همکاری منطقه‌ای برای پیش‌بینی گردوغبار

چالش گردوغبار در کشورهای حوزه خاورمیانه به یک ابرچالش تبدیل شده است. بروز پدیده گردوغبار منشا داخلی و خارجی دارد. برای نمونه منشا بسیاری از موارد بروز گردوغبار در غرب ایران به کشورهای همسایه ایران باز می‌گردد. وجود گردوغبار گسترده در منطقه غرب آسیا این ضرورت را ایجاد کرده تا کشورهای حاضر در این منطقه فراتر از مرزهایشان برای مخاطرات محیط زیستی از جمله گردوغبار برنامه‌ریزی مشترک کنند. درک همین ضرورت سازمان هواشناسی ایران و خدمات هواشناسی دولتی ترکیه را ترغیب کرده تا با هدف همکاری برای پایش پیش‌بینی گردوغبار «قصدنامه مشترک» امضا کنند. در همین چارچوب دیروز سه شنبه ۱۷ اسفند ۱۴۰۰ در نشستی مجازی با حضور سفیر و نماینده دائم ایران نزد دفتر سازمان ملل متحد مقر ژنو، مقامات سازمان جهانی هواشناسی WMO، رئیس انجمن منطقه‌ای دو (آسیا) و رئیس انجمن منطقه‌ای شش (اروپا) و دیگر مسئولان و خبرنگاران قصدنامه «تاسیس مرکز منطقه‌ای سامانه مشاوره و ارزیابی اخطار توفان شن و گرد و خاک سازمان جهانی هواشناسی WMO در غرب آسیا» از سوی سحر تاج بخش، معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان هواشناسی کشور و ولکان جوشکون رئیس سرویس هواشناسی ترکیه امضا شد.

معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان هواشناسی کشور دیروز در این نشست گفت: «سازمان هواشناسی جهانی بعد از رخداد گردوغبارهایی که به خصوص در شمال آفریقا و خاورمیانه اتفاق افتاده، راه‌اندازی مراکز پایش و پیش‌بینی گردوغبار را در دستور کار قرار داد. در نقاطی از دنیا این مراكز راه‌اندازی شده بود اما در غرب آسیا با وجود گردوغبار چنین مراکزی را نداشتیم. در جلساتی که کمیته‌های WMO تشکیل دادند، آن‌ها نیز تایید کردند که در غرب آسیا نیز باید راه‌اندازی شود.»
سحر تاج‌بخش مسلمان ادامه داد: «از سال 2016 این کار را آغاز کردیم و از 2018 ترکیه ملحق شد. با وجود اینکه که ترکیه جزو منطقه شش WMO و ایران منطقه دو است، WMO پیشنهاد کرد این کار به صورت مشترک انجام شود.» او افزود: «علاوه بر WMO، گام‌هایی برای راه‌اندازی این مرکز وجود دارد که باید آن‌ها را طی کنیم. مراکز و سازمان‌های بین‌المللی دیگری هم هستند که می‌توانند به ما کمک کنند. اما تمام این‌ها به زمانی بستگی دارد که برنامه اجرایی با ترکیه بنویسیم. هدف اصلی این است که بتوانیم در راستای اهداف هواشناسی، چه در سطح ملی چه در سطح بین‌المللی برای حفاظت از جان و مال مردم در زمینه مرتبط با موضوع گردوغبار از ظرفیت‌های ملی و بین‌المللی استفاده کنیم و خسارات و صدمات و تلفات کمتری را در این زمینه داشته باشیم.»
تاجبخش بیان کرد: «مراکز پایش و پیش‌بینی گردوغبار از داده و اطلاعات کشورها استفاده می‌کنند، توصیه‌ها و گزارش‌هایی را ارائه می‌دهند که کشورهای منطقه بتوانند از آن استفاده کنند. بنابراین اطلاعاتی که تولید می‌شود فقط برای ایران و ترکیه نیست» به گفته او برای مشخص شدن وظایف دو کشور رایزنی هایی را ترکیه انجام شده اما نهایی نشده است.
همچنین در این نشست رئیس سازمان هواشناسی ایران در پاسخ به سوال خبرنگار «پیام ما» در مورد همکاری با سایر کشورها گفت: «در کشورها باید ظرفیت‌هایی برای انجام این کار وجود داشته باشد. خوشبختانه در کشور خودمان هم در حوزه پایش هم در حوزه پیش‌بینی گردوغبار شرایطی را داریم که می‌‌توانیم این کار را انجام دهیم. الزاما تمام امکانات در اختیار ما نیست و در سطح ملی است. سازمان محیط زیست و شهرداری‌ها کار پایش را انجام می‌دهند و از ظرفیت آن‌ها می‌توانیم استفاده کنیم» تاجبخش افزود: «در ترکیه امکانات و ظرفیت‌هایی وجود دارد و باید با ترکیه به تفاهم برسیم که چه کشورهایی را با چه مکانیسمی بتوانیم پوشش دهیم. در مورد کشورهای دیگر چون آمادگی و ظرفیت قابل توجهی به ما اعلام نشده، در کنار ما نیستند که بدانیم می‌توانیم با آن‌ها همکاری کنیم یا خیر.»
رئیس سرویس هواشناسی ترکیه هم در این جلسه با ابراز خرسندی از این همکاری گفت: «می‌خواهم از این فرصت استفاده کنم تا روز جهانی زن را تبریک بگویم و خوشحالیم زنان را در عرصه‌های مختلف هواشناسی می‌بینیم. امروز جمع شده‌ایم تا تفاهم‌نامه مشترک سازمان هواشناسی جمهوری اسلامی ایران و خدمات هواشناسی ترکیه برای راه‌اندازی مرکز منطقه‌ای هشدار توفان و خاک در غرب آسیا را امضا کنیم»