آب کشیدن از چاه با انرژی خورشید

در حالی که حدود 2 دهه پیش بیش‌ترچاه‌های کشاورزی در کشور برای پمپاژ آب از سوخت‌های فسیلی استفاده می‌کردند روند برقی کردن چاه‌ها آغاز شد و اکنون حدود سه چهارم آنها برقی هستند. این اتفاق اگرچه روندی مثبت برای کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی است اما با توجه به پرمصرف بودن ایران در مصرف برق بار مضاعفی به شبکه برق کشور وارد می‌کند. حالا برای نخستین بار تفاهم‌نامه‌ای امضا شده است که بر اساس آن برق‌دار کردن چاه‌ها با استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر همانند پنل‌های خورشیدی انجام شود.

بیش از 415 هزار حلقه چاه کشاورزی مجاز در کشور وجود دارد که بر اساس گفته سخنگوی صنعت برق 300 هزار حلقه از آنها برق‌دار هستند.
بر این اساس همچنان حدود 115 هزار حلقه چاه کشاورزی مجاز در کشور برای پمپاژ آب از سوخت‌های فسیلی مانند گازوئیل استفاده می‌کنند.
بر اساس داده‌های سایت اطلاعات انرژی کشور متوسط رشد سالانه چاه‌های برق‌دار شده کشور 8.63 درصد بوده است و به طور متوسط در هر سال 10931 حلقه چاه کشاورزی برق‌دار شده است.
سیاست‌های کلی انرژی در کشور بر این اساس است که مصرف سوخت در چاه‌های کشاورزی از سوخت فسیلی به برق تغییر پیدا کند.
میزان مصرف انرژی در پمپاژ آب در انتهای دهه 80 در زمانی که تعداد چاه‌های کشاورزی دیزلی کشور نزدیک به 190 هزار حلقه بود حدود 82/10 میلیون بشکه در سال بر آورد می‌شد. همچنین بهره‌وری انرژی در چاه‌های دیزلی بسیار پایین است.
محمدحسن زربخش، عضو هیات مدیره انجمن علمی مدیریت مصرف انرژی، در مورد مصرف برق چاه‌های کشاورزی به «پیام‌ما»گفت: 14 درصد مصرف برق در کشور متعلق به بخش کشاورزی است که بیشتر آن مربوط به پمپاژ آب از چاه است.
این در شرایطی است که امسال مصرف برق رکورد زده و موجب قطع سراسری برق در کشور شده است و پیش‌بینی می‌شود که امسال در تابستان مصرف برق از 60 هزار مگاوات عبور کند. عمده مصرف برق کشاورزی در کشور نیز در تابستان است.
2 هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی احداث می‌شود
در همین راستا روز گذشته برای اولین بار در کشور تفاهم‌نامه‌ای برای برق‌دار کردن چاه‌های کشاورزی از طریق انرژ‌های تجدیدپذیر امضا شد. که بر اساس آن علاوه کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی، از افزایش فشار برق مصرفی چاه‌ها بر روی شبکه برق کشور نیز جلوگیری می‌شود.
با امضای تفاهم‌نامه‌ای میان شركت توانیر و شركت بهینه‌سازی مصرف سوخت، برقی كردن چاه‌های كشاورزی از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر به زودی آغاز می‌شود.
براساس این تفاهم‌نامه 60 هزار حلقه چاه كشاورزی در طول سه سال برق‌دار می‌شوند.
محمدحسن متولی‌زاده، مدیرعامل توانیر در مراسم امضای این تفاهم‌نامه گفت: «با اجرای كامل این طرح 2 نیروگاه خورشیدی احداث می‌شود و این طرح در راستای اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و رونق تولید است چرا كه با تحقق صرفه‌جویی در مصرف نفت گاز و آزاد كردن این ظرفیت برای صادرات به‌ویژه در شرایط كنونی، اهمیتی دوچندان می‌یابد.»
او با اشاره به اینکه با برق‌دار شدن چاه‌های كشاورزی، هزینه‌های كشاورزان كاهش پیدا می‌کند و 80 درصد هزینه‌های جاری آنها نسبت به زمان استفاده از سیستم دیزلی كمتر می‌شود، ادامه داد: «با آمدن برق سر چاه، امكان آبیاری نوین فراهم می‌شود و بهره‌وری آبیاری افزایش می‌یابد.»
به گفته مدیرعامل توانیر برای سوخت‌رسانی به چاه‌های كشاورزی دیزلی باید سالانه بیش از 40 تا 50 هزار نفتكش جاده‌پیما در جاده‌های كشور تردد كنند كه حذف این حجم تردد نیز نقش مهمی در كاهش حوادث جاده‌ای ایفا می‌کند.
برق‌دار شدن 11 هزار چاه كشاورزی در فاز اول
علی مبینی دهكردی، مدیرعامل شركت بهینه‌سازی مصرف سوخت هم در مورد این پروژه توضیح داد: در فاز اول این طرح، 11 هزار چاه كشاورزی از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر برقی می‌شود.
به گفته مدیرعامل شركت بهینه‌سازی مصرف سوخت، براساس این تفاهم‌نامه، كشاورزان بابت خرید و نصب پنل خورشیدی و تجهیزات مورد نیاز شبكه، هزینه‌ای پرداخت نكرده و تنها برای خرید تجهیزات اختصاصی مانند ترانس هزینه می‌کنند.
مبینی دهكردی با بیان اینكه این تفاهم‌نامه براساس مصوبه سال شورای اقتصاد و قانون بودجه 1400 كل كشور میان دو شركت به امضا رسید، خاطرنشان كرد: براساس مصوبه شورای اقتصاد 1.6 میلیارد دلار از محل صرفه‌جویی سوخت مایع چاه‌های کشاورزی برای برقی كردن چاه‌های كشاورزی با سوخت گازوئیل، اختصاص یافته است.
او با اشاره به این كه با اجرای این كار تنوع‌بخشی در منابع تولید برق بیش از گذشته پیگیری می‌شود، افزود: «با اجرای این طرح صنعت سلول‌های خورشیدی توسعه خواهد یافت و بسترهایی برای فعالیت این صنعت در مقیاس‌های بزرگتر فراهم می‌شود.»
مبینی دهكردی خاطرنشان کرد: «همچنین اجرای این طرح باعث پاک‌تر شدن محیط زیست شده و زنجیره ارزش ایجاد می‌كند. درعین حال شركت‌های اسكو و بهره‌برداری را به‌كار خواهد گرفت كه در نهایت رونق بیشتر اشتغال را به دنبال خواهد داشت.»
مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت یادآور شد: «با برقی کردن چاه‌های کشاورزی در قالب این تفاهم‌نامه، در زمستان كه چاه‌های كشاورزی خاموش است، برق خورشیدی به شبكه تزریق و در زمستان نیز برق بخشی از مصرف كنندگان عمده از این طریق تامین می‌شود.»
محمدحسن زربخش، کارشناس انرژی در مورد این طرح به «پیام‌ما» گفت: « با توجه به اینکه زمین‌های کشاورزی در فضای باز قرار دارند استفاده از پنل خورشیدی برای تولید برق چاه‌های کشاورزی اقدام درستی است.»
او با اشاره به اهمیت کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی اظهار کرد: « هر اقدامی که سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور را افزایش دهد مفید و قابل قبول است.»