زنگ خطر شیوع بیماری وبا بار دیگر در زمین‌های کشاورزی زنجان به صدا درآمده است. کمبود آب، برخی کشاورزان استان زنجان را به سمت استفاده از پساب و فاضلاب سوق داده است؛ در حالی که ورود فاضلاب خام به چرخه تولید غذا، سلامت عمومی را تهدید می‌کند. وبا اگرچه بیماری شناخته‌شده‌ای است، اما همچنان در بسیاری از نقاط جهان یکی از نگرانی‌های نظام سلامت به شمار می‌رود. عامل بیماری، باکتری «ویبریو کلرا» است که عمدتا از طریق آب و غذای آلوده منتقل می‌شود. دانشگاه علوم پزشکی استان زنجان به‌تازگی درباره خطر بیماری‌های روده‌ای و «وبا» هشدار داده و بر ضرورت نظارت بین‌دستگاهی تأکید کرده است. این نخستین بار نیست که دانشگاه علوم پزشکی زنجان درباره خطر بیماری‌های روده‌ای مرتبط با آلودگی آب و مواد غذایی هشدار می‌دهد. معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی این استان می‌گوید بر اساس دستورالعمل‌های ابلاغ‌شده، فهرست متخلفان باید از سوی اداره کل جهاد کشاورزی استان به مرکز بهداشت اعلام شود.

استان ایلام با وجود مرز پرتردد مهران، ظرفیت‌های نفت و گاز، گردشگری و نقش مهم در تردد زائران اربعین، همچنان یکی از استان‌های محروم از شبکه ریلی کشور است. طرح اتصال این استان به راه‌آهن سراسری از سال ۱۳۹۱ میان وعده‌های اجرایی و کمبود اعتبار معطل مانده است. مردم ایلام سال‌هاست چشم‌انتظار شنیدن صدای قطاری هستند که نشانه‌ای از رسیدن توسعه باشد.

هنوز عملیات جست‌وجو در میان آوارهای دو زلزله ۷ ریشتری ونزوئلا ادامه دارد؛ حادثه‌ای که بر اساس برآورد سازمان ملل، ممکن است تا ۱۰ هزار قربانی بر جای بگذارد. این زلزله‌های ویرانگر بار دیگر اهمیت آمادگی شهرها و میزان تاب‌آوری آن‌ها در برابر زمین‌لرزه را یادآوری کرده است. برای کشوری مانند ایران که روی یکی از مهم‌ترین کمربندهای لرزه‌ای جهان قرار دارد، این پرسش مطرح است که اگر زلزله‌ای مشابه در ایران رخ دهد، کدام استان‌ها آسیب‌پذیرتر خواهند بود و چه عواملی میزان تاب‌آوری آن‌ها را تعیین می‌کند؟ پاسخ به این پرسش، محور گفت‌وگوی ما با «علی بیت‌اللهی»، رئیس بخش زلزله‌شناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی است؛ گفت‌وگویی که با بررسی هم‌زمان شاخص‌هایی مانند توپوگرافی، تراکم گسل‌های فعال، سابقه رخداد زمین‌لرزه، کیفیت ساخت‌وساز و تراکم جمعیت، تصویری از وضعیت تاب‌آوری لرزه‌ای استان‌های کشور ارائه می‌دهد و ابعاد مختلف مؤثر بر آسیب‌پذیری استان‌ها در برابر زلزله را بررسی می‌کند.

صف‌های طولانی، کرکره‌های نیمه‌باز و نانوایی‌هایی که قبل از پایان روز با اتمام سهمیه آرد مواجه‌اند، به بخشی از زندگی روزمره مردم ایلام تبدیل شده است؛ وضعیتی که نارضایتی شهروندان از کمبود نانوایی و ساعت کار محدود برخی واحدها را به دنبال دارد. «احمد کرمی»، استاندار ایلام، با انتقاد از نبود مدیریت منسجم در حوزه آرد و نان، بر لزوم تدوین برنامه‌ای جامع و عملیاتی برای بهبود کیفیت نان در استان تأکید کرد و هشدار داد که بی‌نظمی در این بخش به هیچ‌وجه قابل قبول نیست. حالا با ورود استاندار ایلام و تعیین ضرب‌الاجل برای ساماندهی بازار نان، این پرسش پیش روی ایلامی‌هاست که آیا این بار وعده‌ها می‌تواند به پایان بی‌نظمی در تأمین قوت اصلی مردم منجر شود؟

«دفتین» که حالا در گوشۀ صندوقچه‌ها خاک می‌خورد و نسل جدید خانواده‌ها با آن و کاربری‌اش بیگانه هستند، روزگاری از سرمایه‌های یک بافندۀ فرش بود. در خانواده‌هایی که قالیبافی در آن موروثی بود، دفتین‌های زیادی هم دیده می‌شد که برخی میراث پدربزرگ بودند. دفتین‌سازان هم هنرمندانی بودند که دفتین را با چوب و فلز و چاشنی صبر و دقت درست می‌کردند.

روانداز همیشگی روزهای بلند و کشدار تابستانی در خانۀ مادربزرگ، شمدهای رنگارنگ بود؛ رواندازی که حالا برای نسل جدید اسمی ناآشناست. شمد که بیشتر آن را به‎‌عنوان یکی از صنایع دستی استان یزد می‌شناسیم، نوعی پارچۀ نازک است که در بافت آن، نخ‌پنبه یا ابریشم مصنوعی ویسکوز به کار رفته‌ است و به‌عنوان روانداز تابستانی استفاده می‌شود.

صنایع‌دستی هر شهر سوغات همان دیار هم بود. البته تا قبل از اینکه پای چینی‌ها به بازار صنایع‌دستی باز شود. مسافرانی هم که به کرمان سفر می‌کردند، با خود تکه‌ای از هنر «آجیده‌دوزی» را به‌عنوان سوغات می‌آوردند. آجیده‌دوزی، دوخت ریز و ظریف بر روی پارچه‌ای دولایه با لایۀ نازكی از پنبه است که قدمت آن به روزگار هخامنشیان می‌رسد.

تنورسازی با تمام قدمتی که در گوشه و کنار کشور دارد، این روزها یک هنر فراموش‌شده است؛ یک شغل خاک‌گرفته که هیچ طرفداری ندارد. عطر نان پخته‌شده در تنورهای گلی هم فقط در حافظۀ موسپیدکرده­‌ها مانده. پیش از این در خانه‌­های روستایی، اتاق ویژۀ تنور و پخت نان قرار داشت و معمولاً هفته‌ای یك‌بار نان و كلوچه در این تنور پخته می‌­شد.

«علامت‌کشی» قزوین یکی از آیین‌های مردمی ایام محرم و صفر است که به‌تازگی در تقویم ملی رویدادهای گردشگری کشور ثبت شده‌است؛ اتفاقی که می‌تواند به رونق گردشگری در قزوین هم منجر شود. شیوه‌های سوگواری اقوام مختلف در ایام محرم و صفر، ارزش‌های آیینی و ملی دارد که معرفی و ثبت آن‌ها در تقویم گردشگری می‌تواند عاملی برای جذب گردشگران به‌ویژه گردشگران خارجی باشد.