مهتاب جودکی
روزنامهنگار
مهتاب جودکی، فروغ فکری
۲۵ مهر ۱۴۰۴
نگهبانان روح جنگل
بانگ چند گوزن در جنگل میپیچد. «پیمان» میگوید این «صداهای پسرانه» از گلوی مرال نر جوانی میآید که هنوز جفتی پیدا نکرده. دقیقهای بعد، ارتفاعات جنوبی ارفعکوه از صدای مرالی بزرگ به لرزه میافتد. در عصر یکی از آخرین روزهای فصل گاوبانگی، گوزنهای قرمز هنوز سرمستاند. «تا چند سال پیش اینهمه بانگ مرال نبود.» «داریوش» میگوید «مرالها میدانند که اینجا دیگر امن است» و «مرالها میدانند» را محکم ادا میکند. آنها دوست و برادرند، نگهبانان این راشستان بزرگ، حافظان مرالهای تیزرو در یکی از آخرین نقاط بکر ایران.
مهتاب جودکی
۷ مهر ۱۴۰۴
رد مرز در پاکدشت، دلتنگی در پروان
تا «پروان» سه روز و سه شب راه است. راه دور کوچههای تنگ دروازهغار تا دامنههای هندوکش، «ظریفه» را به پسرش میرساند. او را رد مرز کردهاند و مادر طاقت نمیآورد پسر ۱۶سالهاش در ولایت پروان تنها بماند. دست شوهر و سه فرزندش را گرفته و خود را به راه دشوار سپرده. آنها بعد از تقلای بسیار پولشان را از صاحبخانه پس گرفتهاند، اندک وسایل خانه را به باربری سپردهاند و در اتوبوسی نشستهاند که به مشهد میرود. و از آنجا تا مرز دوغارون، و بعد هرات و قندهار، و بعد کابل و چاریکار. آنجا دختران را به مکتب راه نمیدهند، طالبان اینترنت را قطع کرده، بیکاری و گرانی است. ولی باید رفت.
مهتاب جودکی
۲ مهر ۱۴۰۴
دشمن زمین
رئیسجمهور آمریکا، با این کلمات اقدامات مقابله با پدیده تغییراقلیم را وصف کرد: «پوچ»، «احمقانه»، «فریب»، «کلاهبرداری». او در سخنرانی یکساعتهاش در مجمع عمومی سازمان ملل تا توانست به تغییراقلیم و علم تاخت. سخنرانی علیه پدیدهای که پژوهشهای علمی بیشماری بر آن صحه میگذارند و ظهور آن بر همه عیان شده، قابل پیشبینی بود، اما بسیاری را برآشفته است. ترامپ از زمان بازگشت به ریاستجمهوری در ژانویه، بارها به پروژههای جهانی برای مقابله با تغییراقلیم حمله کرده و ماههاست که تلاش میکند نهادهای جهانی فعال در این زمینه را تضعیف کند.
مهتاب جودکی
۳۰ شهریور ۱۴۰۴
اعلامیه فوت قناتی زنده
«نبادان» هنوز زنده است، اما حکم مرگش را امضا کردند. مسئولان امور آب ابرکوه، هیئتامنای قنات و بهرهبرداران محلی در جلسهای، فوت قنات را اعلام کردند. مثل اینکه برای بیماری که در تخت بیمارستان بستری است، فاتحه بخوانند و برای خاکسپاریاش برنامه بریزند. بدون اینکه مهم باشد آب جاری در رگهای نبادان، صدها و بلکه هزاران سال است، سرو ابرکوه را سیراب میکند. با لوله پولیکایی که از قنات بهسمت زمینهای کشاورزی کشیدند، مزرعههایشان را سیراب کردند و مظهر نبادان را خشکاندند. اکنون سرنوشت سرو کهنسال ابرکوه چه میشود؟
مهتاب جودکی
۲۶ شهریور ۱۴۰۴
پایان دوران «مختاری»
مدیرعامل ۸۰ساله سازمان بوستانهای تهران بعد حدود ۳۸ سال از صندلی مدیریت برخاست. از ۵۳ سال پیش که «علیمحمد مختاری» با مدرک کارشناسی مهندسی کشاورزی به شهرداری تهران آمد، شهرداران مختلفی را به چشم دید؛ با حساب سرانگشتی از سال ۱۳۵۱ تاکنون ۲۵ شهردار. از پاییز ۶۶ که تاریخ ثبتشده حضور مختاری در سازمان بوستانها و فضای سبز شهر تهران است، تهران ۱۶ شهردار مختلف داشت و در تمام این سالها مختاری در سمت خود باقی ماند. او هیچوقت بازنشست نشد، حتی دیروز (چهارشنبه، ۲۶ شهریور) که ناگهان از سمتش برکنار شد و قرار است سازمان بوستانهای تهران بعد از چند دهه مدیر جدیدی به خود ببیند، مختاری در جایگاه مشاور شهردار در امور بوستانها منصوب شده است.
مهتاب جودکی
۲۵ شهریور ۱۴۰۴
سفیر مرگ در «قُلقُله»
شلیک به معترضان معدن طلای «قلقله» در سقز، جان جوانی ۲۲ساله را گرفت. عصر دوشنبه (۲۴ شهریور)، وقتی اهالی روستای «پیرعمران» برای اعتراض تجمع کردند، با سلاح گرم به معترضان شلیک شد؛ «محمد رشیدی» جان باخت و سه نفر دیگر مجروح شدند. از مدتها پیش کسی به انتقادها درباره راهسازیهای این معدن طلا و آلایندگی آن توجهی نکرد و چندین تجمع اعتراضی مردم محلی بیجواب ماند. اکنون جسم بیجان یکی از جوانان روی دست اهالی مانده است.
مهتاب جودکی
۲۱ شهریور ۱۴۰۴
اعتراض نسل z در نپال
هفتهای پرتنش و خونین در نپال به پایان رسید؛ خیابانهای کاتماندو شاهد اعتراض گسترده جوانان نسل زد علیه فساد سیاسی و ممنوعیت شبکههای اجتماعی بود. معترضان جوان فریاد زدند: «اکنون نوبت ماست.» آنها وارد پارلمان شدند، ساختمانهای دولتی و هتلهای لوکس را به آتش کشیدند و با گسترش اعتراضات، هزاران زندانی در سراسر کشور از زندانها گریختند. حکومت با خشونت به آنها پاسخ داد و طبق اعلام پلیس تا روز جمعه، ۱۲ سپتامبر (۲۱ شهریور) دستکم ۵۱ نفر جان خود را از دست دادهاند. اگرچه ممنوعیت دولت بر دهها شبکه اجتماعی جرقه این قیام بزرگ بود، اما ریشه آن به سالها نارضایتی و خشم از سیاستمداران فاسد و خودمحور نپال برمیگشت.
مهتاب جودکی
۳ شهریور ۱۴۰۴
حلقه گمشده کارشناسان اقلیمی
با وجود آثار پررنگ تغییراقلیم در کشور، تلاشهای کارشناسی برای مقابله یا سازگاری با این پدیده کمرنگ است. ایران با چالشهای جدی تغییراقلیم روبهروست؛ خشکسالی گسترده، افزایش محسوس دما و کاهش شدید منابع آب، زندگی و محیطزیست را نشانه رفته و امنیت غذایی را به خطر انداخته است. در چنین شرایطی، نقش متخصصان تغییراقلیم و همکاری میان آنها برای تحلیل دادهها، برنامهریزی و ارائه راهکارهای علمی بیش از همیشه اهمیت یافته، اما نتایج یک پژوهش حاکی از آن است که ارتباطات میان کارشناسان در کشور همچنان پراکنده و محدود است. در همین حال، یکی از کارشناسان تغییراقلیم با تأیید تعداد اندک کارشناسان این حوزه و محدودیت پژوهشهای مرتبط، به «پیام ما» میگوید تصمیمگیران هم هنوز درک درستی از ابعاد گرمایش جهانی و تغییراقلیم ندارند.