نفس‌نفس می‌زند. سعی می‌کند کلمات را جایی میان هن‌وهن دم‌کشیدن‌هایش جای دهد. انگار هر کلمه به درازای یک جمله طول بکشد. از «خیرآباد» کیلومترها راه آمده تا «عشق‌آباد». باید گالن‌های آب را پر کند و یک‌بار دیگر برگردد خیرآباد. نه فقط برای خودش که برای برخی پیرترهای آبادی هم آب برداشته است. نامش محمد است و ۶ سالی هست که همین روال را انجام می‌دهد، یعنی از وقتی که ۱۵ سالش تمام شده. صبح که از خانه بیرون می‌آمد فکرش را هم نمی‌کرد که امروز در پارک، یک نفر جلوی او را بگیرد که چرا آب بر می‌داری. این کار را مداوم انجام می‌دهد شاید برای همین بود که یکی از محلی‌ها که شاهد روال هر روزه آب برداشتن آنهاست به خودش اجازه داد بیاید جلو و او را سین، جیم کند. این جمله‌ها را میان همان نفس‌های کوتاه و تند می‌گوید: «مدت‌هاست مشکل آب داریم. آب آن‌قدر بد است که چاره‌ای نداریم خودمان را برسانیم «عشق‌آباد» آب برداریم. روستاهای اطراف هم همه همین‌طور هستند. برای همین نمی‌توانیم برای تأمین آب به آنها هم سر بزنیم. حالا اوضاع ما جوان‌ترها خوب است. طفلک افرادی که سن و سالی دارند همیشه باید چشمشان به دست کسی باشد؛ بلکه برایشان آب بیاورند.»

«موضوع آب شرب است، آب بهداشتی». صبر می‌کند تا تأثیر جمله‌اش را ببیند: «مسئله که دیگر کشت و کار و دامداری و این چیزها هم نیست. آبی که برای خوردنمان لازم داریم. وقتی آب نداریم مجبور هستیم از هزار کاری که باید با آب انجام شود هم چشم‌پوشی کنیم. حتی برای حمام‌کردن هم مراعات می‌کنیم. شاید فکر کنید که خب این که صرفه‌جویی است و کار بسیار خوبی است. اما نه، اسم این استفاده‌نکردن است نه صرفه‌جویی. چون آبی که به‌عنوان آب بهداشتی برای ما تأمین می‌شود شور است و آن‌قدر شوری بالایی دارد که حتی حمام‌کردن یا شست‌وشوی دست و صورت با آن دشوار است. بیشتر وقت‌ها کسی کاری به ما ندارد که می‌آییم از پارک و شهرداری و غیره آب بر می‌داریم. اما بعضی وقت‌ها هم مثل امروز یکی پیدا می‌شود بگوید که چرا گالن‌ها را پر می‌کنیم و سؤال می‌کنند که تا کی این وضعیت ادامه دارد. ما پاسخی نداریم بگوییم. باید چه بگوییم؟»

استخوان‌های فرسوده

«محمد» تعریف می‌کند که علاوه بر مشکلاتی که مستقیم از نبود آب دارند، باید دردهای مفصلی و عضلانی را در نظر گرفت: «جابه‌جای این حجم آب آسان نیست. همه مردم عملاً دارند از گالن آب برداشت می‌کنند. خبری از این نیست که شیر آب را در خانه‌ات بازکنی و آب بهداشتی روان باشد. این را هم در نظر بگیرید که آب گالنی طبعاً بهداشت آب لوله‌کشی را ندارد.»

«ابراهیم» هم جوان دیگری از میان‌جلگه و از اهالی روستای «قاسمی» است. ابراهیم هم حرف‌های محمد را تکرار می‌کند؛ اما یک سؤال مهم می‌پرسد: «همه می‌دانند وضعیت در روستاهای ما چطور است. اما جز یک مقطع کوتاه دیگر برای ما با تانکر آب نیاورند. طرح انتقال آب طول می‌کشد تا اجرا شود؛ اما آب‌رسانی سیار که می‌توانند انجام دهند؛ اما آن را هم دریغ می‌کنند.»

داستان محمد و ابراهیم فقط داستان حدود ۳۰۰ خانوار در روستاهای خیرآباد و قاسمی نیست. بلکه ۶ روستای دیگر در شهرستان میان‌جلگه خراسان رضوی همین مشکل را دارند. روستاهایی که در همسایگی هم قرار دارند. «حسین‌آباد»، «خیرآباد»، «قاسمی»، «علی‌آباد»، «قره‌خان»، «نعیم‌آباد»، «سلیمانی» و «سعدآباد» هشت روستایی هستند که اهالی‌شان مجبور به پیمایش روزانه ۱۰ کیلومتر برای تأمین آب شرب هستند.

داستانی که مدیر امور آب‌وفاضلاب شهرستان میان جلگه نیز آن را تأیید می‌کند: «این روستاها برای تهیه آب شرب موردنیاز خود مسافت ۱۰ کیلومتری تا شهر عشق‌آباد را طی می‌کنند تا از اماکن عمومی شهرداری مانند پارک‌ها برداشت کنند.»

«حسن سیفی» به ایسنا گفته بود: «با اجرای یک پروژه عمرانی در شهرستان میان جلگه مشکل آب شرب ۳۰۰۰ نفر جمعیت روستایی برطرف می‌شود، خاطرنشان کرد: این پروژه آب‌رسانی از چاه شماره دو شهر عشق‌آباد مرکز شهرستان به دو مجتمع شهید قاسمی و حسین‌آباد عرب با هشت روستا انجام می‌شود. اجرای ۱۱.۵ کیلومتر خط انتقال آب به این دو مجتمع با تأمین لوله و اتصالات و نظارت آبفا و همیاری و مشارکت روستائیان، از ۲۰ فروردین امسال آغاز شده است، اهالی این روستاها سال‌ها از آب شرب کیفی محروم‌اند.»

آب با ماسه و نمک

به گفته او آب بهداشتی روستائیان از طریق یک حلقه چاه با توان هفت لیتر بر ثانیه، آن هم با ماسه‌دهی و شوری نسبتاً بالا تأمین می‌شود که اهالی را ناچار می‌کند برای تهیه آب شرب موردنیاز خود مسافت ۱۰ کیلومتری تا شهر عشق‌آباد را طی کنند تا از اماکن عمومی شهرداری مانند پارک‌ها برداشت کنند: «برداشت‌های دائمی مردم از این مکان‌ها، منجر اعتراض شهرداری به دلیل افزایش قبوض آب‌بها شده است به‌گونه‌ای که نه‌تنها از پرداخت قبوض خودداری می‌کند؛ بلکه تمایلی هم به تهاتر با آبفا ندارد. چند جلسه هم‌اندیشی برای رفع چالش آب روستاهای مذکور برگزار شد. با مساعدت مدیرعامل شرکت آب‌وفاضلاب خراسان رضوی، تجهیز چاه شماره دو که پیش‌ازاین حفر شده بود و همچنین تأمین لوله و اتصالات موردنیاز خط انتقال در دستور کار آبفا قرار گرفت. قرار بود این پروژه در مسیر حاشیه جاده به طول تقریبی ۲۰ کیلومتر اجرا شود که با همکاری دهیاران و موافقت کشاورزان، لوله‌گذاری از اراضی کشاورزی و بدون تملک انجام و مسیر انتقال آب ۵۰ درصد و هزینه‌های مربوط به تهیه لوله نیز کاهش قابل‌توجهی یافت. این پروژه مهم که تأمین اتصالات موردنیاز آن در حال پیگیری است به‌زودی تکمیل و با توان آبدهی هفت لیتر بر ثانیه وارد مدار می‌شود.»

آب هست؛ اما بی‌کیفیت

«عزت‌الله سلیمانی» فرماندار میان‌جلگه اما چندان روی خوش به روایت مردم و حتی مدیر آبفای شهرستان نشان نمی‌دهد. او به «پیام ما» می‌گوید: «همه ۷۰ روستای شهرستان میان‌جلگه، به آب شرب بهداشتی دسترسی دارند. اما در این ۸ روستا کیفیت آب به دلیل لب‌شور بودن کمی پایین است. به همین دلیل قرار است به چاه شماره ۲ شهر عشق‌آباد وصل شوتد تا آب فعلی با ترکیب آب شیرین کیفیت بیشتری پیدا کند.»

او ادامه می‌دهد: «در حال حاضر هم آب تأمین است، کانال انتقال آب از عشق‌آباد هم احداث و لوله‌گذاری انجام شده است. باید چاه تجهیز شود که تا اواخر همین ماه یا نهایتاً اواسط تیر از این آب بهره‌مند شود.»

حتی اگر زمان‌بندی فرماندار درست باشد هم، یک ماه دیگر اهالی این هشت روستا باید گالن بر دوش آب شرب موردنیاز خود را تأمین کنند. باری بر دوش که علاوه بر سختی، فرسودگی و آسیب‌های جسمی هم به همراه دارد. در شهرستان میان جلگه تانکرهای حمل آب وجود دارد. اسفند سال گذشته این تانکرها به سه روستا در نیشابور که به دلیل نقص فنی، در تأمین آب شرب دچار چالش شده بودند آب‌رسانی کردند. اما در این سال‌ها و با وجود آگاهی مسئولان از مشکلات هشت روستای دهستان عشق‌آباد، این تانکرها تا کنون برای آب‌رسانی اعزام نشدند.