چالش‌های پیش روی پروژه حفاظت از یوزپلنگ

باقر نظامی، مدیر پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی، در چهارمین همایش ملی این گونه در بجنورد، با اشاره به حساسیت زمان برای این حیوان در معرض انقراض، بر ضرورت همکاری میان‌وزارتی تأکید کرد. وی تصریح کرد که حفاظت از یوز تنها در صلاحیت سازمان حفاظت محیط‌زیست نیست و مقابله با تهدیداتی نظیر «تلفات جاده‌ای» نیازمند اقدام فوری وزارت راه و شهرسازی و مدیریت «حضور دام در زیستگاه» مستلزم مداخله وزارت جهاد کشاورزی است.

حفاظت مشارکتی؛ از جوانان محلی تا جوامع روستایی

یکی از محورهای اصلی استراتژی جدید، توسعه «حفاظت مشارکتی» است. نظامی با اشاره به اینکه بخش بزرگی از زیستگاه‌های یوز خارج از مدیریت مستقیم سازمان قرار دارد، افزود: «حفاظت از کریدورهای حرکتی یوزها بدون مشارکت جوامع محلی ممکن نیست.»

در همین راستا، تاکنون ۲۸ نیروی همیار محیط‌زیست از میان جوانان محلی برای پایش زیستگاه‌ها و نگهداری آبشخورها به کار گرفته شده‌اند و برنامه‌های آموزشی در مدارس روستایی حاشیه زیستگاه‌ها نیز با همکاری تشکل‌ها در حال اجراست.

فناوری و پژوهش در خدمت بقای گونه

مدیر پروژه حفاظت از یوز، از به‌کارگیری ابزارهای نوین علمی خبر داد:

• سامانه ملی شناسایی: ثبت تصاویر و داده‌های یوزها برای تحلیل الگوهای حرکتی و وضعیت جمعیت.
• مطالعات ژنتیکی: بررسی تنوع ژنتیکی و اثرات تغییر اقلیم بر گونه‌های طعمه (مانند جبیر).
• تحلیل تلفات: بررسی دقیق ۱۰۰ مورد تلفات ثبت شده در ۲۵ سال گذشته برای شناسایی نقاط بحرانی.

برنامه جدید و نقش بخش خصوصی

نظامی اعلام کرد که پس از اتمام پروژه بین‌المللی، برنامه اجرایی جدیدی با همکاری دانشگاه تهران از اردیبهشت ۱۴۰۴ وارد مرحله عملیاتی شده است. این برنامه بر نظارت دقیق، کاهش تهدیدها و حفاظت از کریدورهای زیستگاهی تمرکز دارد. وی همچنین از تشکیل «کمیته ملی حفاظت از یوز» و ایجاد «حساب ویژه یوزپلنگ» در صندوق ملی محیط‌زیست خبر داد که امکان مشارکت مالی مستقیم بخش خصوصی را فراهم می‌کند.

هشدار نهایی: یا عزم ملی یا انقراض قریب‌الوقوع

در پایان، نظامی با تأکید بر اینکه یوزپلنگ آسیایی تنها در بخش‌هایی از فلات مرکزی ایران باقی مانده است، هشدار داد: «اگر همکاری بین‌دستگاهی به حد نصاب نرسد، ممکن است در آینده‌ای نزدیک شاهد از دست دادن بخش دیگری از جمعیت این گونه باشیم. حفاظت از یوز، در واقع بهانه‌ای برای صیانت از اکوسیستم‌های ارزشمند فلات مرکزی ایران است.»

، ، ، ، ، ، ، ، ،.