نگین شریفی
خبرنگار
نگین شریفی
۵ اسفند ۱۴۰۴
تجارت جهانی غذا بهضرر کشورهای فقیر
بحران جهانی آب دیگر یک هشدار دور نیست، بلکه واقعیتی جاری و ملموس برای میلیاردها انسان است. امروزه بیش از دو میلیارد نفر با کمبود شدید آب مواجهاند. در این میان، تجارت جهانی محصولات کشاورزی در نقش یکی از مهمترین عوامل پنهان تشدید بحران عمل میکند. گزارش «نابرابری آب در تجارت جهانی کشاورزی» نشان میدهد زمانی که کشوری محصولاتی مانند گندم یا برنج وارد میکند، درواقع «آب مجازی» مصرفشده در فرایند تولید را نیز از کشور مبدأ دریافت میکند. اگرچه این جریان پنهان آب در نگاه نخست راهکاری برای مدیریت منابع به نظر میرسد، در عمل به بازتولید نابرابری جهانی دامن میزند. ایران نیز از جمله کشورهایی است که توانسته بخشی از کمبود آب خود را با واردات محصولات کشاورزی جبران کند. اما این به آن معنی نیست که تجارت آب مجازی توانسته ایران را از کمبود آب و خشکسالی برهاند یا نابرابری دسترسی به آب بین مراکز شهرها و حاشیهها را جبران کند.
نگین شریفی
۳ اسفند ۱۴۰۴
همکاری غولها علیه حقیقت
دادههای جهانی نشان میدهد اکثر مردم برای اقدام جدی دولتها علیه گرمایش زمین توافق دارند، ولی دههها همکاری سیستماتیک صنایع بزرگ کربنی و پلتفرمهای دیجیتال تصویری منزوی و ناتوان از این اکثریت ساخته است. CAAD که ائتلافی بینالمللی برای مقابله با اطلاعات نادرست اقلیمی است، در گزارشی فاش میکند که چگونه صنعت سوختهای فسیلی، بهرغم آگاهی کامل از فجایع اقلیمی از سال ۱۹۵۹، آگاهانه بهجای تغییر مدل کسبوکار، به مهندسی یک «واقعیت اجتماعی کاذب» روی آورده است تا با استفاده از الگوریتمهای پیچیده شبکههای اجتماعی، همبستگی جهانی را فلج و اراده سیاسی برای تغییر را سلب کند.
نگین شریفی
۲۷ بهمن ۱۴۰۴
تابآوری در تنگنای حکمرانی
در شرایطی که ایران با چالشهای محیطزیستی و اقلیمی بیسابقهای دستوپنجه نرم میکند، پرسش از چگونگی تابآوری در برابر این بحرانها به یکی از مهمترین دغدغههای کارشناسی و اجرایی کشور تبدیل شده است. کاهش چشمگیر منابع آب تجدیدپذیر، فرونشست زمین، وابستگی شدید اقتصاد به منابعطبیعی و ناکارآمدی ساختارهای مدیریتی، همگی نشان از آن دارند که محیطزیست ایران وارد مرحلهای حساس و شکننده شده است. در چنین بستری، کارشناسان و مسئولان بر این باورند که راهحلهای مقطعی و بخشینگر کارساز نیست و باید با نگاهی کلان و یکپارچه، همزمان به ابعاد اجتماعی، اقتصادی و نهادی بحران توجه کرد.
نگین شریفی
۱۸ بهمن ۱۴۰۴
اعتبار سوخته دانشگاهها
در زمان خاموشی اینترنت تنها دانشجویان نیستند که آسیب میبینند. استادان دانشگاه نیز با دانشجویان در یک قایق نشستهاند. استادانی که هم نگران عقب افتادن کار دانشجویان و روی زمین ماندن پروژههایشان هستند و هم اعتباری را که خود سالها در کارهای بینالمللی جمع کردهاند، در معرض خطر میبینند. همه کارهای پژوهشی و همکاریهای بینالمللی در این مدت، درست مانند اینترنت خاموش شدهاند. شاید با برگشت اینترنت بتوان بخشی از کارهای عقبافتاده را جبران کرد، اما بنا به گفته استادان دانشگاه شاید هیچوقت نتوان اعتماد ازدسترفته به توان پژوهشی ایران را به حالت قبل بازگرداند.
نگین شریفی
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
۴۱۱ پروژه بدون مجوز به کجا رسید؟
داشتن مجوز محیطزیستی از الزامات اجرای پروژههای بزرگ در کشور است، اما در سالهای گذشته دستکم نیمی از طرحها بدون دریافت این مجوز وارد فاز اجرا شدهاند. با وجود الزامهای قانونی، سازمان حفاظت محیطزیست در تمام این سالها از فرایند ارزیابی عقب مانده و قدرت لازم برای جلوگیری از اجرای پروژههای بدون مجوز را نداشته است. پس از جنجال طولانی ۴۱۱ پروژه بدون مجوزی که در لایحه ۱۴۰۲ ردیف بودجه گرفتند، سرانجام اسفند پارسال دولت مصوبهای برای تعیینتکلیف این طرحها تصویب کرد. سرپرست دفتر ارزیابی اثرات زیستمحیطی با تأکید بر اینکه این مصوبه به کاهش تبعات محیطزیستی پروژههای بدون مجوز کمک میکند، ناآگاهی سازمان حفاظت محیطزیست از برخی پروژهها پیش از آغاز احداث را ناشی از «ضعف هماهنگی بینبخشی» میداند.
نگین شریفی
۱۱ بهمن ۱۴۰۴
فلج شدهایم
بیش از ۲۳ روز از قطعی سراسری اینترنت میگذرد. البته بهتازگی بعضی از سایتهای پژوهشی و ابزارهای هوش مصنوعی تا حدی آزاد شدهاند، اما این دسترسی همچنان با قطعی و وصلی همراه است و همه ابزارهای پژوهشی مورد نیاز دانشجویان را در بر نمیگیرد. در این مدت بسیاری از دانشجویان تحصیلات تکمیلی با مشکلاتی روبهرو شدهاند که هیچوقت تصورش را هم نمیکردند؛ مشکلی بزرگ اما بهسادگی دانلود یک مقاله خارجی یا ترجمه جملهای که بهدرستی معنای دقیق آن را درک نکردهاند. این وضعیت نهتنها فعالیتهای علمی دانشجویان را مختل کرده، بلکه موجب دلسردی آنها از کار دانشگاهی میشود. در این گزارش از سختی کار دانشجویان در این اوضاع و احوال پرسیدهایم.
نگین شریفی
۱۰ بهمن ۱۴۰۴
«اکوساید»، جنایتی که مجازات ندارد
برای دههها، جنگ در حقوق بینالملل داستانی انسانی بود؛ روایت سربازان، غیرنظامیان، اسرا و شهرها. اگر جنگلی میسوخت یا رودخانهای آلوده میشد، کسی آن را مسئلهای حقوقی نمیدانست. بااینحال، جنگهای قرن بیستم آرامآرام این نگاه را تغییر دادند و مفهومی بهنام «اکوساید»، در حقوق بینالملل مطرح شد. البته اکوساید یا بومکشی محدود به دوران جنگ نیست و تخریب محیطزیست به دست شرکتهای بزرگ و درون یک کشور نیز رخ میدهد. اما پس از گذشت ۵۰ سال از مطرح شدن این مفهوم، بهدلیل آنکه قانونیشدن اکوساید بهنفع کشورهای پیشرفته و شرکتهای بزرگ چندملیتی نیست، هنوز که هنوز است چندان مورد توجه قرار نگرفته. در قوانین ایران هم قانونی مختص به این امر وجود ندارد و فقط یک ماده قانونی بهطور کلی به جرائم محیطزیستی میپردازد.
نگین شریفی
۶ بهمن ۱۴۰۴
راز پنهان پناهگاههای جنوب
«شوادانها»، شهر پنهان زیر خانههای دزفول و شوشتر، سالهاست که از حافظه جمعی این شهرها کنار رفتهاند. فضاهایی دستکند که زمانی هم پناه مردم از گرمای سوزان جنوب بودند و هم در روزهای جنگ، جان هزاران نفر را نجات دادند. بسیاری از این سازهها امروز پر از خاک و متروکهاند، اما حالا میراثفرهنگی دوباره به آنها توجهی نشان داده است. بهگفته سرپرست میراثفرهنگی دزفول، برنامههایی برای تعریف کاربریهای فرهنگی و گردشگری در شوادانهای قابلبازدید در دست اجراست. این کار تلاشی است برای حفظ بخشی از معماری منحصربهفرد و فراموششده این شهرها.