سریال تلخ و تکراری رنج حیوانات باغ‌وحش‌ها

مرگ دردناک یک گورخر باعث شده بار دیگر توجه افکار عمومی به موضوع باغ‌وحش‌ها و بویژه شرایط اسفناک باغ‌وحش‌ها در ایران جلب شود. موضوعی تکراری که در دو دهه گذشته همزمان با مرگ یا بروز حادثه برای حیوانات این مراکز چند روزی داغ می‌شود. در خصوص شرایط باغ‌وحش‌ها، در خصوص آنچه در پشت ماجرای باغ‌وحش‌ها می‌گذرد، در مورد تجارت حیات‌وحش و در مورد آسیب‌های باغ‌وحش صحبت بسیار شده است. هیچ شهروند دوستدار محیط‌زیست یا مسوولی نیست که در این مورد نداند. آنچه که می‌خواهم در این یادداشت به آن اشاره کنم اینست که با این مراکز چه باید کرد؟ چاره چیست و چه پیشنهادی برای خروج از این دایره وجود دارد؟ مهمترین عاملی که باعث بوجود آمدن شرایط فعلی شده تعداد بسیار زیاد مراکز نگهداری از حیوانات در کشور است. وجود ۸۰ باغ‌وحش، باغ پرندگان، باغ خزندگان و بطور کلی مراکز نگهداری از حیوانات باعث شده سازمان حفاظت محیط‌زیست خواسته یا ناخواسته ناتوان از نظارت بر این مراکز باشد. بنابراین در نخستین گام باید تعداد مراکز نگهداری از حیوانات کم و کمتر شود. تعطیلی و ادغام این مراکز می‌تواند موجب افزایش نظارت و کیفیت آنها شود. هیچ مجوزی برای مراکز جدید صادر نشود و برنامه زمانبندی برای کاهش تدریجی مراکز وجود داشته باشد. باغ‌وحش خوب، باغ‌وحش تعطیل است و تعطیلی باغ‌وحش‌ها باید در دستور کار قرار گیرد. تولید مثل و تکثیر حیوانات و ورود گونه‌های جدید از خارج از کشور باید ممنوع شود. وقتی این مراکز توان حداقلی برای نگهداری از حیوانات موجود را ندارند هرگونه اضافه شدن حیوان جدید به مرگ و یا تجارت آنها منجر خواهد شد. تجارت حیات‌وحش یکی از دلایل بقای این مراکز است. تجارتی که تهدیدی علیه حیوانات و انسان است.
تمام حیوانات باید پرونده دقیق شامل مدارک شناسایی، بهداشتی و میکروچیپ داشته باشند‌. این اسناد باید از طریق سامانه‌ای آنلاین منتشر شود. اطلاعات مربوط به مرگ حیوانات باید سریعاً منتشر شود. علت مرگ باید توسط کارشناسان بی‌طرف بررسی و اعلام شود. تمام بخشهای مراکز نگهداری از حیوانات باید دوربین مداربسته داشته باشد که در ادارات کل محیط‌زیست قابل رویت باشد و سازمانهای غیردولتی محیط‌ زیستی هر استان امکان دسترسی به آن را داشته باشند.اجرای هرگونه نمایش با حیوانات، وارد شدن به قفس، غذادهی و عکاسی با حیوانات و خروج از باغ‌وحش به هر دلیلی باید ممنوع شود .ورود هرگونه حیوان وحشی سالم از طبیعت باید ممنوع شود. حیوانات درمان شده با نظر کارشناسان مستقل به طبیعت برگردانده شوند. بدبختانه عدم وجود مراکز بازپروری حیات‌وحش باعث شده حیوانات وحشی آسیب دیده بالاجبار به این مراکز تبعید شوند. شرایط تغذیه، فضای نگهداری، آموزش کارکنان این مراکز و وجود یک دامپزشک تمام وقت باید مورد توجه باشد. تذکرات بی‌فایده دردی از حیوانات را دوا نمی‌کند، مراکز متخلف باید تعطیل شوند. بخش عمده آنچه که گفته شد در نامه شورای هماهنگی شبکه ملی سازمان‌های محیط‌ زیستی کشور خطاب به ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست در خرداد ۱۳۹۹ آمده است اما شوربختانه مورد توجه قرار نگرفته است. تاخیر در برخورد موثر و قاطع با این مراکز حاصلی جز مرگ، درد و آزار حیوانات ندارد.