جایگاه راهبردی زراعت سیب‌زمینی در اقتصاد همدان

زراعت سیب‌زمینی از فعالیت‌های مهم و راهبردی بخش کشاورزی استان همدان است که در ایجاد اشتغال، افزایش درآمد کشاورزان، توسعه زنجیره ارزش محصولات کشاورزی و تأمین امنیت غذایی کشور نقش مؤثری دارد. براساس گزارش‌های منتشرشده در سال ۱۴۰۵، سطح زیر کشت این محصول در استان حدود ۱۹ هزار هکتار و تولید سالانه آن حدود ۸۵۰ هزار تا یک میلیون تن برآورد شده است؛ ظرفیتی که جایگاه همدان را در تولید سیب‌زمینی کشور و تولید بخش مهمی از انرژی غذایی موردنیاز کشور برجسته می‌سازد.

اهمیت این محصول، علاوه‌بر ارزش غذایی و عملکرد نسبتاً بالای آن در واحد سطح، در پشتیبانی از فعالیت‌های مرتبط با تأمین نهاده‌ها، مکانیزاسیون، انبارداری، سردخانه‌داری، حمل‌ونقل و صنایع تبدیلی نیز نمایان است. از سوی دیگر، با توجه به محدودیت منابع آب و ضرورت افزایش بهره‌وری در کشاورزی، بررسی کارایی مصرف آب در زراعت سیب‌زمینی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این یافته‌ها بر ظرفیت بهبود بهره‌وری آب از طریق مدیریت اصولی آبیاری تأکید دارند. براساس گزارش‌های یونسکو، برای تولید ۱۰۰ کیلوکالری انرژی غذایی سیب‌زمینی، تنها ۲۰ لیتر آب مصرف می‌شود؛ درحالی‌که این میزان برای سایر گیاهان زراعی مهم، مانند ذرت ۲۵، گندم ۴۵ و برنج ۸۰ لیتر است. این ارقام به‌خوبی برتری سیب‌زمینی را نسبت به سایر گیاهان زراعی در بهره‌وری از منابع آب نشان می‌دهند. بر همین اساس، متخصصان حوزه امنیت غذایی جهان معتقدند اگر در مناطق کم‌آب دنیا ناچار به تولید مواد غذایی هستید، سیب‌زمینی در اولویت نخست قرار دارد.

درمجموع، توسعه پایدار زراعت سیب‌زمینی در استان همدان مستلزم ارتقای عملکرد با بهره‌گیری از اصول مدیریت جامع‌نگر است؛ ازجمله انتخاب منطقه و مزرعه مناسب برای تولید، مدیریت خاک‌ورزی، استفاده از ارقام سازگار، نسبتاً زودرس و پربازده، به‌کارگیری روش‌های کارآمد آبیاری قطره‌ای و بارانی، مدیریت علمی تغذیه، آرایش کاشت، تغییر تاریخ کاشت با هدف بهره‌گیری از شرایط آب‌وهوایی بهتر در طول دوره رشد، کاهش ضایعات و توسعه صنایع نگهداری و فرآوری. اتخاذ این رویکردها می‌تواند ضمن تقویت اقتصاد کشاورزی استان و پایداری عرضه مواد غذایی موردنیاز کشور، به افزایش بهره‌وری و کاهش فشار بر منابع محدود آب کشاورزی کمک کند.