در حملات اخیر رژیم اسرائیل و آمریکا به ایران، بسیاری از بیماران در شرایط بحرانی به سر می‌برند. بسیاری از بیماران صعب‌العلاج، مانند بیماران مبتلا به سرطان و یا افرادی که تحت جراحی پیوند اعضا قرار گرفته‌اند، شهرهای محل سکونت خود را ترک کرده و به جاهای دیگر سفر کرده‌اند. این افراد عموماً داروهای خود را از داروخانه‌های منتخب از سوی دانشگاه‌های علوم.پزشکی دریافت می‌کردند و کد ملی آنها در این داروخانه‌ها ثبت است. با سفر به شهرهای دیگر، برخی از آنان در دریافت داروهای خود دچار سردرگمی و استرس مضاعف شده‌اند.
به‌گفته مقامات وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو، این بیماران در هر شهری که اسکان دارند، می‌توانند بدون هیچ مشکلی از داروخانه‌های منتخب محل حضور داروهای مورد نیاز خود را دریافت کنند.
«حسین کرمانپور»، سخنگوی وزارت بهداشت، در گفت‌وگو با «پیام ما» درباره شرایط بیماران صعب‌العلاجی که داروهای خود را از داروخانه‌های منتخب شهرهای محل سکونت خود دریافت می‌کردند و اکنون به شهرستان‌های دیگر مسافرت کرده‌اند، گفت: «این بیماران براساس روال سابق می‌توانند داروهای خود را از داروخانه‌های منتخب و دانشگاهی در شهرستان‌ها دریافت کنند و خللی در این رابطه وجود ندارد.»
کرمانپور بیان کرد: «این افراد همچنین برای سهولت در دریافت داروهای مورد نیاز خود می‌توانند به دانشگاه‌های علوم‌پزشکی محل حضور خود مراجعه کنند، معاونت‌های درمان دانشگاه‌ها بیماران را در مورد چگونگی دریافت داروهای مورد نیاز خود راهنمایی می‌کنند.»

توزیع هدفمند دارو برای بیماران خاص
«محمد هاشمی»، سخنگوی سازمان غذا و دارو، هم در گفت‌وگو با «پیام ما» با اشاره به جابه‌جایی موقت برخی بیماران خاص و صعب‌العلاج به استان‌های دیگر در پی شرایط جنگی، اظهار کرد: «شبکه توزیع دارو در کشور به‌گونه‌ای طراحی شده که بیماران می‌توانند حتی خارج از استان محل سکونت خود نیز داروهای تخصصی مورد نیازشان را دریافت کنند. بر همین اساس، داروخانه‌های منتخب در دانشگاه‌های علوم‌پزشکی سراسر کشور آماده ارائه خدمات دارویی به این بیماران هستند و فرایند تأمین و تحویل داروهای حیاتی بدون وقفه ادامه دارد.»
او افزود: «داروهای مورد استفاده بیماران خاص و صعب‌العلاج در قالب نظام توزیع هدفمند و با نظارت مستمر سازمان غذا و دارو در داروخانه‌های منتخب عرضه می‌شود. در شرایط فعلی نیز با هماهنگی معاونت‌های غذا و داروی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی، دسترسی این بیماران در استان محل حضورشان تسهیل شده است تا هیچ‌گونه وقفه‌ای در روند درمان ایجاد نشود.»

تأثیر شرایط بحرانی بر سلامت بیماران مزمن
از سوی دیگر، «جعفر جندقی»، مدیرکل دفتر بیماری‌های غیر واگیر وزارت بهداشت، با اشاره به تأثیر شرایط بحرانی و جنگی بر سلامت بیماران مزمن هشدار داد استرس و تغییر در سبک زندگی در زمان بحران‌ها می‌تواند باعث افزایش خطرناک قند خون و فشارخون شود.
به‌گزارش وبدا، جندقی افزود: «در شرایط بحران و بلایا، تغییر در الگوی خواب، تغذیه، سفر و بی‌نظمی در مصرف داروها می‌تواند موجب بی‌ثباتی قند خون و فشارخون شود. این وضعیت در پزشکی به‌عنوان دوره‌های پرخطر «ناپایداری متابولیک و همودینامیک» شناخته می‌شود.»
مدیرکل دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت افزود: «مبتلایان به دیابت باید توجه ویژه‌ای به رژیم غذایی خود داشته باشند. الگوی «بشقاب سالم» شامل نصف بشقاب سبزیجات، یک‌چهارم پروتئین مانند گوشت بدون چربی، مرغ، ماهی یا حبوبات و یک‌چهارم کربوهیدرات‌های پیچیده مانند برنج، نان یا ماکارونی است که می‌تواند به کنترل بهتر قند خون کمک کند. همچنین، مصرف نوشابه‌های قندی، نوشابه‌های انرژی‌زا و آبمیوه‌های صنعتی باید محدود یا قطع شود و درصورت تمایل به مصرف شیرینی، این مواد به مقدار کم و همراه با وعده غذایی اصلی مصرف شوند.»
جندقی با تأکید بر پایش منظم قند خون گفت: «بیماران دیابتی در زمان تغییر برنامه روزانه یا سفر باید دفعات اندازه‌گیری قند خون را افزایش دهند و درصورت تغییر رژیم غذایی یا فعالیت بدنی، قند خون دو ساعت پس از غذا را نیز بررسی کنند. اگر قند خون ناشتا بیش از ۲۵۰ یا کمتر از ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد، مراجعه و مشورت با پزشک ضروری است.»
مدیرکل دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت بر مصرف منظم داروها و انسولین تأکید کرد و افزود: «بیماران باید داروهای خود را حتی در سفر همراه داشته باشند و برنامه زمانی مصرف دارو را حفظ کنند. همچنین نگهداری انسولین در دمای مناسب و حذف نکردن وعده‌های غذایی از نکات مهم در مدیریت دیابت است.»
او درباره فشارخون بالا نیز گفت: «مصرف روزانه نمک باید کمتر از پنج گرم باشد و بیماران از مصرف غذاهای شور مانند کنسروها، خیارشور و چیپس پرهیز کنند. استفاده از فشارسنج دیجیتال بازویی برای پایش فشارخون در منزل و سفر نیز توصیه می‌شود.»
به‌گفته جندقی، حد مطلوب فشارخون، در اغلب بیماران کمتر از ۱۴۰ روی ۹۰ میلی‌متر جیوه و در مبتلایان به دیابت، کمتر از ۱۳۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه است: «فشارخون ۱۸۰ روی ۱۱۰ یا بالاتر نیازمند مراجعه فوری به پزشک و فشارخون ۲۰۰ روی ۱۲۰ یا بیشتر نیازمند تماس فوری با اورژانس است.»
مدیرکل دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت با اشاره به نقش استرس در تشدید بیماری‌های مزمن گفت: «اضطراب و خلق افسرده در مبتلایان به دیابت و فشارخون بالا می‌تواند باعث افزایش قند خون و فشارخون، کاهش پایبندی به درمان و اختلال خواب شود. حتی استرس حاد بدون تغییر در رژیم غذایی می‌تواند قند خون را ۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و فشارخون را ۱۰ تا ۲۰ میلی‌متر جیوه افزایش دهد.»
او برای کاهش استرس در شرایط بحران توصیه کرد: «استفاده از تکنیک‌های ساده آرام‌سازی مانند تمرین تنفس عمیق، محدود کردن بحث‌های تنش‌زا، برنامه‌ریزی روزانه و کاهش مواجهه با اخبار نگران‌کننده می‌تواند کمک‌کننده باشد.» جندقی در پایان تأکید کرد: «مدیریت استرس، پایش منظم قند و فشارخون، رعایت رژیم غذایی متعادل، فعالیت بدنی مناسب، خواب کافی و مصرف منظم داروها از مهم‌ترین اصول کنترل دیابت و فشارخون بالا در شرایط بحران و بلایا به شمار می‌رود.»

ماسک بیش از نیاز کشور
در دو روز گذشته به‌دلیل انفجار ناشی از حملات به مخازن نفت در تهران و کرج سلامت هوای این شهرها به مخاطره افتاد. این احتمال که شهرهای دیگر نیز با این وضعیت مواجه شوند، وجود دارد. بر همین اساس، نیاز به ماسک در شرایط آلودگی هوای شهرها وجود دارد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو در ادامه با اشاره به انفجارهای اخیر و آلاینده‌های ناشی از آن گفت: «با توجه به توصیه متخصصان حوزه سلامت و محیط‌زیست درباره استفاده از ماسک‌های مناسب، به‌ویژه ماسک‌های فیلتردار، برای کاهش مواجهه با ذرات معلق و ترکیبات ناشی از احتراق، تمهیدات لازم برای تأمین این اقلام در کشور پیش‌بینی شده است.»
هاشمی تأکید کرد: «بررسی‌های انجام‌شده در زنجیره تأمین تجهیزات حفاظت فردی نشان می‌دهد ذخایر انواع ماسک‌های استاندارد به‌ویژه ماسک‌های فیلتردار در کشور بیش از نیاز برآوردی است. این محصولات از طریق داروخانه‌ها و سایر مراکز مجاز عرضه تجهیزات سلامت به‌راحتی در دسترس مردم قرار دارد و در حال حاضر هیچ‌گونه محدودیتی در عرضه یا توزیع این اقلام وجود ندارد.»