حفاظت از غارهای خراسان

تحریریه پیام ما

۲۶۰ غار خراسان رضوی؛ گنجینه‌هایی که باید حفظ شوند

23 شهریور 1405، 10:37

استان خراسان رضوی با میزبانی از ۲۶۰ دهنه غار، یکی از کانون‌های غنی اکوسیستم‌های کارستی کشور محسوب می‌شود. معاون محیط زیست طبیعی استان با هشدار نسبت به حساسیت بالای این زیست‌بوم‌های زیرزمینی، تأکید کرد که حفاظت از این میراث طبیعی نیازمند رویکردی علمی، مدیریت اصولی منابع آب و توسعه گردشگری مسئولانه است.

چرا غارها حیاتی هستند؟

غارها تنها جاذبه‌های زمین‌شناختی نیستند، بلکه زیستگاه‌هایی منحصربه‌فرد با شرایط اکولوژیکی خاص (مانند دما و رطوبت ثابت) محسوب می‌شوند. چرخه حیات بسیاری از بی‌مهرگان و خفاش‌ها به این محیط‌های تاریک و حساس وابسته است. دکتر جواد نباتی، معاون محیط زیست طبیعی اداره‌کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی، با اشاره به درجه‌بندی هفت غار مهم استان از جمله «مغان»، «بزنگان» و «کارده» در کارگروه ملی غارشناسی، تأکید کرد که هرگونه تغییر انسانی می‌تواند تعادل شکننده این زیست‌بوم‌ها را برهم بزند.

چالش‌های پیش‌روی زیست‌بوم‌های زیرزمینی

ورود کنترل‌نشده گردشگران، انباشت زباله، برداشت غیراصولی رسوبات و آلودگی منابع آب از جمله تهدیداتی است که حیات غارها را به خطر انداخته است. بر اساس شیوه‌نامه جدید کارگروه غارشناسی کشور، رویکرد محیط‌زیست استان بر «حفاظت مقدم بر بهره‌برداری» متمرکز شده است. مدیریت این زیست‌بوم‌ها باید متناسب با ظرفیت برد طبیعی آن‌ها باشد تا از تخریب‌های جبران‌ناپذیر جلوگیری شود.

غارها؛ نبض حیات‌ آب‌های زیرزمینی

اهمیت غارها تنها به ارزش‌های زیستی محدود نمی‌شود؛ مناطق کارستی به دلیل ساختار آهکی و شکاف‌دار، نقش کلیدی در نفوذ آب بارندگی به سفره‌های زیرزمینی ایفا می‌کنند. به عبارت دیگر، حفاظت از این عرصه‌ها، گامی عملیاتی در راستای توسعه پایدار و امنیت منابع آب است. هرگونه آلودگی در مناطق کارستی، با سرعت بالایی به منابع آب زیرزمینی منتقل می‌شود که ضرورت مدیریت سخت‌گیرانه فعالیت‌های انسانی را دوچندان می‌کند.

مشارکت عمومی؛ ضامن حفاظت از میراث طبیعی

حفاظت از این سرمایه‌های زیرزمینی نیازمند نگاه اکوسیستمی و مشارکت جوامع محلی است. اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی با تأکید بر اهمیت آموزش اصول «بازدید مسئولانه»، از تمام تشکل‌های مردم‌نهاد و علاقه‌مندان به حوزه گردشگری دعوت کرد تا با رعایت ضوابط محیط‌زیستی، در حفظ این میراث مشترک کوشا باشند. ایجاد بانک اطلاعاتی جامع از این غارها، گام بعدی برای پایش و مدیریت بهتر این زیستگاه‌ها خواهد بود.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

اکوسیستم کارستی، تنوع زیستی، توسعه پایدار، حفاظت، خراسان رضوی، غار، گردشگری، محیط زیست، منابع آب، میراث طبیعی