ریزش در طبقه دوم قنات ثبت جهانی «مون» اردستان

به گزارش ایرنا، در روزهای گذشته ریزش بخشی از تونل طبقه دوم قنات ثبت جهانی «مون» در شهرستان اردستان استان اصفهان موجب انسداد مسیر و اختلال در جریان آب این قنات تاریخی شد. فعالان محیط زیست با ابراز نگرانی نسبت به این وضعیت اعلام کردند که بی‌توجهی به لایروبی دوره‌ای قنات و نبود هماهنگی میان بهره‌برداران و دستگاه‌های متولی در نگهداری و حفاظت از این اثر تاریخی، زمینه بروز این مشکل را فراهم کرده است.

کارشناسان میراث فرهنگی هشدار داده‌اند که در صورت انجام نشدن لایروبی سالانه، احتمال انسداد دوباره طبقه دوم قنات که آب شیرین در آن جریان دارد، وجود خواهد داشت. به گفته آنان، این شرایط می‌تواند موجب کاهش دبی آب، تجمع رسوبات، تخریب تدریجی دیواره تونل‌ها و در نهایت آسیب به ساختار تاریخی قنات شود.

قنات «مون» اردستان یکی از آثار تاریخی منحصربه‌فرد ایران است. این قنات دوطبقه بوده و در هر طبقه آن آبی مستقل جریان دارد، بدون آنکه آب طبقات به یکدیگر نفوذ کند. این اثر به‌عنوان تنها قنات دوطبقه شناخته‌شده جهان، سال ۱۳۹۵ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

مصطفی پورشفیع، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردستان، با تأیید وقوع این حادثه گفت: به دلیل لایروبی نشدن به‌موقع، بخشی از بدنه تونل قنات دچار ریزش شد و همین موضوع مسیر آب را مسدود و جریان آن را به‌طور کامل قطع کرد.

وی افزود: پس از اطلاع از حادثه، جلسه مدیریت بحران شهرستان با حضور فرماندار، هیأت امنای قنات، میراث فرهنگی، جهاد کشاورزی و منابع آب برگزار شد و پس از بازدید میدانی، دو گروه مغنی عملیات لایروبی را آغاز کردند. به گفته او، پس از حدود یک هفته جریان آب دوباره برقرار شد.

پورشفیع توضیح داد در مدت انسداد مسیر، برای جلوگیری از آسیب بیشتر به ساختار قنات، آب از طریق پمپ و لوله از دو حلقه چاه بالادستی منتقل شد تا جریان آب حفظ شود و آسیبی به بافت تاریخی وارد نشود.

رئیس اداره میراث فرهنگی اردستان با اشاره به مسئولیت قانونی نگهداری قنوات گفت: بر اساس قانون توزیع عادلانه آب، مسئولیت اصلی لایروبی و مرمت قنوات بر عهده مالکان و ذی‌نفعان است و در صورت بی‌توجهی، موضوع از طریق مراجع قانونی پیگیری می‌شود.

او یکی از دلایل تأخیر در لایروبی را برداشت نادرست برخی بهره‌برداران عنوان کرد و گفت: برخی کشاورزان تصور می‌کنند پس از ثبت جهانی قنات، همه امور نگهداری بر عهده دستگاه‌های دولتی است، در حالی که اعتبارات میراث فرهنگی بیشتر در حوزه زیرساخت‌های گردشگری هزینه می‌شود.

به گفته پورشفیع، تاکنون حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ متر از مسیر قنات لایروبی شده اما بخش قابل توجهی همچنان نیازمند پاکسازی و اصلاح است. او هشدار داد در صورت کامل نشدن عملیات لایروبی، احتمال بروز دوباره مشکل و کاهش جریان آب در ماه‌های آینده وجود دارد