سدسازی؛ مرهم یا نمک پاشی روی زخم محیط زیست

اهداف سدسازی در کشور به دلیل درآمدزایی برای یکسری از افراد تحت تأثیر قرار گرفته است.

سدسازی یا بندسازی یکی از فعالیت‌های مهندسی برای ذخیره آب در کشور برای مرتفع کردن نیازهای کشاورزان و دامپروران در زمان‌هایی که بارش وجود ندارد، محسوب می‌شود، اما این مسئله هم‌چنان محل اختلاف نظر بین مسئولان وزارت نیرو و فعالان محیط‌زیستی و کارشناسان منابع‌طبیعی بوده است.

موضوع خشکسالی و کمبود بارش همواره یکی از تهدیدهای اصلی برای انسان‌ها از ابتدای خلقت بشر بوده، بنابراین ذخیره آب و استفاده بهینه از آن همواره یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها در طول دوران خشکسالی و ترسالی برای هر جامعه‌ای است. در ۱۰ سال گذشته خشکسالی‌های پی در پی در چهارمحال و بختیاری و سایر نقاط کشور موجب ایجاد بحث‌های بسیاری پیرامون سدسازی در کشور شد، عده‌ای از فعالان محیط‌زیستی در کشور معتقد بودند ساخت سدها با هزینه‌های گزاف تأثیری بر ذخیره آب در کشور ندارد، همچنین معتقد بودند این موضوع تأثیرات مخربی بر محیط‌زیست و حیات وحش در طبیعت دارد و ما نباید در مسیر طبیعی رودخانه‌ها دست ببریم؛ اما متولیان امر بر این باور بودند که سدسازی یکی از راه‌های مدیریت بحران در زمان خشکسالی و بارش‌های سیل‌آسا برای جلوگیری از وقوع سیلاب در حوضه‌های آبخیز است.

این مسئله هم‌چنان محل اختلاف نظر میان مسؤولان وزارت نیرو و فعالان محیط‌زیستی و کارشناسان منابع‌طبیعی است.

سدسازی یا بندسازی یکی از فعالیت‌های مهندسی برای ذخیره آب از زمان هخامنشیان در کشور برای مرتفع کردن نیازهای کشاورزان و دامپروران در زمان‌هایی که بارش وجود ندارد بشمار می‌رفت، این موضوع در شرایط جغرافیایی و تاریخی مناطق سهم بسزایی را به خود اختصاص می‌داد.

امروز تغییر الگوی بارش‌ها از برف به باران‌های سیل‌آسا ضرورت ایجاد سدها بیش‌تر از گذشته بر روی رودخانه‌های خروشانی از جمله کارون و دز احساس می‌شود، خسارات سیل فروردین‌ماه ۱۳۹۸ نیز گویای اهمیت این موضوع در کشور است که اگر سدهای بزرگ در کشور نبودند قطعا خسارات سیل به چند برابر در استان‌هایی مانند خوزستان افزایش پیدا می‌کرد، البته نباید تأثیرات بندهای خاکی و سنگی و ملاتی را در این مسئله نادیده گرفت. علی محمدی‌مقدم در گفت‌وگو با ایسنا با مقایسه تأثیرات سدهای بزرگ و سدهای خاکی در ذخیره آب، اظهار کرد: آبی که از بالا دست وارد مخزن سد شده باعث شستشو و فرسایش خاک می‌شود، هم‌چنین نگه داشتن این حجم از آب در پشت سد تأثیر مستقیمی بر اکوسیستم حوزه پایین دست رودخانه دارد.

مدیرکل منابع‌طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری ادامه داد: به دلیل قوانین خاص وزارت نیرو جوامع محلی اجازه بهره‌برداری از آب پشت سد را برای شرب و کشاورزی تا شعاع چند کیلومتری ندارند، همین مسئله موجب می‌شود تولید در اراضی کشاورزی پایین دست حوزه کم شود.

وی در ادامه با اشاره به مزایای آبخیزداری در کنترل روان آب‌ها و تغذیه سفره‌های زیرزمینی، توضیح داد: مهار روان آب‌ها از فرسایش خاک جلوگیری می‌کند، هم‌چنین تغذیه سفره‌های زیرزمینی می‌تواند به افزایش تولید و ایجاد اشتغال نیز کمک کند.

محمدی‌مقدم با بیان اینکه حجم زیادی از آب پشت سدهای بزرگ با افزایش دما در فصل  تابستان تبخیر می‌شود، افزود: اما آب پشت سدهای خاکی و بندهای سنگی ملاتی معمولا حدود دو هفته پس از بارندگی در داخل زمین نفوذ پیدا می‌کند.

مدیرکل منابع‌طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری با مقایسه هزینه ساخت سدهای بزرگ و اقدامات آبخیزداری، گفت: معمولا برای احداث سدهای بزرگ هزینه‌های گزافی صرف می‌شود، در صورتیکه که اقدامات آبخیزداری با یک هزینه اندک انجام می‌شود و در کوتاه مدت تأثیرات خود را بر معیشت جوامع محلی و حفظ اکوسیستم منطقه می‌گذارد.

وی خاطرنشان کرد: اختصاص اعتبار از صندوق ذخیره ملی به دستور مقام معظم رهبری گویای اهمیت مسئله آبخیزداری در کشور است.عضو هیأت علمی گروه منابع طبیعی دانشگاه شهرکرد ادامه داد: طبق تصمیمات مدیریت سدهای با ارتفاع بالای ۱۰ متر به وزارت نیرو  و سدهای با ارتفاع کمتر از ۱۰ متر به منابع‌طبیعی و آبخیزداری واگذار شد، این تقسیم‌بندی تعریف و هدف ساخت سدها که همان حفاظت از عرصه‌های منابع‌طبیعی بود را عوض کرد.

وی با بیان اینکه یکسری سد را مناسب و یکسری نامناسب می‌دانند، افزود: برای ساخت سدها بالغ بر ۱۰ هزار میلیاردتومان هزینه می‌شود، بنابراین ساخت سد برای یکسری از افراد به دلایل درآمدزایی مناسب است، همین مسئله موجب شد هدف سدسازی تحت تأثیر قرار بگیرد.

 عضو هیأت علمی دانشگاه شهرکرد با ابراز این عقیده که سدسازی از حالت علمی خود خارج شده است، افزود: سدسازی بر روی رودخانه‌های دز، کارون و کرخه به علت سیل‌زا بودن و تأثیر بر استان‌های پایین دست انجام شد، اما سدسازی بی‌رویه و انتقال آب موجب ایجاد چالش‌هایی برای چهارمحال و بختیاری شد.وی با اشاره به این‌که سدسازی به نوعی دستکاری در طبیعت است، خاطرنشان کرد: دمای هوا در فصول زمستان و تابستان به دلیل احداث سدها تغییر چندانی نمی‌کند، هم‌چنین  بخارهای آب دریاچه موجب ایجاد ریز اقلیم نیز می‌شود. پژوهش با بیان اینکه چهارمحال و بختیاری دچار خشکسالی شدید است، تأکید کرد: انتقال آب از استانی که دچار خشکسالی شدید است همانند این است که بیمار بدحال را تحت عمل جراحی قرار دهیم، این استان حتی در تأمین نیاز آب مصرفی مردمان خود نیز دچار مشکل است.

عضو هیأت علمی دانشگاه شهرکرد در ادامه با اشاره به مطالعات علمی صورت گرفته بر روی تعدادی از سدها در کشور، گفت: طبق بررسی‌های صورت گرفته احداث سد موجب کاهش کربن خاک و افزایش گازهای گلخانه‌ای می‌شود، هم‌چنین تأثیرات منفی بسیاری بر روی آب‌های زیر زمینی می‌گذارد.

وی با بیان این‌که پس از بررسی تأثیرات منفی سدسازی، تعداد زیادی از سدها در آمریکا تخریب شد، خاطرنشان کرد: تبخیر آبی که از دریاچه سدها صورت می‌گیرد بیش از آبی است که در  آن ذخیره می‌شود، در سال‌های اخیر اقداماتی در راستای جلوگیری از تبخیر آب در دریاچه سدها صورت گرفت اما مؤثر واقع نشد.

صدور 425 مجوز صنایع دستی در استان سمنان

سرپرست معاونت صنایع دستی اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان گفت: 425 مجوز صنایع دستی در استان سمنان صادر شده است .

همایون جورابلو در حاشیه بازدید از یک کارگاه صنایع دستی در سمنان اظهار کرد: از 425 مجوز صادره از ابتدای سال تا کنون، تعداد 178 فقره پروانه تولید انفرادی، 20 فقره کارت شناسایی و 10 فقره پروانه تولید کارگاهی و 217 فقره مشاغل خانگی است.

وی گفت: این مجوزها در رشته‌های رودوزی سنتی، سفالگری، تولیدات چرم، شماره دوزی، حوله بافی، جاجیم‌بافی، گلیم‌بافی، قلم زنی، گلیچ بافی و… صادر شده است.

جورابلو افزود: مجوزهای صادره گواهی است مبنی بر تأیید مهارت متقاضی در حرفه مورد درخواست که برای هنرمندان فعال صادر می‌شود.

سرپرست معاونت صنایع دستی اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان خاطرنشان کرد: هنرمندان صنایع دستی با دریافت یکی از این مجوزها، می‌توانند در نمایشگاه‌های صنایع دستی داخلی و خارجی و جشنوارها شرکت نمایند و فرصت مناسبی برای عرضه تولیدات صنایع دستی است.

اقدام فوری برای تغییر تصویر ایران پس از کرونا

مدیرکل دفتر بازاریابی و تبلیغات گردشگری گفت: برنامه اقدام فوری تبلیغات اعتمادساز را که قراربود سال ۹۸ اجرا کنیم پس از عبور از بحران برای تغییر تصویر ایران ادامه می دهیم.

محمد ابراهیم لاریجانی به خبرنگار مهر گفت: پس از اتفاقات اخیر و اغتشاشات آبان ماه و قطعی اینترنت برنامه‌ای نوشتیم تا تلاش کنیم که تصویر مثبتی از ایران پس از این اتفاقات منتشر شود. این برنامه شامل تبلیغات و تصویرسازی‌ها و همکاری دستگاه‌ها با یکدیگر بود. اما بعد از آن به اتفاقات دیگر برخورد کردیم. سپس رسماً جلسه‌ای برگزار کردیم و برنامه اقدام فوری تبلیغات اعتمادساز ایران را نوشتیم که در واقع با مشارکت و اخذ مشورت از فعالان بخش خصوصی تهیه شد.

وی در ادامه گفت: این برنامه دو بخش دارد یکی اقدامات مدیریتی و دیگری اقدامات تبلیغاتی. در بخش اقدامات مدیریتی برای هفت وزارتخانه برنامه‌هایی نوشته شد. به عنوان مثال وزارت خارجه می‌بایست با مسئولان وزارت خارجه کشورهای هدف گردشگری مذاکره کند تا آنها ایران را از فهرست قرمز خود در بیاورند مانند ژاپن که این کار را انجام داد. یا اینکه برای رایزنان فرهنگی برنامه‌ای تدوین شد تا آنها بتوانند با آژانس داران و توراپراتورهای کشورهای دیگر مذاکره کرده و آنها را به ایران بیاورند. وزارت ارشاد نیز می‌بایست با خبرنگاران خارجی مقیم ایران صحبت کرده تا تور آشناسازی برای آنها برگزار شود. یا سازمان هواپیمایی که می‌بایست با برخی از ایرلاین‌ها مذاکره می‌کرد تا این ایرلاین‌های خارجی دوباره پروازهایشان را به ایران داشته باشند.

لاریجانی گفت: در بخش اقدامات تبلیغاتی می‌بایست هفته‌های فرهنگی و تور آشناسازی و نشست‌های رو در رو برگزار می‌کردیم که حدود ۱۳ مورد پروژه تبلیغاتی برای این موضوع تهیه شده بود. برای این پروژه‌ها تأمین اعتبار هم کردیم ولی به موضوع ویروس کرونا برخورد کردیم. این درحالی بود که همه برنامه‌های وزارت خانه‌های دیگر به آنها ابلاغ شده بود. ضمن اینکه این طرح در ستاد اطلاع رسانی و تبلیغات کشور نیز به ریاست وزیر کشور مصوب و ابلاغ شده بود و حمایت وزیر کشور را در پی داشت. این برنامه‌ها برای ۵ ماه از بهمن تا پایان خرداد ۹۹ تدوین و اعتبار لازم هم تأمین شده بود. حتی برای جشن سال نوی چینی حدود ۱۰ هزار چینی در تورهای گردشگری ایران ثبت نام کرده بودند که ویروس کرونا موجب کنسلی این تورها شد.

شدت شیوع بیماری کرونا تا پایان اسفند ادامه دارد

عضو هیئت علمی انستیتو پاستور گفت: در حال حاضر به سمت شیوع بیماری کرونا می‌رویم و شدت آن تا پایان اسفند ادامه خواهد داشت.

«احمدرضا بهره‌مند» کلینیکال میکروبیولوژیست و عضو هیئت علمی انستیتو پاستور در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا درباره اخذ تست ژنتیک از افراد مشکوک مبتلا به کرونا گفت: سازمان بهداشت جهانی کیت‌های زیادی در این زمینه برای ما ارسال کرده و این تنها روشی است که ثابت می‌کند؛ شخص به ویروس کووید 19 مبتلاست.متاسفانه به دلیل تعداد زیاد مراجعان مقداری پاسخ‌دهی طولانی شده است، در واقع این توان وجود دارد که در یک روز تست گرفته شود و در همان روز نیز پاسخ تست ارائه شود، اما چون تعداد آزمایش دهندگان زیاد است، کمی این پروسه زمانبر شده است. پاسخ‌ها نیز برای ستادی که وزارت بهداشت معین کرده است، ارسال می‌شود و از این ستاد جواب‌ها به دست پزشکان و بیماران می‌رسد.البته برای جلوگیری از هر گونه سوءاستفاده پاسخ تست به افراد داده نمی‌شود.  

سبک زندگی کرونایی

چرا مردم در مقابل تغییر سبک زندگی به دلیل شیوع ویروس کرونا مقاومت می‌کنند؟

به نظر می‌رسد که بسیاری از مردم هنوز خطر کرونا را جدی نگرفته و در برابر ماندن در خانه مقاومت‌ می‌کنند. بخش قابل توجهی از این ناهمراهی با سیاست‌های اعلامیِ مرتبط با این ویروس ناشی از دشواری تغییر سبک و شیوه زندگی است که سال‌های سال به آن عادت کرده‌ایم.

سبک زندگی در ساده‌ترین معنا به شیوه زندگی روزمره ما اشاره دارد. اینکه در طول روز چه می‌کنیم؟ چه می‌خوریم؟ چه می‌پوشیم؟ و با چه کسانی و چگونه ارتباط داریم؟ برخی از این رفتارها فردی و برخی نیز ریشه‌هایی عمیق در باورها، سنت‌ها و فرهنگ دیرین جامعه دارد.

 این روزها، کرونا همه این‌ها را به هماوردی طلبیده است؟ همه ما ناچاریم برای مقابله با آن، دست کم برای مدتی کوتاه و معلوم (تا گرم شدن هوا) و شاید هم نامعلوم در سبک و شیوه زندگی خود تغییراتی اساسی ایجاد کنیم. می‌شود گفت که برای جنگ با کرونا ابتدا باید به جنگ سبک و شیوه زندگی خودمان برویم. این جنگ نیز آسان نیست. زیرا، اگرچه تغییر شیوه زندگی، غیر ممکن نیست اما بسیار دشوار است؟

 اگر دشوار نبود همه می‌توانستند بهترین و سالم‌ترین سبک را برای خود برگزینند. برای مثال ورزش و فعالیت‌های بدنی لازم برای سلامتی به عادت روزمره تک تک آدم‌ها در می‌آمد؛ همه ما غذاهای سالم و عاری از چربی و شوری و شیرینی می‌خوردیم؛ به اندازه کافی و در وقت مناسب استراحت می‌کردیم؛ محیط زیست را آلوده نمی‌کردیم و ده‌ها مورد دیگر از این دست.

اما همه می‌دانیم که چنین سبک زندگی سالمی تنها در تعداد کمی از افراد جامعه، و آن هم نه به طور کامل رعایت می‌شود. واقعیت این است که زندگی ما سرشار است از عادت‌های رفتاریِ کم و بیش غلط که امروزه به نقطه ضعفی جدی در برابر کرونا تبدیل شده و از همین نقطه ضعف‌ نیز می‌تواند ضربه سنگین خود را به ما و به جامعه وارد کند.

برای اینکه، بتوانیم این نقطه ضعف‌ها را برطرف کنیم و در برابر حریف و هماوردی قوی چون ویروس کووید-19 توان  مقابله داشته باشیم چاره‌ای نداریم جز تغییر و یا تعلیق برخی رفتارها، باورها، ارزش‌ها، آداب، رسوم و…

آنچه که در عمل می‌بینیم این است که هنوز، علیرغم رشد تصاعدی شیوع کرونا، زیادند تعداد آدم‌هایی که نه تنها همراه نیستند، بلکه به نوعی در برابر هرگونه تغییری مقاومت می‌کنند.

برخی معتقدند که این ناهمراهی را باید در پرتوکاهش اعتماد مردم دید. اما این تنها گوشه‌ای از واقعیت تاریک کرونا را به ما نشان می‌دهد. اگر مسئله تنها داخلی بود و نه جهانی، می‌شد به تئوری اعتماد اجتماعی تکیه کرد. وقتی شیوع کرونا از شرق تا غرب و از شمال تا جنوب عالم را درگیر کرده و هر روز کشورها، شهرها و آدم‌های بیشتری را در آغوش می‌کشد موضوع اعتماد به نهادهای مختلف، دست کم در امر پیشگیری محلی از اعراب ندارد.

در این مورد پذیرش و یا مقاومت در برابر تغییر سبک زندگی حرف اول را می‌زند.به ویژه اینکه در ایام عید نیز هستیم و بسیاری از رفتارها و کردارهای معطوف به آن مستلزم حضور در اماکن عمومی برای خرید شب عید و جمع‌ها و دورهمی‌ها و دید و بازدیدهای خانوادگی است. سیر وسفر و مسافرت رفتن‌های نوروزی نیز به جای خود، که هرچند بالقوه مستعد پخش سراسری ویروس کرونا است اما گذشتن از خیر آن برای همه آسان نیست.

پس می‌شود مقاومت برخی از مردم در برابر پذیرش کرونا و اجرای دستورالعمل‌های پیشگیرانه پزشکی را در چارچوب مقاومت در برابر تغییر سبک زندگی تفسیر کرد. شاید برای همه آسان باشد که روزی 10 یا 20 بار دستشان را با آب و صابون بشورند، از ماسک و دستکش استفاده کنند، و آنهایی که خودرو شخصی دارند قید مترو و اتوبوس را بزنند، اما خود قرنطینگی  و حبس و حصر خانگی اعضای خانواده، برای همه به آسانی میسر نیست، آن هم در این ایام عید.

البته نباید یادمان برود که آدم‌های زیادی هستند که اصلاً امکان خودقرنطینگی ندارند؛ هم خود در معرض خطر ابتلا به این ویروس هستند و هم می‌توانند موجب انتشار سریع‌تر آن شوند.چه بسیارند آدم‌هایی که معیشت خود و خانواده شان وابسته به بیرون رفتن از خانه و مزد روزانه‌ای است که با کار و فعالیت یدی به دست می آورند: کارگرانی که سر بسیاری از چهارراه‌ها و در خیلی از میادین شهر منتظرند تا کسی از راه برسد، کاری به آنها بسپارد و در پایان روز با مزدی که می‌گیرند نانی سر سفره خانواده‌شان ببرند؛ کودکان کار و خانواده‌هایی که دسته‌جمعی برای گذران زندگی گل‌می‌فروشند، برای من و شما اسفند دود و شیشه‌های اتومبیل‌مان را پاک می‌کنند؛ به اینها باید افراد کارتن خواب و یا متجاهری را نیز اضافه کرد که جز سفتی زمین و بلندای آسمان جایی برای قرنطینه شدن ندارند.ممکن است که کم کم مردم ازجانب این ویروس احساس خطر بیشتری مرده و در نتیجه در خانه‌هایشان بمانند و برای مبارزه با آن با سبک زندگی خود مبارزه کنند و آن را تغییر دهند و یا باهاش کنار بیایند، اما آدم‌هایی را باید دریافت که نه حق انتخابی دارند و نه گزینه‌ای برای تغییر و یا جایگزین کردن.

پایش برکه‌های زیست گاندو در منطقه حفاظت‌شده سرباز آغاز شد

رئیس اداره محیط زیست سرباز گفت: پایش برکه‌های زیست تمساح پوزه کوتاه (گاندو) در منطقه حفاظت شده «باهوکلات» با همکاری محیط‌بانان استان و همیاران محلی در این شهرستان آغاز شد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان، بهزاد دهواری اظهار داشت: با گرم شدن هوا و شروع فعالیت تولید مثل تمساح پوزه کوتاه، پایش برکه‌های زیست تمساح در منطقه حفاظت شده «باهوکلات» آغاز شد.

وی گفت: فعالیت تولید مثل تمساح یا گاندو از اواسط اسفند ماه با جفت یابی و لانه گزینی آغاز می‌شود.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست سرباز افزود: تمساح در منطقه سرباز و باهوکلات عموماً از اواسط اردیبهشت اقدام به نقب زدن و تخم گذاری می‌کند و نوزادان نیز بعد از گذشت حدود ۴۵ تا ۶۰ روز از تخم‌ها بیرون می آیند.

وی بیان کرد: سیلاب‌های زمستانی اخیر در جنوب سیستان و بلوچستان باعث تغییراتی در زیستگاه تمساح یا گاندو شد و با تخریب برکه‌ها و پوشش گیاهی منطقه امسال شاهد جابجایی تمساح‌ها به منظور یافتن مکان‌های جدید برای لانه گزینی و تخم گذاری خواهیم بود.

دهواری تصریح کرد: به همین منظور امسال پایش برکه‌های زیست تمساح در منطقه حفاظت شده گاندو با جدیت و دقت نظر بیشتری توسط محیط بانان منطقه انجام خواهد شد.

جنگل‌ها مخروبه شده‌اند، نجاتشان دهیم

آمارها نشان می‌دهد رویشگاه‌های جنگلی ما در شمال کشور از حدود ۳.۵ میلیون هکتار در دهه ۱۳۳۰ به ۱.۶ دهم میلیون هکتار کاهش یافته است.

نهضت کاشت درخت چند سالی است که در کشور پررنگ شده اما اگر آمارهای کاشت درخت در دو دهه اخیر را نگاه کنیم، می‌بینیم تاثیر چندانی در توسعه جنگلی کشور نداشته است که کارشناسان علت آن‌را در این می‌دانند که اولا درختان کاشته شده بومی نبودند دوم اینکه باید در رویشگاه‌های طبیعی کاشته شوند تا نیازی به آبیاری و تیمارهای بعدی نداشته باشند.

ود را در کویری بدون درخت و سایه تصور کنید؛ زمانی که بعد از ساعت ها تلاش و در اوج ناامیدی تک درختی را می‌بینید که می‌توانید در سایه سار آن جان خود را نجات دهید چه حس خوب و زیبایی است؛ حال این تصور را گسترده تر کنید و آن‌را به تمام کره زمین تعمیم دهید. اگر دیگر در این کره خاکی درختی نباشد، آینده بشر چه می‌شود؟ تاکنون به این مساله فکر کرده‌اید؟

تحقیقات نشان داده است که یک درخت بالغ در یک فصل به اندازه اکسیژن مصرفی ۱۰ نفر در سال اکسیژن تولید می‌کند، خاک آلوده را پالایش می‌کند، توانایی کنترل آلودگی صوتی را دارد، با کاهش سرعت روان آب‌ها باعث نفوذ بیشتر آن‌ها به درون آبخوان‌ها و جلوگیری از هدررفت آب می‌شود. همچنین با کاهش سرعت بادها فرسایش خاک را به حداقل می‌رساند، گاز دی اکسید کربن را در بخش‌های چوبی خود ذخیره می‌کند و در نتیجه گازهای گلخانه ای که موجب تغییرات اقلیمی و افزایش گرمای زمین می شود را کاهش می‌دهد.

در واقع درختان با ۳۳ خدمتی که به اکوسیستم ارائه می‌دهند، همواره در تلاش اند تا جهان بهتری برای ما بسازند اما ما با آن‌ها چه کرده‌ایم؟ آمارها نشان می‌دهد رویشگاه‌های جنگلی ما در شمال کشور از حدود ۳.۵ میلیون هکتار در دهه ۱۳۳۰ به ۱.۶ دهم میلیون هکتار کاهش یافته است یعنی تقریبا ۱.۹ دهم میلیون هکتار از جنگل های خود را در ۶ دهه اخیر از دست داده‌ایم و بدتر اینکه ۸۰۰ هزار هکتار از این ۱.۶ دهم میلیون هکتار مخروبه است.

در حالی با جنگل‌های خود این کار را کرده‌ایم که اهمیت به درخت در ایران دارای پشتوانه‌ای از علایق ملی و سنت تاریخی است، تاریخ نشان می ‌دهد که ایرانیان باستان، جشن های خاصی داشتند و در این جشن ها به درختکاری پرداخته و به خاک و زراعت احترام می‌گذاشتند اما علت اینکه به اینجا رسیده ایم چیست؟

کارشناسان تغییر کاربری اراضی، جاده کشی‌های غیر اصولی، خطوط انتقال نفت، آب و برق غیر اصولی، تبدیل چوب به ذغال و برداشت های غیرقانونی برای تامین نیازهای چوبی کشور، فقر معیشتی جوامع محلی اطراف رویشگاه‌های جنگلی، فشار بیش از حد دام، هجوم آفات مانند لورانتوس و یا سوسک چوبخوار، ریزگردها که فرایند فتوسنتر را مختل کرد و آتش سوزی و تغییرات اقلیمی را اصلی‌ترین دلایلی می‌دانند که رویشگاه‌های جنگلی ما را به این روز نشاندند و هر سال نیز حالشان بدتر می‌شود.

البته برای پایان دادن به این روند فزاینده تخریب روز ۱۵ اسفندماه را در کشور روز درختکاری نامگذاری کردند تا مردم با حضور در پارک‌ها، جنگل‌ها و نقاط مختلف شهر اقدام به کاشت نهال‌های جوان کنند و با اهمیت حفاظت از جنگل‌ها آشنا شوند اما مساله مهم این است که از چه درختانی برای کاشت استفاده می‌کنند که بنابه گفته محمد درویش عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری؛ باید از درختان بومی و سازگار با شرایط در رویشگاه‌های تخریب شده استفاده شود تا بعد از کاشت نیازی به آبیاری و تیمارهای بعدی نباشد.وی روز پنجشنبه در گفت و گو با خبرنگار علمی ایرنا درباره شرایط جنگل‌های کشور گفت: تلاش می‌کنیم تا بخشی از رویشگاه‌های تخریب شده را با کمک مردم ترمیم کنیم. آمارهایی که از بررسی بخش تحقیقات جنگل در موسسه تحقیقات جنگل‌ها به دست آمده نشان دهنده این است که میزان رویشگاه‌های جنگلی ما در شمال کشور از حدود ۳.۵ میلیون هکتار در دهه ۱۳۳۰ به ۱.۶ دهم میلیون هکتار کاهش یافته است.درویش افزود: یعنی تقریبا ۱.۹ دهم میلیون هکتار از جنگل‌های خود را در ۶ دهه اخیر از دست دادیم و خبر نگران کننده‌تر اینکه مطابق گزارشی که از انجمن جنگلبانی ایران منتشر شد ۸۰۰ هزار هکتار از این ۱.۶ دهم میلیون هکتار نیز مخروبه است. یعنی جنگل است اما گونه‌های ارزشمند جنگلی و تنوع خاص رویشگاهی در آن‌ها دیده نمی‌شود، مثلا در جنگل‌های هیرکانی گونه‌هایی مانند بلند مازو، راش، ممبس و توسکا کمتر دیده می‌شود و جنگل به سمت تک گونه‌ای شدن رفته است. زادآوری آن به شدت کم شده، گونه های کهنسال زیاد و گونه‌های جوان کم شده‌اند.

رییس کمیته محیط زیست در کرسی سلامت اجتماعی یونسکو ادامه داد: با وجود اینکه بخش هایی از جنگل دچار خشکی شده اما همچنان تخلفات زیادی به بهانه تبدیل چوب به ذغال و برداشت های غیرقانونی و تجاوز به عرصه‌ های جنگلی در حال اتفاق افتادن است، وجود دام سبب شده تا دامداران درختان را قطع کنند تا آفتاب بیشتری به کف جنگل برسد تا علف بیشتری سبز شود.وی تاکید کرد: تمام این موارد سبب شد وقتی امسال جنگل‌های هیرکانی در نوبت ثبت یونسکو قرار گرفت از این وسعت ۲ میلیون و ۴ هزار هکتاری فقط ۳۰۷ هزار هکتار توانست استانداردهای لازم برای اینکه به میراث جهانی مشترک تبدیل شود را به دست آورد. این خودش یک هشدار جدی است یعنی در واقع چیزی که ما به آن می گوییم جنگل هیرکانی از نظر جهانی فقط ۳۰۷ هزار هکتار از آن ارزش و واقعیت دارد پس باید حتما تلاش کنیم تا به مناسبت روز درختکاری و هر مناسبت دیگری توجه خود را به احیای این جنگل ها جلب کنیم. درویش گفت:درست مانند همین ماجرا در زاگرس نیز وجود دارد، حدود ۳۰ درصد از جنگل های زاگرس را از دست دادیم، بزرگترین پهنه رویشگاهی جنگلی ما که زمانی ۶ میلیون هکتار وسعت داشت اکنون ۳۰ درصد آن از بین رفته است. پس باید دولت و حاکمیت اولویت را در چنین مواقعی که روز درختکاری است به ترمیم رویشگاه‌های جنگلی طبیعی در زاگرس، ارسباران، هیرکانی و مانگروها اختصاص دهند. این روش به مراتب بهتر است تا بیاییم درختکاری‌هایی در شهرها و اطراف آن‌ها داشته باشیم.وی ادامه داد: این روش درختکاری هزینه گزافی دارد و به آبیاری مداوم نیز نیاز دارد، همچنین باید کود داده شود و بعد از این همه هزینه متاسفانه بیشتر آن درختان نیز بعد از مدتی خشک و یا دچار تغییر کاربری اراضی می‌شوند؛ وضعیتی که اکنون جنگل‌های چیتگر و لویزان دارند که به بهانه‌های مختلف آن‌ها را قطع می‌کنند و اتوبان، جاده و یا برج می‌سازند. این نشاندهنده این است که به بهانه درختکاری می خواهیم فعلا منطقه‌ای را حفاظت کنیم تا سر وقت آنجا را تغییر کاربری بدهیم.

سامان‌دهی 2730 شیء تاریخی در لرستان

مدیرکل میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان از آغاز ساماندهی 2730 شیء تاریخی استان خبر داد.به گزارش میراث آریا به نقل از روابط عمومی اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان لرستان، سید امین قاسمی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان در این خصوص گفت: «به منظور سامان‌دهی اموال فرهنگی‌تاریخی استان شناسنامه عمومی 2730 شیء فرهنگی- تاریخی استان تهیه خواهد شد.»

سیدامین قاسمی با اشاره به اینکه اشیا مذکور شامل اسناد تاریخی موزه نسخ خطی بروجرد و گنجینه قلعه فلک الافلاک است، افزود: «پس از تهیه شناسنامه عمومی برای اشیا مذکور اطلاعات آنها در سامانه جامع اموال منقول فرهنگی-تاریخی (جام) ثبت خواهد شد.»

مدیرکل میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی لرستان در پایان تصریح کرد: «با ساماندهی این اشیا تعداد آثار منقول فرهنگی- تاریخی استان به بیش از 16 هزار شیء خواهد رسید.»

فراهم آوردن فرصت سفر برای مردم بعد از مهار ویروس کرونا

جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا، روز پنجشنبه 15 اسفند 98 در حالی برگزار شد که در این جلسه علاوه بر تصمیم‌های مانند تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها تا پایان سال جاری، پیشنهادهای وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برای جبران خسارات فعالان گردشگری مورد تائید و تأکید اعضای ستاد قرار گرفت.

 علی آصغر مونسان وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در باره جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا گفت: «در این جلسه گزارشی از وضعیت گردشگری و هتل‌ها و دفاتر خدمات مسافرتی ارائه شد.»او افزود: «پیشنهاد تعطیلی هتل‌ها و مراکز اقامتی دارای مجوز، در این جلسه مطرح شد که با مخالفت وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تصویب نشد، اما مقرر شد مراکز غیرمجاز، مهمانسراهای دولتی، زائرسراها و اماکنی از این دست که تحت نظارت کامل وزارت نیستند تعطیل شوند و نیروی انتظامی هم همکاری لازم را در این خصوص انجام دهد.»دکتر مونسان ادامه داد: «همچنین چند پیشنهاد نیز در ادامه ارائه شد از جمله اینکه برای جبران خسارات فعالان گردشگری و ایجاد نشاط به مردم بعد از فروکش کردن بیماری، تعطیلات چندروزه و فرصت سفر به مردم فراهم شود تا هم نوروز از دست رفته برای فعالان گردشگری جبران شود و هم جامعه قدری نشاط و پویایی پیدا کند که این مهم مورد قبول اعضای ستاد قرار گرفت و مصوب شد.»او افزود: «با توجه به افت درآمدهای مراکز گردشگری در نوروز برنامه‌ریزی‌هایی را برای تعریف فرصت تعطیلاتی به مردم ارائه شد تا مردم با هدف تقویت و بهبود بهداشت روانی، بعد از مهار بیماری کرونا سفر کنند تا از این طریق رونق گردشگری را دوباره در کشور داشته باشیم.»

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ادامه داد: «یکی از موضوعاتی که در این جلسه مطرح کردیم نیاز مبرم تاسیسات گردشگری به مواد ضدعفونی و بهداشتی بود که این مهم نیز در این جلسه مورد بررسی قرار گرفت.»

شیوع کرونا در ایران یک حمله بیوتروریسمی است

یک عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با بیان این‌که شیوع کرونا حمله بیوتروریستی در ایران و چین است، اظهار کرد: اگر تحریم‌ها نبود ایران می‌توانست راحت‌تر با کرونا بجنگد.حشمت‌الله فلاحت‌پیشه در گفت‌وگو با ایسنا در واکنش به اظهارات اخیر دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا مبنی بر کمک به ایران برای مقابله با کرونا گفت: ترامپ و پامپئو درباره کرونا دروغ می‌گویند کرونا عامل بیماری عادی نیست بلکه بیوتروریسمی است که در کشورهای ایران و چین توزیع شده است که در قبال کشورهای ایران و چین ترویج شد و نباید این موضوع را نادیده گرفت. لازم است مقابله با بیوتروریسم از حوزه پدافند غیرعامل خارج شود و به صورت جداگانه باشد.وی توضیح داد: از امروز تا سال ۲۰۳۰ دنیا با انواع مختلف بیوتروریسم مواجه خواهد شد باید سازمانی مستقل با اختیارات ویژه شکل بگیرد و ما همچون پدافند موشکی، پدافند بیوتروریسم داشته باشیم.این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با بیان این‌که دونالد ترامپ و پامپئو از آنچه که بر سر مردم ایران آمده است خوشحال هستند، ادامه داد: آمریکایی‌ها نه تنها کمکی به ما نمی‌کنند که بیشترین تلاش را برای تحریم‌ها در حوزه دارویی به کار گرفتند. جمهوری اسلامی ایران برای تامین سه درصد از داروهای کشور به واردات نیاز دارد که بعد از تحریم‌های اخیر کشور دچار گرفتاری شد. اگر دونالد ترامپ و پامپئو راست می‌گویند و نگران گسترش کرونا در ایران هستند تحریم‌ها را بردارد.وی یادآور شد: ایران کشوری بود که در بیماری‌های اپیدمی مختلف در پاکستان، افغانستان و عراق کمک کرد؛ به نظر می‌رسد موج آینده گسترش کرونا از این کشورها باشد که اگر دونالد ترامپ و پامپئو راست می‌گویند تحریم‌ها را بردارند تا از شیوع کرونا در منطقه جلوگیری شود. البته که ترامپ تنها به دنبال گرفتن یکسری ژست‌های سیاسی است وگرنه نمی‌گفت اگر ایران درخواست کمک کند آمریکا آمادگی کمک دارد.

فلاحت‌پیشه در پایان گفت که درخواست ما از جامعه جهانی پایان تحریم‌های ظالمانه علیه ایران است که اگر این تحریم‌ها نبود ایران راحت‌تر می‌توانست با کرونا بجنگد.

بحران تصمیم‌گیری

در حالی که نمودار ابتلا به ویروس کرونا صعودی است اما فرآیند تصمیم‌گیری در کشور دچار بحران و تردید است.

کرونا در ایران ۱۵ روزه شد. علیرغم مقاومت مسئولان ایرانی برای قرنطینه کردن شیوع کرونا ویروس باعث شد ورود و خروج از برخی استان‌های کشور ممنوع شود. بررسی روند انتشار بیماری هم نشان می‌دهد که ویروس توانسته با مسافران مختلف در ۱۵ روز گذشته به همه‌ی استان‌ها کشور برساند. از همان ساعات اولیه شروع به کار ویروس در قم بسیاری پیشنهاد قرنطینه این استان را دادند که گویا مخالفت‌هایی در سطح کلان دولت با آن انجام شده است.

بررسی تجربه چین و ایتالیا نشان می‌دهد که هر دو کشور سعی کرده ‌اند با قرنطینه کردن شهرها فاصله اجتماعی را در میان شهروندان افزایش دهند تا سرعت گسترش ویروس را پایین بیاورند. در کنار قرنطینه تدابیر شدید در ورود و خروج مسافران خارجی انجام دادند. 

مشکل تصمیم‌های متمرکز 

در شرایط فعلی در حالی که برخی استان‌ها در بالاترین حالت اپیدمی به سر می‌برند در بعضی استان‌ها ویروس هنوز نتوانسته وارد مرحله اپیدمی شود. این استان‌ها بیشتر در نیمه جنوبی کشور هستند. اما دستورالعمل‌هایی که از تهران صادر می‌شود برای همه‌ی استان‌ها مشابه است. برا ینمونه در حالی که استانی مانند کرمان در آمار رسمی ۲۵ نفر مبتلا را ثبت کرده است و بررسی آمار آنها نشان می‌دهد بیش از ۸۰ درصد مبتلایان یا به یکی از استان‌های اصلی شیوع سفر داشته‌اند یا از مهمانی از آن استان‌ها داشته‌اند. با این وجود وضعیت کرمان همچنان قرمز به نظر نمی‌آید. اما به نظر می‌رسد در هفته پیش رو شاهد افزایش شیوع بیماری در این استان باشیم. علیرغم تلاش مدیران استانی برای آگاهی مردم نسبت به در خانه ماندن اما عدم تعطیلی بازار و ادارات، برقرار بودن فعالیت شرکت‌های بزرگ مانند شرکت‌های معدنی و صنعتی که با کارگران زیادی درگیر هستند و عدم قرنطینه استان، کرمان هم به سمت اپیدمی ویروس پیش خواهد رفت. 

از طرفی استاندارها این اختیار را ندارند که بتوانند در کوتاه‌ترین زمان تصمیمات مهم مبتی بر داده‌های محلی را اتخاذ کنند. برای نمونه وجود پادگان‌های بزرگ با نیروهای آموزشی می‌تواند به کلونی از محل شیوع ویروس تبدیل شوند. این در حالی است که امکاناتی از جمله ماسک و مواد ضد عفونی و دستکش هم در استان و پادگان‌ها پیدا نمی‌شود. 

سیاست‌های یک بام و دو هوا

در روزهای گذشته بارها مسئولان تصمیم‌های خود را تغییر دادند. بارها در مورد تعطیلی امروز تصمیمات مختلفی اعلام شد. در نهایت هم شرایط را به شکل عادی اعلام کردند. البته عادی جلوه دادن شرایط را هفته گذشته هم از زبان رییس جمهور شنیدیم. هفته‌ای که در نخستین روز آن از سوی وزیر بهداشت هفته سخت نام‌گذاری شد. همچنین مدیران تصمیم‌گیر در حالی از مردم می‌خواهند که در منزل بمانند که ادارات روند عادی خود را دارندو اقتصاد نیمه دولتی ما به نحوی همه شهروندان را درگیر بروکراسی اداری خود کرده است. یعنی در حالی که از مردم می‌خواهید در منزل بمانند از آنها می‌خواهید که در سرکار هم حاضر شوند. از سویی وزارت کشور مصوبه‌ای در مورد دورکار هم به استان‌ها ابلاغ کرده‌اند. بررسی خدمات الکترونیک ادارات نشان می‌دهد که ارگان‌ها به جز مواردی که خدمات ملی و سراسری محسوب می‌شوند خدمات درخور الکترونیک هم ندارند. یعنی ارباب رجوع همچنان بایستی کاغذ به دست اتاق‌های ادارات را بالا و پایین بروند.

دیگر تصمیم دارای ایراد این روزها کاهش ساعت بانک‌ها و ادارات است به طوری که فرایند مراجعه را متراکم‌تر کرده است. یعنی ارباب رجوعی که پیش از این در ساعات بیشتری امکان داشت به سازمان خاصی مراجعه کند حالا باید در زمان کوتاه‌تری به اداره مورد نظر برود. این فقط فاصله اجتماعی را کوتاه‌تر می‌کند.

۴۷۴۷ بیمار قطعی

با همه ایراداتی که در تصمیم‌گیری مدیران در رده‌ها یمختلف می‌شود دید روز گذشته آمار رشد نمودار بیماری صعودی است. سخنگوی وزارت بهداشت دیروز گفت: از ظهر پنج شنبه تا جمعه، ۱۲۳۴ بیمار جدید مبتلا به کووید۱۹ در کشور شناسایی شد و در مجموع تعداد این بیماران در کشور به ۴۷۴۷ نفر رسید.دکتر کیانوش جهانپور با اعلام آمارهای جدید از ابتلای بیماران بهویروس جدید کرونا ویروس، گفت: متاسفانه در ۲۴ ساعت گذشته، ۱۷ بیمار مبتلا به کووید۱۹ جان خود را از دست دادند و مجموع جان باختگان بر اثر این بیماری به ۱۲۴ نفر رسید.وی اظهار کرد: تعداد بهبود یافتگان بر اثر این بیماری در کشور به بیش از ۹۱۳ نفر رسید و در طول این مدت، بیش از ۱۵ هزار و ۹۸۱ مورد مشکوک در بیمارستانها بستری شده اند.جهانپور آمار تعداد بیماران مبتلا به کووید۱۹ به تفکیک استانها را تهران با ۱۴۱۳ نفر، گیلان با ۴۲۴ نفر ، قم با  ۵۲۳ نفر، مرکزی ۲۲۸ نفر، قزوین با ۱۷۶ نفر، البرز ۳۰۲ نفر،  اصفهان  ۳۸۸ نفر، فارس ۸۱ نفر، خوزستان ۶۳ نفر، لرستان ۸۰ نفر، کردستان ۴۲ نفر، آذربایجان شرقی ۷۵ نفر، آذربایجان غربی ۱۱ نفر، اردبیل ۴۰ نفر، خراسان رضوی ۸۹ نفر، خراسان جنوبی ۱۸ نفر، خراسان شمالی ۱۵ نفر، سیستان و بلوچستان ۲۱ نفر، کرمان ۲۵ نفر، کرمانشاه ۲۷ نفر، بوشهر ۵ نفر، یزد ۵۷ نفر، کهگیلویه و بویراحمد ۶ نفر، چهارمحال و بختیاری ۱۴ نفر،  زنجان ۵۰ نفر، سمنان ۱۱۴ نفر، ایلام ۱۳ نفر، مازندران ۳۰۱ نفر، گلستان ۱۰۴ نفر، هرمزگان۱۹ نفر و همدان ۲۳ نفر، اعلام کرد.

ارتقای منطقه کاوده فیروزکوه به پناهگاه حیات وحش

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران گفت: کاوده برای اولین بار در سال ۸۱ به عنوان منطقه شکار ممنوع معرفی شد و در سال ۸۸ نیز مورد تمدید قرارگرفت. در حال حاضر بعد از ۱۷ سال با مساحت ۷۶ هزار و ۹۰۰ هکتار به پناهگاه حیات وحش ارتقا یافت.

به گزارش ایسنا سعید محمودی با اعلام این خبر اظهارکرد: منطقه کاوده چندین بار به عنوان منطقه شکارممنوع تمدید شده بود و طی سالیان اخیر با حفاظتی که از آن صورت گرفته از پتانسیل‌های قوی جمعیت‌های قوچ و میش استان به شمار می‌رود و می‌تواند به عنوان منبع پشتیبانی برای سایر زیستگاه‌های مجاورکه در حال حاضر به دلیل تعارضات و فعالیت های انسانی دچار مشکلات متعددی هستند، قلمداد شود.

وی با بیان اینکه این منطقه با توجه به همجواری با استان مازندران و سمنان به عنوان کریدور حمایتی، تبادل جمعیت قوچ و میش البرز مرکزی را بین سه استان مازندران، سمنان و تهران به عهده دارد، گفت: یکی از دلایل ارتقای این منطقه به پناهگاه حیات وحش، افزایش پشتوانه حفاظتی از گونه‌های ارزشمند جانوری مانند پلنگ، خرس قهوه‌ای، قوچ و میش البرز مرکزی، کل و بز، روباه ترکمنی از پستانداران و افعی البرزی و دماوندی از خزندگان، کبک دری و هما از پرندگان، قزل آلای خال قرمز از ماهیان است که در سطوح ملی و بین‌المللی در طبقه‌بندی تهدید و در معرض خطر انقراض ملی هستند.

محمودی افزود: در حال حاضر آخرین پراکنش و تراکم جمعیتی افعی البرزی و دماوندی استان و جمعیت قوچ و میش در این منطقه با توجه به آخرین برآورد جمعیتی سمداران بیانگر پتانسیل بالای این منطقه است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران همچنین تصریح کرد: مشاهده مکرر و برآورد جمعیتی پلنگ در این منطقه با استفاده از روش‌های دوربین تِله‌ای و مشاهده مستقیم، نشان از پراکنش و تراکم بالای این جانور در سطح استان است که می‌طلبد مورد حفاظت مناسب قرار گیرد.

محمودی با اشاره به اینکه ارتقای این منطقه تا چندی پیش به عنوان منطقه حفاظت شده در دستور کار قرار گرفته بود، تأکید کرد: با توجه به پیگیری های محیط زیست در شورای عالی محیط زیست و ظرفیت‌های منطقه به عنوان پناهگاه حیات وحش، نهایتا با تصویب این شورا به استناد بند الف ماده ۳ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست برابر مصوبه شماره ۴۵۳ و آگهی روزنامه اول اسفندماه سال جاری، این منطقه به پناهگاه حیات وحش تبدیل شد.

بر اساس گزارش روابط عمومی حفاظت محیط زیست استان تهران، با توجه به تبدیل منطقه کاوده به عنوان پناهگاه حیات وحش، مناطق چهارگانه محیط زیست در استان تهران شامل سه پارک ملی، سه اثر طبیعی ملی، چهار منطقه حفاظت شده و یک پناهگاه حیات وحش کامل ش. همچنین دو منطقه شکار ممنوع نیز در این استان وجود دارد.