آشوب جوی درآسمان اهواز

|پیام ما|آسمان خوزستان یکبار دیگر از صبح دیروز سیاه شده و غبار همه جا را پوشانده. ۱۲ شهر خوزستان درگیر گرد و غبار شدید شدند و طبق اندازه‌گیری‌های انجام گرفته تا ساعت ۹ صبح دیروز، میزان ذرات ریزگردها در هوای اهواز ۹۱۳ میکروگرم در متر مکعب و شش برابر حد مجاز بود. وضعیت اما با گذشت زمان بدتر شد و هرچه به ظهر و بعدازظهر نزدیک شدیم، غبار هم یاغی‌تر شد و شدت آن در 14 شهر خوزستان آلودگی به 22 برابر حد مجاز رسید. وضع در آبادان و خرمشهر هم بهتر نبود و شهروندان صبح دیروز غبارآلودگی 12 برابر حد مجاز را تجربه کردند. در اهواز اما تا ساعت ۸ صبح شرایط خوب بود اما به صورت ناگهانی وضعیت تغییر کرد و گرد و غبار باعث کاهش دید افقی شد. در همین حال دیروز غبار بوشهر را هم پوشاند.

سازمان هواشناسی برای دو روز هشدار نارنجی صادر کرد و اعلام کرد که این شرایط جوی روز دوشنبه در خوزستان، بوشهر، ایلام و کرمانشاه، روز سه‌شنبه در خوزستان و بوشهر و روز چهارشنبه در خوزستان و ایلام مورد انتظار است و افزایش شاخص کیفیت هوا، کاهش دید، اختلال در تردد و آسیب به صنایع حساس به گردوخاک را به دنبال دارد. این سازمان همچنین با صدور هشدار زردرنگ از نفوذ گرد و غبار و کاهش کیفیت هوا همراه با کاهش دید تا روز چهارشنبه در بعضی دیگر از استان‌ها خبر داد. بر این اساس، شرایط جوی که کاهش کیفیت هوا، کاهش دید و احتمال آسیب به صنایع حساس به گرد و خاک را همراه دارد، سه‌شنبه در ایلام و کرمانشاه و چهارشنبه در بوشهر و لرستان پیش‌بینی شد. این سازمان همچنین در این شرایط خودداری از حضور در فضای باز به‌ویژه برای گروه‌های حساس، پرهیز از حرکات ورزشی و فیزیکی در فضای باز و احتیاط در سفرهای بین شهری را توصیه کرد.
بر اساس اطلاعات سامانه پایش کیفی هوای کشور، در ساعت 17 روز دوشنبه، 13 ایستگاه سنجش کیفیت هوا، وضعیت را خطرناک (قهوه‌ای) نشان می‌دادند؛ حمیدیه، اهواز، استانداری، نیوساید، پادادشهر، پست‌برق شماره 3، منازل 200 دستگاه، رامشیر، شادگان، بندر امام، ماهشهر و شوشتر. همچنین ایستگاه‌های بندر دیلم و بوشهر نیز چنین وضعیتی داشتند. شرایط خطرناک به این معناست که افراد باید از فعالیت‌های خارج از منزل خودداری کنند. بر اساس این بررسی در این ساعت ایستگاه‌های سوسنگرد در خوزستان و خورموج در بوشهر نیز وضعیت بسیار ناسالم (بنفش) داشته‌اند.
با این حال محمدجواد اشرفی، دبیر کارگروه اضطرار آلودگی هوای خوزستان شرایط گرد و غباری پیش آمده را غیرقابل پیش‌بینی دانسته و به ایسنا گفته است: «این وضعیت در پی آشوب جوی که غیرقابل پیش‌بینی بوده ایجاد شده است؛ روز گذشته در آبادان و خرمشهر نیز این شرایط ایجاد و شاهد کاهش دید افقی بودیم اما سریعا این وضعیت رفع شد. با توجه به جریانات همرفتی در کشور عراق در دو سه روز آینده احتمال چنین شرایطی که قابل پیش‌بینی نیستند، وجود دارد. همچنین هنوز تصمیمی برای تعطیلی اتخاذ نشده اما در حال بررسی هستیم و در صورت تعطیلی سریعا موضوع اطلاع‌رسانی می‌شود.»
محمد سبزه‌زاری، مدیرکل هواشناسی خوزستان هم با اعلام آنکه گرد و خاک همرفتی به صورت نقطه‌ای و ناگهانی رخ داده و به سرعت حرکت می‌کند گفت: «این گرد و غبار ماندگاری کمتری دارد اما در گرد و خاک سیستمی زمان و نقاط دقیق وقوع آن مشخص و قابل پیش‌بینی است. گرد و خاک همرفتی دیروز یکشنبه و دوشنبه با منشا کشورهای عراق و عربستان رخ داده و روز سه شنبه ممکن است با منشا داخلی اتفاق افتد.»
به گفته او اداره کل هواشناسی خوزستان در روز جمعه، دوم اردیبهشت، به دلیل پیش‌بینی وقوع گرد و خاک و بارندگی از روز یکشنبه تا چهارشنبه هشدار سطح نارنجی صادر کرد چون ظرفیت وقوع گرد و خاک همرفتی را پیش‌بینی کرده بود.
آنطور که سامانه پایش کیفیت هوای کشور تا ساعت 17 روز گذشته –آخرین زمانی که ایستگاه‌های پایش اطلاعات خود را به روز کرده‌اند- نشان می‌دهد، شاخص کیفی هوای ایستگاه‌های اهواز، نیوساید، رامشیر، حمیدیه، شادگان و ماهشهر 500، شوشتر 317، استانداری 410، حفاری 376، پادادشهر 368، پست برق 349 و بندر امام با شاخص 340 در شرایط خطرناک قرار داشته‌اند.
وزارت نیرو حقابه را اختصاص دهد
گرد و غبار گسترده و درگیری بسیاری از استان‌ها با این پدیده از جمله دلایلی بود تا سازمان محیط زیست جلساتی برای پیگیری آن برگزار کند. یکشنبه هفته گذشته، دومین جلسه از سری جلسات «ستاد ملی سیاست گذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گرد و غبار» تشکیل شد. جلسه‌ای که در آن علی سلاجقه با انتقاد از وضع فعلی به آمارها اشاره کرد و گفت که آمارها نشان می‌دهد که از ۵ استان کشور بیش از ۵٠٠ هزار نفر به استان‌های شمالی کشور مهاجرت کردند که علت آن کم‌آبی و نامساعد بودن شرایط محیط زیستی است . او از واژه «دگردیسی طبیعی» و «پناهندگی محیط زیستی» برای توصیف شرایط کشور نام برد و تاکید کرد که این شرایط خوشایند نیست و برای مقابله با آن باید برنامه عمل داشته باشیم.
آنطور که سلاجقه، در این نشست عنوان کرد، در دو سال گذشته مخاطرات گوناگونی در کشور شناسایی و مشخص شد و بر این اساس ۵١ مخاطره طبیعی در ایران وجود دارد که ١١ مخاطره در دستور اصلی کارها قرار گرفته و گرد و غبار یکی از آنهاست.
در این میان اظهارات متفاوتی درباره برگزاری نشست با کشورهای سوریه و عراق هم مطرح شد اما هنوز زمان برگزاری آنها مشخص نشده است. روز یکشنبه اما سومین جلسه از این سلسله نشست‌ها در سازمان محیط زیست برگزار شد و سلاجقه به ضرورت تکمیل پروژه‌های نیمه تمام برای تثبیت کانون‌های ریزگردها در استان خوزستان اشاره کرد و افزود: «باید بحث اعتبارات و زمانبندی تکمیل پروژه‌های بر زمین مانده به سرعت در ستاد ملی مدیریت گرد و غبار مصوب شود.»
او کشاورزی حفاظتی را از راه‌های مقابله با پدیده گرد و غبار در استان خوزستان عنوان کرد و گفت: «حتما افراد در وزارت جهاد کشاورزی می‌بایست گزارش اقدامات انجام شده در بحث کشاورزی حفاظتی را به ستاد گزارش کنند چرا که اعتبار آن هم تخصیص یافته است.»
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تاکید بر لزوم تامین آب برای کانون‌های تولید گرد و غبار در جنوب شرق خوزستان، عنوان کرد: «اگرچه در شرایط کم‌آبی قرار داریم اما وزارت نیرو باید ۳ سناریوی تامین حقابه‌ها در شرایط پرآبی، میان آبی و کم آبی را در نظر گرفته و به همان نسبت، آب را تخصیص دهد.»
او در عین حال مسئولیت اجتماعی وزارتخانه‌های مختلف به ویژه وزارت نفت و راه و شهرسازی در کمک به مدیریت پدیده گرد و غبار در کشور را یادآوری کرد.
نکته دیگری که سلاجقه به آن اشاره کرد، استفاده از مالچ برای تثبیت ریزگردها بود. به گفته او تا وقتی که مالچ‌های جایگزین که از نظر محیط زیستی مورد تایید سازمان استاندارد هستند، معرفی نشوند، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری مجبور به استفاده از مالچ‌های نفتی است بنابراین باید هرچه زودتر و با همکاری شرکت‌های دانش بنیان این کار عملیاتی شود.