ناترازی منابع؛ واقعیت پشت آمار سدها

بررسی داده‌های مدیریت «منابع آبی» تا ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ نشان‌دهنده یک دوگانگی در وضعیت آبی کشور است. کل ورودی آب به سدها با ۷۲ درصد افزایش نسبت به سال گذشته، به ۴۵ میلیارد و ۹۲۰ میلیون متر مکعب رسیده و حجم موجود در مخازن نیز رشد ۳۷ درصدی را تجربه کرده است. اما این شاخص‌های مثبت نباید موجب خوش‌بینی کاذب شود، چرا که داده‌های بلندمدت تصویر متفاوتی را ترسیم می‌کنند.

وضعیت نگران‌کننده در استان‌های دارای تنش

اگرچه سدهای کشور در وضعیت مطلوبی قرار دارند، اما ۱۴ استان همچنان با کاهش بارش نسبت به میانگین ۵۷ ساله مواجه‌اند. در این میان، استان‌های تهران و قم با ۳۶ و ۳۵ درصد کاهش بارش، در صدر لیست مناطق درگیر با تنش آبی قرار دارند. استان‌های سمنان، اصفهان، یزد، مرکزی، قزوین، البرز، گیلان، مازندران، چهارمحال و بختیاری، همدان و اردبیل نیز همگی با کاهش بارش‌های بلندمدت دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این آمار نشان می‌دهد که «محیط زیست» کشور در بسیاری از نقاط هنوز در شرایط اضطرار قرار دارد.

تهران و البرز؛ ناپایداری در توزیع منابع

بررسی سدهای تأمین‌کننده آب شرب تهران و البرز، عمق ناپایداری را آشکار می‌کند. در حالی که سد امیرکبیر با ۹۱ درصد پرشدگی وضعیت مطلوبی دارد، سدهای لار و ماملو همچنان در شرایط بحرانی هستند. سد لار تنها ۷ درصد پرشدگی دارد و نسبت به متوسط ۱۰ ساله با کاهش شدید ۴۳ درصدی مواجه است. سد طالقان نیز نسبت به میانگین بلندمدت، ۲۳ درصد کاهش ذخایر را ثبت کرده که نشان‌دهنده ناپایداری در تأمین آب پایدار کلان‌شهرهاست.

ضرورت گذار به مدیریت هوشمند تقاضا

تداوم این وضعیت، ضرورت حرکت به سوی «توسعه پایدار» را دوچندان می‌کند. پر بودن سدهای مخزنی، راهکاری کوتاه‌مدت برای تاب‌آوری در برابر خشکسالی است، اما نمی‌تواند جایگزین مدیریت هوشمند منابع زیرزمینی و تغییر الگوی مصرف در بخش کشاورزی و شرب شود.

بحران در ۱۴ استان مذکور تأکید می‌کند که تا زمانی که کسری مخازن زیرزمینی و تراز منفی سفره‌های آب زیرزمینی جبران نشود، نمی‌توان از پایان دوره تنش آبی سخن گفت. اکنون زمان آن است که مدیریت آب از رویکرد «سدسازی صرف»، به سمت «مدیریت جامع تقاضا» و بهینه‌سازی بهره‌وری تغییر مسیر دهد.

چرا آمار سدها پایان تنش آبی ایران نیست؟

منبع : ایلنا