دکتر احسان مصطفوی

رییس انستیتو پاستور ایران

۲۹ مردادماه، یادآور تأسیس انستیتو پاستور ایران در سال ۱۲۹۹ است؛ مجموعه‌ای که طی ۱۰۶ سال گذشته، بخش مهمی از تاریخ سلامت ایران بوده است.

تولید انواع واکسن‌ و کیت‌های تشخیصی، مبارزه با بیماری‌هایی همچون آبله، طاعون، وبا، مالاریا، سل، هپاتیت، حصبه، تب های راجعه، تب های خونریزی دهنده ویروسی، هاری و کرونا، ایجاد آزمایشگاه‌های مرجع و شبکه‌های تحقیقاتی، توسعه بانک‌های زیستی، همکاری‌های علمی بین‌المللی، و آمادگی در برابر تهدیدات بهداشتی و پاندمی‌ها، تنها بخشی از کارنامه ۱۰۶ ساله این مؤسسه است.

انستیتو پاستور ایران به عنوان یک مؤسسه موقوفه و عضو شبکه بین‌المللی انستیتو پاستور، در طول فعالیت خود نقشی فراتر از یک موسسه تحقیقاتی و بهداشتی ملی داشته و یکی از سرمایه‌های راهبردی نظام سلامت کشور بوده است.

همزمان با پیشرفت تکنولوژیهای نوین، انستیتو پاستور ایران همواره به عنوان محلی برای انتقال فناوری های نوین به کشور عمل کرده است که نمونه بارز آن ایجاد قطب بیوتکنولوژی پزشکی و دارویی و متعاقب آن توسعه صنایع دارویی در کشور بوده است. از اوایل دهه ۷۰ با شروع دوره آموزشی فراورده‌های بیولوژیک در انستیتو پاستور ایران، گام‌های مؤثری در خصوص راه اندازی مهندسی ژنتیک و پروتئین‌های نوترکیب در این موسسه انجام شد و انستیتو پاستور ایران نقش مهمی را در توسعه دانش بیوتکنولوژی و تولید واکسن و داروهای مورد نیاز کشور ایفا نمود.

انستیتو پاستور ایران همچنین با تربیت متخصصان و پژوهشگران در حوزه های علوم پایه، بهداشت عمومی، تشخیص بیماری های عفونی و واکسن، نقشی مهم در ارتقای دانش و مهارت‌ تلاشگران عرصه سلامت در این حوزه ها داشته است.

تجربه پاندمی کووید-19 نشان داد که عدم آمادگی کشورها در برابر پاندمی‌ها، همراه با سایر تهدیدات جهانی مانند تغییر اقلیم و مقاومت های دارویی، می‌توانند به چالش‌های جدیدی منجر شوند و از این رو کشورها باید سرمایه گذاری لازم را جهت برنامه ریزی و آمادگی برای پاسخ به چالش‌های بهداشتی پیش رو انجام دهند.

فعالیت‌های تولیدی اصلی فعلی انستیتو پاستور ایران شامل تولید واکسن های هپاتیت ب نوترکیب، ب.ث.ژ، کرونا (پاستوکووک)، و هاری دامی، تولید مایع غلیظ اینتراوزیکال ب.ث. ژ (پاستوسیس)، تولید انواع محلول تزریقی با حجم کم، تولید حیوانات آزمایشگاهی مختلف، ساخت محیط‌های کشت سلولی و میکروبی، تولید انواع آنتی‌ژن تست ویدال و آنتی‌ژن رایت و کیت تشخیص ویبریو کلرا، تولید آب خالص و آب تزریقی، فرمولاسیون محصولات نوترکیب، و واکسن‌ها به‌صورت مایع و لیوفیلیزه تحت شرایط آسپتیک است.

ماه‌های اخیر برای خانواده بزرگ انستیتو پاستور ایران، دوره‌ای دشوار و کم‌سابقه بود. در جریان جنگ اخیر، بخش‌هایی از زیرساخت‌ها و تجهیزات ساختمان اصلی این مؤسسه تاریخی آسیب دید و بخشی از ظرفیت‌های خدماتی و تخصصی آن تحت تأثیر قرار گرفت. با این حال، آسیب به زیرساخت‌ها نتوانست فعالیت‌های انستیتو پاستور ایران و مسئولیت آن در قبال سلامت مردم را متوقف کند. بخش مهمی از فعالیت‌ها با تلاش شبانه‌روزی و جهادی کارکنان، جابه‌جایی ظرفیت‌ها و استفاده از امکانات موجود ادامه یافت و هم‌زمان روند بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده آغاز شد. اگرچه محدودیت منابع مالی موجب شده روند بازسازی با سرعت مطلوب پیش نرود، اما برنامه بازسازی با جدیت دنبال می‌شود و هدف آن، بازگرداندن ظرفیت‌های آسیب‌دیده و در ادامه، نوسازی و ارتقای زیرساخت‌های انستیتو برای پاسخگویی به نیازهای آینده کشور است.

مهم‌ترین سرمایه انستیتو دانش، تجربه، تعهد و انسان‌های شریفی است که در دشوارترین شرایط، مسئولیت خود را در برابر سلامت مردم فراموش نکرده‌اند. ۱۰۶ سالگی انستیتو پاستور ایران تنها فرصتی برای گرامیداشت گذشته نیست، بلکه مجالی برای ترسیم آینده است؛ آینده‌ای که در آن این مؤسسه باید همچنان به عنوان نماد اعتماد مردم به نظام سلامت کشور باقی بماند و با زیرساخت‌هایی روزآمدتر، ظرفیت‌هایی گسترده‌تر و نقشی پررنگ‌تر، به عنوان یکی از ستون‌های نظام سلامت کشور و منطقه به مسیر خود ادامه دهد.

آسیب‌های واردشده به انستیتو پاستور ایران، ضرورت توجه بیشتر به زیرساخت‌های حیاتی حوزه سلامت و مراکز راهبردی کشور را بیش از پیش آشکار کرده است. بازسازی این مجموعه را نمی‌توان صرفاً پروژه‌ای عمرانی برای ترمیم ساختمان‌ها و جایگزینی تجهیزات آسیب‌دیده دانست؛ بلکه این فرآیند فرصتی برای بازسازی و ارتقای یکی از زیرساخت‌های مهم تشخیصی و تولیدی کشور است. از این رو، بازسازی و نوسازی انستیتو پاستور ایران نیازمند یک عزم ملی و همراهی همه بخش‌هاست. دولت، دستگاه‌های اجرایی، نهادهای عمومی، خیرین سلامت، بخش خصوصی، جامعه علمی و مردم می‌توانند در این مس