به گزارش پیام ما، غلامحسین معماریان شامگاه پنجشنبه در سومین نشست از سلسله نشست‌های اهل اصفهان که در پایگاه جهانی کاخ‌موزه چهلستون برگزار شد، نسبت به پیامدهای عبور خط دو متروی اصفهان از مجاورت بافت تاریخی و آثار ارزشمند این شهر هشدار داد و خواستار توقف روندی شد که به گفته او می‌تواند خسارت‌هایی غیرقابل جبران به میراث تاریخی اصفهان وارد کند.

او با اشاره به مطالعات انجام‌شده درباره تأثیرات ارتعاشی خط دو مترو بر بناهای تاریخی اظهار کرد: مطالعات تخصصی این پروژه توسط یکی از استادان دانشگاه علم و صنعت انجام شده و نتایج آن نشان می‌دهد که حدود ۷۰ بنای تاریخی در معرض آسیب‌های جدی قرار می‌گیرند و ۴۰ بنای تاریخی نیز با خطر تخریب کامل مواجه خواهند شد.

این نویسنده و پژوهشگر معماری ایران گفت: نتایج این مطالعات مبتنی بر اندازه‌گیری‌های علمی، نصب تجهیزات سنجش ارتعاش و تحلیل رفتار سازه‌های تاریخی در برابر لرزش‌های ناشی از عبور قطار شهری است و اعداد و ارقام ارائه‌شده حاصل بررسی‌های میدانی و تخصصی هستند.

معماریان با بیان اینکه این موضوع را به مسئولان میراث فرهنگی استان اصفهان نیز منتقل کرده است، اظهار کرد: در تماس با مدیران میراث فرهنگی استان تأکید کردم که در برابر یک موقعیت بسیار خطیر قرار گرفته‌ایم؛ زیرا براساس این مطالعات، برخی از مهم‌ترین بناهای تاریخی اصفهان در فهرست آثار در معرض تخریب قرار دارند.

مسجد جامع عتیق در صدر فهرست بناهای در معرض خطر

معماریان با اشاره به نام برخی از بناهای تاریخی آسیب‌پذیر گفت: مسجد جامع عتیق اصفهان، منار علی، هارونیه، مدرسه قطبیه و مجموعه‌ای از آثار تاریخی ارزشمند دیگر در فهرست بناهایی قرار دارند که براساس نتایج مطالعات، در معرض خطر تخریب یا آسیب‌های بسیار شدید ناشی از ارتعاشات مترو هستند.

این مورخ معماری ایران ادامه داد: مسئله تنها عبور یک خط حمل‌ونقل شهری نیست، بلکه موضوع بر سر سرنوشت بخشی از مهم‌ترین میراث تاریخی کشور و حتی جهان است. زمانی که یک اثر ثبت جهانی در معرض مخاطره قرار می‌گیرد، ابعاد ماجرا فراتر از یک مسئله محلی خواهد بود.
او تاکید کرد: براساس استانداردهای بین‌المللی، برای ارتعاشات واردشده به بناهای تاریخی حدود مجازی تعریف شده است، اما نتایج مطالعات نشان می‌دهد که در برخی نقاط مسیر، میزان ارتعاشات پیش‌بینی‌شده از حدود مجاز فراتر می‌رود و وارد محدوده مخرب می‌شود.

معماریان تصریح کرد: طبق داده‌های استخراج‌شده، در برخی بناها میزان ارتعاشات به ارقامی رسیده که از حد مجاز تعیین‌شده برای حفاظت از آثار تاریخی بیشتر است و این مسئله می‌تواند به ایجاد ترک، ضعف سازه‌ای، آسیب به طاق‌ها و در نهایت تخریب تدریجی یا ناگهانی بناها منجر شود.

او با اشاره به نمونه‌هایی از آثار تاریخی واقع در مسیر یا حریم تأثیرگذاری خط دو مترو گفت: مقبره باباقاسم، مقبره ساروتقی، مسجد علی، امامزاده اسماعیل، بخش‌هایی از بازار تاریخی، عمارت هشت‌بهشت، کاخ چهلستون و مسجد رحیم‌خان از جمله آثاری هستند که در مطالعات انجام‌شده مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند.

هشدار درباره وقوع یک فاجعه میراثی در قلب اصفهان

این پژوهشگر حوزه معماری با توصیف شرایط موجود به عنوان یک فاجعه بالقوه برای میراث فرهنگی اصفهان اظهار کرد: وقتی متخصصی که سال‌ها در حوزه ارزیابی ارتعاشات و تأثیر پروژه‌های عمرانی بر بناهای تاریخی فعالیت کرده و پروژه‌های متعدد ملی و بین‌المللی را در کارنامه خود دارد، نسبت به وقوع چنین مخاطراتی هشدار می‌دهد، نمی‌توان به سادگی از کنار آن عبور کرد.

به گفته معماریان اگر امروز برای جلوگیری از این اتفاق تصمیم‌گیری نشود، ممکن است در آینده با خسارت‌هایی مواجه شویم که دیگر امکان جبران آنها وجود نداشته باشد. تخریب یا آسیب به آثار تاریخی، رخدادی نیست که پس از وقوع بتوان به سادگی آن را بازگرداند.

معماریان با اشاره به تجربه بروز لرزش در برخی بناهای مجاور خطوط مترو در دیگر شهرها اظهار کرد: سازه‌های تاریخی با مصالحی همچون آجر، خشت، ملات‌های سنتی و ساختارهای طاقی شکل گرفته‌اند و در برابر ارتعاشات مداوم حساسیت بسیار بیشتری نسبت به ساختمان‌های جدید دارند.

او تأکید کرد: انتظار می‌رود مسئولان شهری، مدیران میراث فرهنگی و تمامی دستگاه‌های مسئول با بررسی دوباره نتایج مطالعات و گفت‌وگوهای کارشناسی، از وقوع خسارتی جلوگیری کنند که می‌تواند بخشی از هویت تاریخی اصفهان را برای همیشه از میان ببرد.

این نویسنده و مورخ معماری در پایان با دعوت از مسئولان برای توجه جدی به هشدارهای تخصصی مطرح‌شده گفت: امروز زمان مطالبه‌گری و تصمیم‌گیری مسئولانه است؛ زیرا در صورت تحقق این مخاطرات، نه تنها ده‌ها بنای تاریخی آسیب خواهند دید، بلکه یکی از مهم‌ترین کانون‌های میراث فرهنگی ایران با بحرانی جدی و ماندگار روبه‌رو خواهد شد.