حفاظت مشارکتی در بوتۀ نقد

اولین همایش ملی «پارک‌های ملی و مناطق تحت حفاظت» در پارک ملی گلستان به همت سه دانشگاه حکیم سبزواری (به‌عنوان مجری)، علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، دانشگاه تربیت مدرس، سازمان حفاظت محیط زیست‌، اداره‌کل محیط زیست استان گلستان و مجموعۀ پارک ملی گلستان برگزار شد.
همایش ملی پارک‌های ملی و مناطق حفاظت فرصتی برای در کنار هم قرار گرفتن دانشگاهیان،‌ کارکنان ستادی و محیطبانان سازمان حفاظت محیط زیست‌، کارشناسان حیات‌وحش و همیارانی بود که برای حفاظت از محیط زیست در کشور تلاش می‌کنند. ازهمین‌رو، در ترکیب سخنرانان نیز این ملاحظه لحاظ شده است و در کنار سخنرانی مدیران سازمان حفاظت محیط زیست، چه در سطح ستادی و چه در پارک‌های ملی،‌ از پیشکسوتان این حوزه نظیر «هوشنگ ضیایی»، «رمضانعلی قائمی» و همچنین دانشگاهیان مانند «افشین دانه‌کار» (هیأت علمی دانشگاه تهران)،‌ «حسین آخانی» (هیأت علمی دانشگاه تهران)، «محمود قاسمپوری‌» (هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس)،‌ «حامد یوسف‌زاده» (هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس)، «سیدحامد میرکریمی» (هیأت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گرگان)‌، «زهرا قلیچی‌پور» (هیأت علمی دانشگاه حکیم سبزواری)، «مهدی کلاهی» (هیأت علمی دانشگاه فردوسی مشهد)، «علیرضا محمدی» (هیأت علمی دانشگاه جیرفت)، «عباس پهلوانی» (هیأت علمی دانشگاه حکیم سبزواری)، «علیرضا میکائیلی» (هیأت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان) و «حمیدرضا رضایی» (هیأت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان) دعوت شده بود تا در این همایش پژوهش‌های مرتبط خود را ارائه کنند. علاوه‌براین، راهکارهای مختلف حفاظت نظیر گردشگری و چالش حفاظت در مناطق و پروژه‌های انجام‌شده توسط دفترکمک‌های کوچک سازمان ملل متحد نیز در این همایش توسط کارشناسان و دانش‌آموختگان محیط زیست و محیطبانان ارائه شدند.

رضا شاه‌حسینی، رئیس پارک ملی کویر، با ذکر تجربه‌هایش در موضوع کمک‌گرفتن از محلی‌ها برای حفاظت عنوان کرد: مشارکت به‌معنای کار یدی نیست، بلکه بر دیده‌شدن محلی‌ها و شنیدن صدایشان تأکید دارد

در این همایش، شاهد برگزاری نشست‌های مختلف در موضوع حفاظت مشارکتی و مدیریت مناطق بودیم که گاه با چالش‌ها و بحث‌های مختلفی مواجه شد. درحالی‌که کارشناسان سازمان حفاظت محیط زیست از برنامه‌های انجام‌شده دفاع می‌کردند، کارشناسانی هم بودند که به رویه‌های انجام‌گرفته نقد داشتند. آنها معتقد بودند در سایر کشورها طرح‌های مدیریت به‌جای تمرکز بر توصیف مناطق‌، تمرکز خود را روی اجرایی‌شدن طرح‌هایی که به حفاظت بیشتر منجر شود، قرار داده‌اند. در موضوع حفاظت مشارکتی نیز دو سخنران محور سخنان خود را بر این مقوله قرار دادند و به تجربۀ فعالیت خود در این زمینه اشاره کردند.
«رضا شاه‌حسینی»، رئیس پارک ملی کویر، با ذکر تجربه‌هایش در موضوع کمک‌گرفتن از محلی‌ها برای حفاظت عنوان کرد که «مشارکت به‌معنای کار یدی نیست، بلکه بر دیده‌شدن محلی‌ها و شنیدن صدایشان تأکید دارد.»
«ناهید احمدی»، عضو کمیتۀ راهبری برنامۀ کمک‌های کوچک تسهیلات محیط زیست جهانی سازمان ملل متحد‌ در ایران، در سخنرانی خود با برشمردن دستاوردهای پروژه‌های انجام‌شده توسط صندوق کمک‌های کوچک سازمان ملل در ایران،‌ به تجربۀ خود در پروژه‌ای به‌منظور حفاظت از خرس سیاه در کرمان اشاره کرد. به گفتۀ او «حفاظت مشارکتی برگزاری چند کارگاه نیست و بایستی مؤلفه‌های فرهنگی جامعه‌ای را که قرار است در آن پروژه انجام شود، لحاظ کرد.» او در گفته‌هایش تأکید کرد که اعتماد جامعۀ محلی موضوع ساده‌ای نیست که بتوانیم از کنار آن عبور کنیم و مخدوش‌شدن این اعتماد می‌تواند مقولۀ حفاظت را به امری بسیار پیچیده بدل کند.
موضوع دیگر در این همایش ارائۀ مجموعه‌ای از پژوهش‌های علمی دربارۀ گونه‌های گیاهی مانند «پلت سفید» توسط دکتر «حامد یوسف‌زاده»، هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس و یا دربارۀ گونه‌های جانوری مانند «لاک‌پشت‌های پوزه عقابی» توسط «محمود قاسمپوری»،‌ هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس، و یا «غزال‌ها» توسط «داوود فداکار» دانش‌آموختۀ دکتری مهندسی محیط زیست در دانشگاه صنعتی اصفهان بود.
در مراسم اختتامیۀ همایش ملی «پارک‌های ملی و مناطق تحت حفاظت» مقرر شد دومین همایش در تنگ صیاد چهارمحال‌وبختیاری برگزار شود.