محیط‌بان هم تحسین می‌خواهد، هم حمایت

نیاز اصلی محیط‌بانان این است که مدیران محیط زیستی، دغدغه‌های آنها را بشناسند و به ارزش فعالیت آنها واقف باشند و بعد این آگاهی به مقامات بالاتر منتقل شود. بعضی فکر می‌کنند این نیروها کارشان فقط حفاظت و کل و بز و میش است. اما این حداقل کاری است که آنها در راستای حفاظت انجام می‌دهند. کار آنها بسیار پرارزش‌تر از این است؛ پاسداری از منابع حیاتی ما. وقتی منطقه‌ای جزو یکی از مناطق چهارگانه محیط زیست معرفی می‌شود و محیط‌بان‌ها باید برای مدیریت آن ایفای نقش کنند، کار آنها فقط حفاظت از تنوع زیستی نیست. محیط‌بانان از منابع آب، هوا و خاک و بانک‌های ژنتیکی گیاهی، تمام عناصر اصلی که حیات و ممات و زندگی ما و چرخش روزگار به آن وابسته است، حفاظت می‌کنند.

بنابراین نقش آنها بسیار پررنگ‌تر از آن چیزی است که در وهله اول به نظر می‌آید. با این حال مدیران کلان محیط زیست به درستی به نقش آنها به عنوان گارد اجرایی سازمان پی نبرده‌اند. همین ناآشنایی موجب شده مشکلات این عزیزان را درک نکنند. محیط‌بانان مشکلات خیلی فراوانی دارند. حقوقشان متناسب با شرایط کارشنان نیست، شرایط بیمه‌ای آنها با شغلشان تناسب ندارد و به نظر می‌‌رسد باید فراگیرتر باشد. علاوه بر این دوری از خانواده، کار در شرایط سخت جوی، مواجهه با شرایط سخت اقلیمی برای حفاظت. همه اینها بسیار بااهمیت است. از سوی دیگر وقتی با متخلفان مواجه می‌شوند، یا باید مرعوب آنها شوند، یا اگر به ناچار از خود دفاع کردند، باید شخصا پاسخگوی مشکلی باشند که به دلیل ایفای نقش آنها در حفاظت به وجود آمده است. اینها دغدغه‌های اصلی محیط‌بانان است.از طرف دیگر موضوعی که فشار مضاعفی به گارد اجرایی وارد می‌کند، این است که در خصوص آموزش محیط زیستی در طبقات و لایه‌های مختلف اجتماعی هم هیچ حرکتی انجام نمی‌گیرد تا به ارتقای فرهنگ محیط زیستی بینجامد. این در حالی است که وجود آموزش در چنین سطحی حتی متخلفان را متوجه اهمیت تلاش محیط‌بان‌ها برای حفاظت از ارزش‌های زیست‌بوم می‌کند و از تعرضات می‌کاهد و حمایت بیشتری از سوی مردم جلب می‌کند. چنین روندی محیط‌بانان را دلگرم‌تر خواهد کرد تا فردا در ایفای نقش حیات‌بخششان گام‌های محکم‌تر و موثرتری بردارند و روحیه بشاش‌تری داشته باشند. نبود این موارد در برنامه سازمان حفاظت محیط زیست فشار زیادی به جامعه محیط‌بانان وارد می‌کند.در دو، سه سال اخیر آشنایی با تشکل‌های غیردولتی و همچنین حضور در مناطق چهارگانه، سبب شناخت دغدغه‌های محیط‌بانان از سوی سازمان حفاظت محیط زیست شد. این شناخت سبب شد کارهایی در خصوص بیمه و حقوق و مزایای مشاغل برای محیط‌بانان انجام شود. این‌ها خوب است اما کافی نیست. محیط‌بانان این سرزمین از 160 هزار کیلومتر مربع مساحت این کشور حفاظت می‌کنند و با تعداد محدود مدیریت 10 درصد خاک سرزمین را بر عهده دارند و فشار بر آنها زیاد است. کمبود نیرو یکی از خسران‌های ماست. علاوه بر این امکانات لجستیکی کمی هم در اختیار این نیروهاست. بنابراین تقدیر به تنهایی کافی نیست. باید آنها را به طور جدی حمایت کرد. از سوی دیگر سازمان باید با بخش قضایی کشور ارتباطی هماهنگ و بسیار جدی برقرار کند و تلاش کند که در دادگاه‌های مختلف شهرستان‌ها با آموزش قضات، شعبه‌های مخصوصی برای پرونده‌های محیط زیستی ایجاد شود تا قاضی درباره اهمیت محیط زیست آموزش ببیند و برخوردی کارشناسانه و با دقتی بالا داشته باشد. در این صورت محیط‌بانان حوزه قضایی را پشت و پناهه خود خواهند دید و در امر حفاظت از منابع حیاتی مصمم‌تر خواهند بود. روز محیط‌بان بر همه محیط‌بانان مبارک. امیدوارم هر روز، روز این عزیزان باشد و به بهانه‌های مختلف از آنها تقدیر شود. اما فقط تقدیر کردن، ایفای نقش ما نسبت به جامعه محیط‌بانان نیست. ما یعنی هم مردم و هم مدیران سازمان محیط زیست باید در راستای بسط آموزش‌های محیط زیستی و ایجاد بسترهای جدی فرهنگی تلاش کنیم.