فروغ فکری
روزنامهنگار
فروغ فکری
۲۶ مهر ۱۴۰۳
صبوری کنید
طی سالهای گذشته بارها این جمله از سوی مسئولان مختلف دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیط زیست تکرار شده است: «رتبهبندی باغوحشها در دستورکار است». حالا، بار دیگر «غلامرضا ابدالی»، مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش این سازمان، به «پیام ما» میگوید که این رتبهبندی در دستورکار است و میخواهند نظارت بر فعالیت باغوحشها با جدیت بیشتری دنبال شود. سامانهای برای فعالیت باغوحشها تهیه شده و قرار است تا رسیدگی به وضعیت فعلی بهدرستی انجام نگرفته، مجوز جدیدی داده نشود و بر تعداد ۷۷ باغوحش و باغ پرندگان کشور افزوده نشود. فعالان این حوزه اما معتقدند طی سالیان گذشته بارها این وعدهها داده شده، اما نه پایش مستمری در کار بوده است، نه نظارت دقیقی انجام میگیرد و نه آمار درستی از حیوانات حاضر در باغوحشها و تولههایی که از آنها متولد میشود، منتشر میشود. مسئله قاچاق حیاتوحش در باغوحشها هم از جمله دیگر مسائلی است که بارها مطرح شده، اما ابدالی در پاسخ به پرسشی دراینباره میگوید «کارهای بسیاری انجام دادهایم که نیازمند گفتوگوی مفصل دیگری است و در حال حاضر نمیتوان دربارهاش صحبت کرد.»
فروغ فکری
۲۱ مهر ۱۴۰۳
دلیل مرگ همچنان مبهم است
دلیل تلف شدن توله گربه پالاسی که ۲۷ مردادماه توسط یک چوپان به اداره محیطزیست شیروان سپرده شده بود، مشخص نیست. مسئولان استان فقط به این جمله بسنده کردهاند: «حیوان ناگهان تلف شد.» تاریخ دقیق تلف شدن حیوان ۲۰ شهریورماه است. هرچند مرگ این گربه پالاس در روزهای اخیر و یک ماه بعد از تلف شدن خبری شده، اما آنطورکه معاون محیطزیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیطزیست خراسانشمالی به «پیام ما» میگوید، حیوان شب قبل از تلف شدن سرحال بوده و طعمهای را که برای شکار فرستاده بودند هم خورده؛ اما صبح روز بعد با جنازهاش روبهرو شدهاند. این درحالیاست که بهدلیل کمبود امکانات در این منطقه، کالبدشکافی جسد انجام نشده و لاشه در انتظار تاکسیدرمی شدن است. باوجود مشخص نبودن دلیل تلف شدن، «روحالله لایق» معتقد است همکارانش در اداره محیطزیست شیروان از هیچ تلاشی کوتاهی نکردهاند. «حیوان شرایط مناسبی را در حد بضاعت داشت. دلیل مرگ برای ما هم مبهم است. امیدواریم دیگر چنین اتفاقی نیفتد، اما درصورت رخ دادن، بهدلیل کمبود امکانات، در همان ابتدای کار حیوان را به تهران منتقل خواهیم کرد.»
فروغ فکری
۱۷ مهر ۱۴۰۳
رئیسجمهور، پرچم محیطزیست را بلند کند
گزارش آمادهای برای حضور ایران در بیستونهمین نشست اقلیمی سازمان ملل متحد یا 29cop وجود ندارد. سازمان حفاظت محیطزیست بهعنوان متولی اصلی، بهتازگی کارش را در دولت جدید شروع کرده و تنها چند روز است که برای امور بینالملل و کنوانسیونهای سازمان حفاظت محیطزیست سرپرست منصوب شده است. در این شرایط بخش خصوصی هم دغدغهها و نگرانیهای خود را دارد. آنها بهعنوان یکی از مؤثرترین بخشها گلایههای زیادی از نبود برنامه دارند و هنوز ایران نتوانسته غرفهای در این اجلاس برای ارائهٔ فعالیتهایش داشته باشد. این وضعیت درحالیاست که تنها یک ماه تا برگزاری این نشست باقی است و در این شرایط یکی از خواستهها، حضور رئیسجمهور در این نشست است تا در بالاترین سطح، تیم ایرانی ظاهر شود. این موارد عاملی بود تا مرکز بررسیهای استراتژیک ریاستجمهوری نشستی با عنوان «چرا رئیسجمهور در کاپ ۲۰۲۴ شرکت کند» با حضور محمد جواد ظریف، معاون راهبردی رئیسجمهور، فعالان اقتصادی، فعالان محیطزیست و نماینده سازمان محیطزیست و وزارت امور خارجه برگزار کند. هرچند در پایان این نشست اعلام شد ریاستجمهوری قرار است در کاپ ۲۹ حاضر شود، اما آنچه در این شرایط مهم است بیبرنامهگی و نبود هماهنگی در تیم ایران است. نکتهای که مشخص نیست در یک ماه باقیمانده تا زمان اجلاس حل خواهد شد یا خیر؟
فروغ فکری
۱۴ مهر ۱۴۰۳
توافق پاریس؛ همه جهان جز ایران یمن و لیبی
۳۵ روز مانده تا برگزاری بیستونهمین نشست اقلیمی سازمان ملل متحد (COP 29)، صحبتها دربارهٔ حضور ایران هم در این نشست جدیتر شده است. صحبت دربارهٔ این نشست که به میزبانی جمهوری آذربایجان برگزار خواهد شد، به جلسهٔ هفتهٔ گذشتهٔ هیئت وزیران هم کشیده شد؛ «شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست دراینباره در گزارش هفتگیاش نوشت «در جلسهٔ هیئت دولت دربارهٔ کاپ ۲۹ که نزدیک به یکماه دیگر در باکو آذربایجان برگزار میشود، گزارشی ارائه کردم و دربارهٔ ظرفیتهای حضور در این اجلاس مهم محیطزیستی جهان که امسال در آذربایجان، کشور همسایه برگزار میشود و با ما منافع و منابع مشترک دارد (از جمله موضوع کنوانسیون تهران و دریای خزر) صحبت کردم.» این درحالیاست که هنوز مجلس شورای اسلامی، پیوستن ایران به توافق پاریس را تأیید نکرده و این اتفاق بهگفتهٔ «مجید شفیعپور»، رئیس مؤسسهٔ ملی تغییراقلیم و محیطزیست دانشگاه تهران، امکان حضور و مشارکت در بسیاری از مباحث مذاکراتی در جلسات کاپ ۲۹ را از ما سلب میکند و فقط کشورهای عضو هستند که میتوانند مستقیماً در اظهارنظرها و مذاکرات تعیین موضع کنند.
فروغ فکری
۱۰ مهر ۱۴۰۳
سنگسار رودخانهها
دست را که دراز میکردند، از کنار آب روان رودخانه «چشمهکیله» ماهی آزاد میگرفتند. ماهیان آزاد و سفید روزگار شیرینی در آب زلال این رود تنکابن داشتند. بعدها پلی بر روی رودخانه ساخته شد و آنجا محل نظارهٔ ماهیانی بود که در آب میپریدند و رقص ماهیان آزاد خاطرهٔ اغلب ساکنان قدیمی شهر بود. همان کسانی که حالا دیدن حالوروز فعلی رودخانه برایشان سخت شده است. برداشت گستردهٔ شن و ماسه، کم کردن عرض رودخانه و تصرف حریم آن و از بین رفتن ماهیان داخل آب با وارد شدن انواع آلودگیها حالا برای مردان و زنانی که کودکی و جوانیشان در زمان پررونقی رود گذشته، تلخ است. آنها حالا دست که دراز میکنند، بهجای ماهی، سنگ برمیدارند. سنگهایی که ماشینآلات سنگین از دل رودخانه بیرون کشیده و به اطراف پرت کردهاند و شن و ماسه را با خود بردهاند. وضعیت رود «تیروم»، دیگر رودخانهٔ تنکابن هم بهتر از این نیست و وزارت نیرو از سال ۱۳۹۷ و بعد از سیل گستردهٔ آن سال بهبهانهٔ سیلبند، تخریب و برداشت گستردهای را در آن شروع کرده. این است روزگار فعلی رودهای غرب استان مازندران؛ بیآب و کم جان.
فروغ فکری
۸ مهر ۱۴۰۳
اَبَر بدهکار بانکی شاکی سازمان حفاظت محیطزیست
گویا قرار نیست خبر ساخت پتروشیمی میانکاله در اراضی ملی به این راحتیها از سر خط اخبار خارج شود. پتروشیمیای که کلنگ ساخت آن در روزهای پایانی سال ۱۴۰۰ بر زمین خورد، حواشیاش همچنان ادامه دارد. هرچند مخالفتهای گسترده مانع ساخت آن شد، اما مالک پتروشیمی هم سال گذشته و هم در چند روز اخیر از سازمان حفاظت محیطزیست شکایت کرده است. آنطورکه «حر منصوری»، دیدهبان میانکاله، به ما میگوید، این شکایتها با هدف گرفتن مبالغ کلان بهعنوان هزینهکرد از دولت است. «در این پرونده هم مالک مقصر است و هم مسئولانی که در آن دوره اجازهٔ ساخت پتروشیمی در منطقهٔ میانکاله را دادند. حالا همه باید پاسخگو باشند، اما صرفاً شاهد شکایت و تهدید از سوی مالک هستیم.»
فرداد احمدی، فاطمه باباخانی، فروغ فکری
۳۱ شهریور ۱۴۰۳
«حفظ و احیاء» به جای «بهرهبرداری»
نتایج نظرسنجی «پیام ما» از ۹۰ کارشناس حوزۀ منابع طبیعی، نشان داد که میان رسالتهای تعریفشده برای سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، تعارض وجود دارد و کارشناسان ترجیح میدهند که این سازمان بهجای عمل به رسالت «بهرهبرداری و توسعۀ عرصههای طبیعی کشور»، به رسالت «حفظ و احیاء» این عرصهها اهتمام ورزد. نظرسنجی همچنین نشان داد، کارشناسان بر این باورند که سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، اختیارات لازم برای محققکردن وظایفی که به آن محول شده را ندارد و فردی باید ریاست آن را برعهده بگیرد که توانایی بازنگری در نقش، جایگاه و رسالتهای این سازمان در نقشۀ حکمرانی کشور را داشته باشد.
فروغ فکری
۲۸ شهریور ۱۴۰۳
گردشگری بیضابطه در گنو
پردۀ سینما بالاخره راهش را به منطقۀ حفاظتشدۀ «گنو» در شمال غربی شهر بندرعباس باز کرد و در هفتۀ گذشته، دو فیلم در این منطقه به نمایش درآمد. گفتند این کار در راستای گردشگری مسئولانه است و میخواهند تکرار شود، اما نور گسترده و صدا در منطقهای حساس، باعث نگرانی فعالان محیطزیست منطقه شد و آنها در روزهای گذشته، مدام این سؤال را تکرار کردند: «چرا با وجود نقاط مختلف برای اکران فیلم، این اتفاق باید در منطقۀ حفاظتشده انجام گیرد؟» هرچند رئیس منطقۀ حفاظتشدۀ گنو، در پاسخ به پرسشهای «پیام ما» گفت: «فقط حضوری مصاحبه میکنم!» و جوابی برای وضعیت منطقۀ تحتحفاظتش نداشت، اما معاون محیطزیست طبیعی و تنوعزیستی ادارۀ کل حفاظت محیطزیست هرمزگان، نگرانیهای موجود را وارد دانست. درعینحال او تأکید داشت که مجوز صادرشده در نزدیکی آبادی چاهو است و در قلب منطقۀ حفاظتشده قرار ندارد. «این منطقه از قدیم برای گشتوگذار بندرعباسیها مهم بوده و سعی میکنیم کارهایی از این دست را هم با سختگیریهای مربوط به خود دنبال کنیم تا مشکلی برای منطقه پیش نیاید.» فعالان اما معتقدند، تورهایی از این دست یعنی ورود گستردۀ افراد، یعنی سروصدا و تولید زبالۀ زیاد و در نهایت تهدید زندگی حیوانات و گیاهان منطقه؛ اتفاقی که نباید در منطقهای حفاظتشده رخ دهد.