بودجه قربانی رقابت سیاسی

روسای دو قوه بر سر بودجه، یکدیگر را از تریبون‌های رسمی خطاب قرار می‌دهند. روحانی می‌گوید: «لایحه بودجه جای ادبیات غیراقتصادی و غیرکارشناسی و اتهامات نیست. بودجه جای ارقام، اعداد، محاسبه، قانون‌گذاری و حساب و کتاب است و جای شعار نیست.» قالیباف می‌گوید: «مردم هفت سال نتیجه بودجه به اصطلاح کارشناسی این دولت را دیده‌اند. چرا از این‌که مجلس می‌خواهد بودجه را به نفع مردم اصلاح کند، عصبانی شده‌اید؟» نزاع میان آن‌ها ظاهرا جدید و بر سر بودجه است؛ اما به سال 96 و انتخابات ریاست جمهوری بازمی‌گردد. تقابل میان «حقوقدان و سرهنگ». تقابلی که به نظر نمی‌رسد برای افکار عمومی جذابیت و مطلوبیتی داشته باشد.

روز گذشته حسن روحانی،رئیس‌جمهوری بار دیگر در خصوص تغییراتی که مجلس در بودجه پیشنهادی دولت صورت داده موضع گرفت و صراحتا اعلام کرد:«دولت در عین حال که آمادگی خود را برای تعامل و همکاری با مجلس اعلام کرده است، وظیفه خود می‌داند بر اساس شناخت عملیاتی و عینی از نیازها و اقتضائات اقتصاد جامعه و همچنین الزامات معیشتی و توسعه‌ای کشور، تغییر شاکله بودجه را نپذیرد».
البته این نخستین بار نیست که یک دولت از تغییراتی که مجلس شورای اسلامی در بودجه می‌دهد شکوه می‌کند. چنین مشکلی معمولا در تمامی دوره‌ها کم و بیش وجود داشته است اما در برخی دوره‌ها نظیر دور دوم ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد و برخی از سال‌های ریاست‌جمهوری حسن روحانی به اوج خود رسیده است. و به نظر می‌رسد ریشه این اختلافات نیز رقابت‌هایی سیاسی است که در دو نهاد قانون‌گذاری و مجریه کشور کلید می‌خورد و ادامه‌اش به روندهای اداری نیز می‌رسد. زمانی محمود احمدی‌نژاد مجلس تحت ریاست علی‌لاریجانی را متهم می‌کرد که در بودجه دولت دست می‌برد و خودش بودجه می‌نویسد و حالا هم حسن روحانی به مجلس تحت ریاست باقر قالیباف اعتراض می‌کند که شاکله بودجه را عوض کرده است. و در هر دو سوی ماجرا دو رقیب سیاسی و فکری قرار دارند.
امروز اما این رقابت شکل و معنایی دیگر به خود گرفته است. حالا با رئیس‌جمهوری مواجه‌ هستیم که کمتر از شش ماه دیگر مسند را ترک می‌کند و در آن سو نیز با رئیس‌مجلسی مواجه‌‌ایم که به احتمال قریب به یقین برای نشستن بر آن مسند خیز برداشته است.
اختلافات قالیباف و روحانی اما ریشه‌‌دار است. پس از ناکامی قالیباف در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 96، آقای شهردار سابق برای مجلس خیز برداشت و در نهایت توانست بر مسند ریاست مجلس تکیه بزند. شواهد و مواضع روحانی و قالیباف این‌طور می‌نمایاند قرار نیست تنش‌ها ادامه یابد. اما مجلس تحت ریاست قالیباف در نخستین اقدامش پس از تشکیل طرح استیضاح روحانی را کلید زد. پس از آن حمله شدید مجلس قالیباف به جواد ظریف و اهانت به او صورت گرفت که حتی باعث انتقاد و شکوه رهبری انقلاب از مجلس شد. سپس مجلس به وزیر پیشنهادی روحانی برای رای اعتماد نداد. در آن سو قالیباف نیز در سفرهایش نه قامت یک رئیس مجلس بلکه در قامت یک رئیس‌جمهور بالقوه ظاهر می‌شد و نوک پیکان انتقادات خود را به سمت روحانی نشانه می‌رفت. و در نهایت نیز در آخرین اقدام، باقر قالیباف در اقدامی عجیب و بی‌سابقه انتقادات خود از ساختار لایحه بودجه سال 1400 را در نامه‌ای سرگشاده و علنی خطاب به حسن روحانی منتشر کرد. این در حالی است که معمولا چنین نامه‌هایی غیرعلنی نوشته و ارسال می‌شوند و این کار در چارچوب مذاکرات سران قوا صورت می‌گیرد.
در نهایت هم بررسی بودجه در کمیسیون تلفیق مجلس به اعمال تغییراتی در ساختار بودجه انجامید که صدای اعتراض روحانی را درآورد. روحانی در جلسه هیات دولت در نخستین روز بهمن ماه در اعتراض به اقدام مجلس در تغییر دادن قیمت دلار در بودجه گفت: «هر کسی چهار عمل اصلی را بلد باشد و کلاس دوم دبستان باشد می‌تواند محاسبه کند که شما چه کردید. ما نفت را بر مبنای ۱۱ هزار ۵۰۰ حساب کردیم شما قیمت دلار را ۱۷,۵۰۰ تومان حساب کردید این‌که خیلی ساده است آدم ارزش پول ملی را کم کند. شما ۶۰۰۰ تومان ارزش پول ملی را کم کردید تا حساب و کتاب تان جور باشد و بعد می‌گویید ما نگفتیم قیمت دلار ۱۷ هزار و ۵۰۰ باشد. پس این دم خروس است و این حرف‌ها با قسم حضرت عباس جور در نمی‌آید». اعتراض دیگر روحانی است که است که نمایندگان مجلس نمی‌توانند از نو بودجه بنویسند و قیمت ارز را تغییر دهند. بلکه این تغییر باید صرفا در اختیار دولت باشد و بودجه نباید به صورت قانون‌گذاری تغییر کند.
اما در هر صورت این روند پر از تنش نیز محصول کشیده شدن رقابت‌های سیاسی به امور مملکتی است. جناحی دولت را در ماه‌های پایانی عمر خود می‌بیند و خیلی حرفش را نمی‌خواند. از سوی دیگر تمایلی هم ندارد که این دولت در همین مدت نیز دستاوردی داشته باشد تا مبادا در انتخابات سال 1400 همین دستاورد دولت مبنایی برای پیروزی جناح رقیب در انتخابات شود. در این میان مثل همیشه این مردم هستن که ضرر می‌کنند.