نگاه به گردشگری معلولان باید کلان‎تر باشد

پیام‌ما | دیروز در حاشیه نمایشگاه بین‌المللی گردشگری در تهران، برای نخستین بار گواهینامه ویژه راهنمای گردشگری ناشنوایان در کشور صادر شد. این گواهینامه به نام حامد نیاسری، ناشنوای فعال گردشگری که در حال حاضر تنها راهنمای رسمی ناشنوایان در کشور است، صادر شد. علی‌اصغر شالبافیان، معاون گردشگری کشور صدور این گواهینامه را نشانه اهتمام به دسترس‌پذیر کردن گردشگری برای تمام گروه‌های اجتماعی و توسعه تکنیکی گردشگری دانست و از نخستین راهنمای گردشگری ناشنوایان درخواست کرد مسیر آموزش به دیگر ناشنوایان را سرلوحه فعالیت خود قرار دهد. او با تاکید بر این‌که رسالت این صنعت برای ایجاد محیط مناسب و متناسب‌سازی تاسیسات گردشگری برای همه افراد جامعه با هر نوع توانمندی جسمی است، گفت: «توانمندسازی شاغلان از طریق آموزش‌های تخصصی و دسترس‌پذیری جاذبه‌ها و تاسیسات گردشگری از برنامه‌های معاونت گردشگری است.» معاون گردشگری همچنین بیان کرد که امیدوار است با همکاری فدراسیون گردشگری ناشنوایان ایران به‌زودی اقداماتی در زمینه برگزاری تورهای ویژه به عمل آورد.
ضعف بسیار شدید در زیرساخت‌های مربوط به سفر و گردشگری معلولان یکی از مهم‌ترین انتقاداتی است که افراد دارای معلولیت به متولیان امر گردشگری در کشور دارند. حقوق بزرگترین اقلیت اجتماعی کشور در بسیاری زمینه‌ها نادیده گرفته می‌شود و حوزه سفر و گردشگری هم یکی از این موارد است. زیرساخت‌های گردشگری کشور در بخش‌های مختلف برای معلولان مناسب‌سازی نشده است. اقداماتی در این زمینه صورت گرفته اما برای جامعه بزرگ معلولان کافی نیست و آنها برای داشتن سفری آرام و بی‌دغدغه نیاز به امکانات و تسهیلات در تمامی بخش‌ها دارند. سعید ضروری مدیر کمیته افراد دارای معلولیت در انجمن رفتینگ ایران در همین رابطه و در گفت‌و‌گو با «پیام‌ما» در خصوص صدور نخستین گواهینامه راهنمایی گردشگری برای افراد ناشنوا با بیان اینکه این اتفاق می‌تواند تا حدودی سفر – به‌ویژه سفرهای گروهی- را برای افرادی که ناشنوا هستند تسهیل کند، می‌گوید: «در بسیاری از تورها و سفرهای گروهی که ما برای افراد دارای معلولیت برگزار می‌کنیم، این سوال مطرح می‌شود که آیا راهنمای ناشنوایان دارید یا خیر؟» او معتقد است: «این اقدام می‌تواند مثبت باشد. این قشر از جامعه هر چند محدودیت‌های فیزیکی -به معنای ویلچر و عصا- ندارند اما در مجموع به عنوان یک فرد دارای معلولیت در جامعه امکانات کافی در اختیارشان قرار نگرفته است. امیدوارم این موضوع محدود به یک نفر نشود و راهنماهای بیشتری به این سمت بروند. افراد دارای معلولیت هم می‌توانند به عنوان مخاطبان خدمات گردشگری در نظر گرفته شوند و اگر برنامه‌ریزی‌هایی که صورت می‌گیرد با رویکرد اقتصادی هم به این موضوع بپردازند، این مهارت در میان راهنمایان گردشگری با سرعت بیشتری گسترش پیدا می‌کند»
سعید ضروری در مورد چالش‌ها و مسائل مربوط به گردشگری افراد دارای معلولیت می‌گوید: «مسئولان وزارت گردشگری بهتر است در این زمینه از کارهای نمایشی و رسانه‌ای فاصله بگیرند و اقدامات اصولی و اثرگذار انجام دهند. مثل اقدامی که منطقه آزاد قشم برای مناسب‌سازی اماکن عمومی برای افراد دارای معلولیت انجام داد. در وزارت گردشگری هم بهتر است اقامتگاه‌ها را تشویق کنند که مناسب‌سازی را رعایت کنند. اگر قوانین رعایت شوند نیازی به اقدامات دیگر نیست. وقتی سخت‌گیری در مورد پایان کار هتل‌ها و اقامتگاه‌ها و به‌طور کلی اماکن عمومی وجود داشته باشد، مناسب‌سازی فضاها برای معلولان موضوع چندان پیچیده و عجیب نیست. فقط باید مواردی که در قانون وجود دارد رعایت شود، که متاسفانه دور زده می‌شود» ضروری با تاکید بر اینکه می‌توان اجازه بهره‌برداری به اقامتگاه و هتل و حتی مجتمع‌های بین‌راهی که اصول مربوط به مناسب‌سازی برای افراد دارای معلولیت در آنها رعایت نشده را صادر نکرد، می‌گوید: «وقتی این اتفاق نمی‌افتد، ما هر قدر هم تلاش کنیم به هدف نمی‌رسیم. هیچ راهی جز رعایت قانون در این مورد وجود ندارد» او معتقد است: «گردشگری معلولان را شهری نبینیم که تنها به سراغ مناسب‌سازی موزه‌ها و فضاهایی برویم که مخاطبان خاصی دارند، نگاه در این زمینه باید کلان‎تر باشد و اقدامات اساسی‌تر صورت گیرد. به این دلیل که اولین مسئله برای افراد داری معلولیت در طول سفر موضوع اقامتگاه است، برای موضوع حمل و نقل در سفر به نوعی می‌شود راهکاری پیدا کرد، اما برای اقامت، افراد دارای معلولیت با چالش‌های جدی روبه‌رو هستند» افراد دارای معلولیت در تمام دنیا جایگاه ویژه‌ای در برنامه‌ریزی‌ها و توسعه زیرساخت‌های گردشگری دارند. این موضوع برای فعالان جهانی گردشگری تا جایی اهمیت دارد که در سال 2016 شعاری که برای روز جهانی گردشگری انتخاب شد «گردشگری برای همه» بود که هدف آن تاکید بر اهمیت توجه به توسعه گردشگری معلولان بود. در ایران اما بسیاری از زیرساخت‌های موجود برای این قشر مناسب نیست.