حقابه یا سیلاب

|پیام ما| 17 پسر و مرد جوان در فیلم 10 ثانیه‌ای دیده می‌شوند. در ثانیه اول فیلم پسر نوجوان یا کودکی را می‌بینیم که پشت به دوربین و رو به آبی که از سد «جریکه» وارد ایران می‌شود ایستاده، دو مرد دیگرچشم‌شان به آبی است که از زیر پای شش مرد و کودکی که جلو ایستاده‌اند گذر کرده و ثانیه‌ای بعد به آنها می‌رسد. آب در تماس با شن‌های بستر رود گل‌آلود است،‌ دوربین به سمت چهار کودک و مرد دیگه در دهانه پل می‌رود و در دست راست دو مرد در حال قدم زدن هستند.عبارت «آب مایه حیات است» در این 10 ثانیه به تمامی خود را نشان می‌دهد‌، در پریدن‌های کودکی در آب گل‌‌آلود‌، در مردی که با دوربین این لحظه را ثبت می‌‌کند و انتظاری کشنده که چنین لحظه‌ای را بارها مرور کرده است. با این حال سیلاب دائمی نیست و سهم این 17 مرد و کودک و سایر اهالی ساکن در مرز افغانستان باز بی‌آبی و خشکسالی خواهد بود.

حسن کاظمی قمی نماینده ویژه رئیس جمهور در امور افغانستان شنبه 15 مرداد در صفحه توییتر خود از رهاسازی آب از سمت افغانستان به سمت چاه‌نیمه‌های سیستان خبر داد. او نوشت: «با تعامل مستمر دیپلماتیک و بهره‌گیری از ظرفیت دیپلماسی عمومی و هماهنگی میان‌ دستگاهی در سطح ملی، امروز شنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۱ آب رهاسازی شده از سمت ‎افغانستان وارد چاه‌نیمه‌های ‎سیستان شد. رایزنی‌ها جهت تداوم و تثبیت جریان پایدار آب ادامه خواهد داشت.» واکنش مقامات طالبان و سخنگوی آنها به این ادعای مقام ایرانی، چیزی از جنس توافق نبود. آنها با پذیرش این رهاسازی گفتند این آب در داخل افغانستان به گردش درآمده است. سخنگوی حکومت اسلامی در عین حال تاکید کرد که گرچه درخواستی از طرف منطقه وجود دارد اما هنوز هیچ چیزی قطعی نیست.

نماینده ویژه رییس جمهور در امور افغانستان: با تعامل مستمر دیپلماتیک و بهره‌گیری از ظرفیت دیپلماسی عمومی و هماهنگی میان‌ دستگاهی در سطح ملی، امروز شنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۱ آب رهاسازی شده از سمت ‎افغانستان وارد چاه‌نیمه‌های ‎سیستان شد. رایزنی‌ها جهت تداوم و تثبیت جریان پایدار آب ادامه خواهد داشت

حقابه ایران شاخص تعهدات بین‌المللی
شنبه اول مرداد رئیس سازمان حفاظت محیط زیست از ادامه بلاتکلیفی مذاکرات محیط زیستی جمهوری اسلامی و طالبان خبر داده و گفته بود که طرف مقابل زیر بار اعداد و ارقام ما نمی‌رود. چند روز بعد یعنی در چهارشنبه 5 مرداد رئیس جمهوری ضمن تاکید بر پایبندی دولت بر احقاق حقوق ایرانیان به‌خصوص در راستای احقاق حقابه ایران از هیرمند، به وزیران نیرو و امور خارجه ماموریت داد که موضوع را پیگیری کنند. ابراهیم رئیسی با اشاره به بحث رهاسازی حقابه ایران از هیرمند از جانب هیات حاکمه افغانستان، گفته بود: «دولت در پیگیری حقوق ملت به هیچ‌عنوان کوتاه نخواهد آمد.» رئیس دولت سیزدهم بر همین اساس، خطاب به وزیران امور خارجه و نیرو دستور داد که موضوع «رهاسازی حقابه ایران از هیرمند» را پیگیری کرده و سایر راهکارهای موجود برای تامین آب شرب و کشاورزی مردم سیستان و بلوچستان نیز در اولویت کاری وزارتخانه‌های مربوطه قرار گیرد. وزیر نیرو در سخنانی بلافاصله پس از سخنان ابراهیم رئیسی از سفر خود به افغانستان به‌منظور پیگیری این مسئله خبر داد. محرابیان درباره دستاورد این سفر گفت بود: «طرف افغانی در «حرف» حقابه ایران را پذیرفته اما ما حقابه قانونی را طلب می‌کنیم.» جمعه هفتم مرداد نیز وزیر امور خارجه در تماس تلفنی با سرپرست وزارت خارجه هیات حاکمه طالبان، «تحویل حقابه ایران» از جانب طرف افغانستانی را «شاخص مهمی برای سنجش تعهدات هیات حاکمه سرپرستی افغانستان در عمل به تعهدات بین‌المللی این کشور در قبال ایران» عنوان کرد.

عضو هیئت مدیره انجمن آب و خاک پایدار ایران: معمولا افغانستانی‌ها در موضوع آب بسیار سازش‌ناپذیرند و در دهه‌های گذشته این مهم بارها به اثبات رسیده است. امیدوارم دولت بتواند با تمهیداتی از جمله تامین برق چند استان افغانستان از طریق انرژی بادی، بحث آب و حق‌آبه هیرمند را بار دیگر روی میز مذاکرات قرار دهد و بتواند مشکل را حل کند

سیلاب سهم ایران از حقابه
یک هفته پس از گفته‌های وزیر خارجه،‌ آب از سد «جریکه» وارد ایران شد. آبی که به گفته حسن کاظمی قمی نماینده ویژه رئیس جمهور در امور افغانستان با تعامل مستمر دیپلماتیک و بهره‌گیری از ظرفیت دیپلماسی عمومی و هماهنگی میان‌ دستگاهی در سطح ملی به مردم منتظر سیستان و بلوچستان رسیده است،‌ اما حکومت طالبان درباره عدم قطعیت در این باره صحبت کرده و مقامات دیگر این حکومت نیز از گردش آب در افغانستان خبر می‌‌دهند. گردشی که به نظر می‌رسد قرار نیست بخشی از آن از سد بگذرد و وارد کشور همسایه شود. همچنان که مردم ساکن در سیستان و بلوچستان ایران نیز معتقدند آب رهاسازی شده تنها سیلابی است که باید تخلیه می‌شد و پس از تخلیه، بار دیگر هیرمند خشکسالی خواهد بود و شنزاری که از آن به جا می‌ماند. کاظمی قمی در یک پیام توییتری از هماهنگی بین دستگاهی در سطح ملی خبر داده، اما گذشت زمان صحت این ادعا را مشخص می‌کند. محسن موسوی خوانساری عضو هیئت مدیره انجمن آب و خاک پایدار ایران چندی پیش در گفت‌وگو با «پیام ما» تاکید کرده بود که «معمولا افغانستانی‌ها در موضوع آب بسیار سازش‌ناپذیرند و در دهه‌های گذشته این مهم بارها به اثبات رسیده است. امیدوارم دولت بتواند با تمهیداتی از جمله تامین برق چند استان افغانستان از طریق انرژی بادی، بحث آب و حق‌آبه هیرمند را بار دیگر روی میز مذاکرات قرار دهد و بتواند مشکل را حل کند.» حال باید منتظر ماند و دید در روزهای آتی با کاهش سیلاب‌ها آیا بار دیگر آب از سد جریکه وارد ایران می‌شود یا با کاهش نقش هماهنگی بین دستگاهی باید بر مذاکرات بین حکومت اسلامی و دولت ایران امید بست تا حقابه ایران از هیرمند تامین شود.