اقدامی راهبردی برای حکمرانی و توسعه پایدار گردشگری عشایری

اسماعیل خسروانی، دبیر میز ملی گردشگری عشایر ایران، با اشاره به اهمیت راهبردی گردشگری عشایر اعلام کرد که کارگروه تدوین سند ملی گردشگری عشایر تشکیل شده است. وی گفت: گردشگری عشایر تنها یک گونه گردشگری نیست، بلکه نظامی مرتبط با حفاظت از میراث فرهنگی، صیانت از دانش بومی، تقویت اقتصاد جامعه عشایری و تحقق توسعه پایدار به شمار می‌رود.

وی ادامه داد: با وجود ظرفیت‌های گسترده عشایر ایران در حوزه میراث ملموس و ناملموس، آیین‌ها، کوچ، صنایع‌دستی، خوراک، موسیقی، پوشاک، معماری بومی و شیوه‌های زیست، تاکنون سیاست‌گذاری منسجم و یک سند جامع برای مدیریت این حوزه تدوین نشده بود. خسروانی تشکیل میز ملی گردشگری عشایر را نخستین گام موثر در این مسیر دانست و تأکید کرد که اکنون پس از سال‌ها پژوهش، تدوین سند ملی به ضرورتی ملی تبدیل شده است؛ سندی که ساختار حکمرانی گردشگری عشایر را در سطح کشور مشخص خواهد کرد.

دبیر میز ملی گردشگری عشایر ایران در تشریح بخش‌های مختلف این سند گفت: سند ملی گردشگری عشایر، برنامه‌ای بلندمدت و بالادستی است و موضوعاتی همچون تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی، ضوابط فعالیت‌ها، دستورالعمل‌های تخصصی اجرای تورهای عشایری، استانداردهای حفاظتی زیستگاه‌ها، مدیریت ظرفیت برد گردشگری، طراحی مسیرهای کوچ‌محور، ضوابط ایجاد اقامتگاه‌های عشایری، چارچوب برگزاری رویدادها و جشنواره‌ها، مشارکت جوامع عشایری، نظام آموزش و توانمندسازی، صدور گواهینامه‌های حرفه‌ای، اصول تفسیر میراث فرهنگی، مدیریت ریسک، الزامات ایمنی گردشگران، حفاظت محیط‌زیست و منابع طبیعی، بازاریابی، برندینگ و توسعه گردشگری دیجیتال در آن پیش‌بینی شده است.

او با اشاره به مشکلات سال‌های گذشته افزود: برخی رویدادها و تورهای عشایری بدون دستورالعمل‌های تخصصی اجرا شدند که نه تنها دستاورد مؤثری نداشتند، بلکه در مواردی موجب آسیب به زیست‌بوم‌های عشایری، تغییر سبک زندگی، تضعیف اصالت‌های فرهنگی و فشار بر محیط‌زیست شدند. به گفته خسروانی، گردشگری عشایر نیازمند مدیریت علمی، استانداردسازی و حکمرانی یکپارچه است.

خسروانی در پایان اظهار کرد: طرح پژوهشی تدوین سند ملی گردشگری عشایر با همکاری اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان شیراز و از طریق تشکیل کارگروه تخصصی آغاز شده است. وی ابراز امیدواری کرد که با مشارکت دانشگاه‌ها، پژوهشگران، دستگاه‌های اجرایی، تشکل‌های تخصصی و نمایندگان جامعه عشایری، نخستین سند ملی گردشگری عشایر تدوین و به مبنایی برای قانون‌گذاری، سیاست‌گذاری، سرمایه‌گذاری و توسعه پایدار گردشگری عشایری تبدیل شود و جایگاه ایران را به‌عنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری عشایری جهان تقویت کند.