دونالد ترامپ در دوران ریاست‌جمهوری خود همواره اظهارات عجیبی را در رابطه بیماری‌ها و مسائل مرتبط با سلامت مطرح کرده است. او در روزهای اخیر در یک کنفرانس مطبوعاتی مرتبط با «اوتیسم» دوباره واکنش محافل علمی و بهداشتی را برانگیخت.

او در این کنفرانس با اشاره به نگرانی‌های خود در رابطه با رشد بیماری اوتیسم در جهان، به ارتباط تزریق واکسن و مصرف قرص استامینوفن در بارداری پرداخت و گفت: «شنیده‌ام گروه‌هایی هستند که واکسن نمی‌زنند و هیچ دارویی نمی‌خورند و اوتیسم هم ندارند. آیا این چیزی به شما نمی‌گوید؟»

ترامپ با اشاره به تصمیم تیم سلامت دولت ایالات متحده مبنی‌بر برچسب‌زنی داروهای استامینوفن(تایلنول) بیان کرد: «این موارد باید فوراً اجرایی شوند، سازمان غذا و داروی آمریکا باید به اطلاع پزشکان برساند که استفاده از استامینوفن در بارداری می‌تواند با ریسک بسیار زیاد ابتلا به اوتیسم همراه باشد. پس مصرف استامینوفن خوب نیست. بنابراین، توصیه قوی می‌شود که زنان در دوران بارداری فقط در مواقع ضروری از آن استفاده کنند.»

هم‌زمان، «رابرت اف کندی جونیور»، وزیر بهداشت ایالات متحده آمریکا، نیز در حمایت از سخنان ترامپ گفت: «بین ۴۰ تا ۷۰ درصد مادرانی که کودکان مبتلا به اوتیسم دارند، بر این باورند که واکسن به کودکشان آسیب رسانده است. رئیس‌جمهور (ترامپ) معتقد است باید به این مادران گوش داد، به‌جای اینکه آنها را نادیده گرفت.»

واکنش‌ها به ادعای غیرعلمی ترامپ

سخنان ترامپ و کندی موجب واکنش بنیاد علم اوتیسم در ایالات متحده آمریکا شد و در بیانیه‌ای تأکید کرد: «هیچ داده‌ و هیچ مطالعه تازه‌ای منتشر نشده است. رئیس‌جمهور(ترامپ) صرفاً عقاید و احساسات خود را بدون ارائه شواهد علمی بیان کرده است.»

«بنیاد علوم اوتیسم» گفته‌های ترامپ و بیانیه وزارت بهداشت آمریکا را انحراف‌آمیز دانست و تأکید کرد: «این سخنان امروز توجه‌ها را از کار علمی ضروری برای درک علل واقعی اوتیسم و توسعه حمایت‌ها و مداخلات بهتر برای افراد اوتیستیک و خانواده‌هایشان منحرف می‌کند. اوتیسم علت واحدی ندارد. نتیجه ترکیب پیچیده‌ای از ژنتیک و عوامل محیطی است. ما می‌دانیم که عوامل ژنتیکی نقش اصلی دارند؛ صدها ژن با اوتیسم مرتبط‌اند و تغییرات موروثی یا خودبه‌خودی در این ژن‌ها می‌تواند رشد مغز را تغییر دهد. عوامل محیطی هم مهم‌اند، به‌ویژه در دوران بارداری، مثل سن بالای والدین در هنگام بارداری، زایمان زودرس یا وزن کم هنگام تولد و مواجهه‌هایی که بر رشد مغز اثر می‌گذارند، مثل تب یا بیماری در دوران بارداری. بهترین علم موجود نشان می‌دهد اوتیسم حاصل تعامل پیچیده استعداد ژنتیکی با عوامل محیطی در زمان رشد مغز است.»

«آلیسون هالادی»، رئیس این بنیاد نیز با اظهار تأسف در رابطه با سخنان ترامپ و وزیر بهداشتش گفت: «آنچه گفته شد، خطرناک بود. ترامپ و کندی پیچیدگی اوتیسم را کوچک جلوه دادند و چنین القا کرده‌اند که اگر زنان باردار استامینوفن مصرف نکنند، نرخ اوتیسم کاهش می‌یابد. این ادعا با اصول دیرینه بهداشت عمومی ناسازگار است.»

از سوی دیگر، سازمان جهانی بهداشت نیز با رد ادعاهای ترامپ، شواهد ارائه‌شده درباره ارتباط بین مصرف استامینوفن و واکسن‌های کودکان با اوتیسم را «ناسازگار» و «غیرقطعی» دانست.

انجمن اوتیسم ایران نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد: «برخی مطالعات پژوهشی به ارتباط احتمالی میان مصرف استامینوفن در دوران بارداری و بروز اوتیسم اشاره کرده‌اند؛ اما این نتایج در تحقیقات دیگر تأیید نشده و همچنان متناقض و غیرقطعی باقی مانده‌اند. تا این لحظه، هیچ نهاد علمی یا بهداشتی معتبر در سطح بین‌المللی، ارتباط مستقیم و قطعی میان مصرف استامینوفن در دوران بارداری و بروز اوتیسم را تأیید نکرده است.»

این انجمن همچنین با تأکید بر اینکه جامعه علمی جهان همچنان در حال بررسی این موضوع است، افزود: «برای دستیابی به نتیجه‌ نهایی، مطالعات گسترده‌تر، دقیق‌تر و کنترل‌شده‌تری مورد نیاز است. بنابراین، هرگونه نتیجه‌گیری قطعی یا توصیه‌های مطلق در این مرحله زودهنگام است.»

پیشنهاد تزریق وایتکس برای پیشگیری از کرونا
این اولین بار نیست که ترامپ اظهاراتی جنجالی در حوزه سلامت مطرح می‌کند. او بارها با بیان دیدگاه‌هایی غیرمتعارف، واکنش شدید جامعه پزشکی و افکار عمومی را برانگیخت. در سال ۲۰۱۵، پزشک شخصی او نامه‌ای منتشر کرد که در آن ترامپ «سالم‌ترین فردی که تاکنون برای ریاست‌جمهوری انتخاب شده» توصیف شده بود. بعدها مشخص شد بخش‌هایی از این متن به دیکته خود ترامپ نوشته شده است. در دوران همه‌گیری کرونا نیز او با تأکید بر استفاده از داروی هیدروکسی‌کلروکین به‌عنوان درمان کووید-۱۹، انتقادهای گسترده دانشمندان را برانگیخت؛ چراکه شواهد علمی کافی برای اثربخشی این دارو وجود نداشت.

ترامپ بارها درباره کارایی ماسک‌ها در مقابله با ویروس کرونا ابراز تردید کرده و مدعی شده بود بسیاری از مبتلایان با وجود استفاده از ماسک به بیماری دچار شده‌اند؛ ادعایی که با یافته‌های مراکز معتبر بهداشت عمومی مغایرت داشت. او بارها سلامت جسمی و ذهنی خود را «بی‌نقص» توصیف کرده و مدعی شده در آزمون‌های شناختی «نمره کامل» گرفته است، اما جزئیات و مستندات این ادعاها هیچ‌گاه به‌طور کامل منتشر نشد.

یکی از جنجالی‌ترین اظهارات ترامپ در دوره پاندمی کرونا زمانی بود که در کنفرانس خبری کاخ سفید پیشنهاد کرد شاید تزریق مواد ضدعفونی‌کننده مانند وایتکس یا استفاده از نور شدید بتواند ویروس را در بدن از بین ببرد. این سخنان موجی از نگرانی و انتقاد را در جهان به راه انداخت و متخصصان هشدار دادند که چنین اقدامی می‌تواند مرگبار باشد.

تصمیمات جنجالی

ترامپ تنها خود را به این اظهارات شاذ محدود نکرد، در سال ۲۰۲۰ با ادعای نزدیکی سازمان جهانی بهداشت به چین و پاسخ ناکافی این سازمان به بحران جهانی کووید-۱۹ اعلام کرد آمریکا از سازمان جهانی بهداشت خارج شده و حمایت‌های مالی از آن را متوقف می‌کند. «جو بایدن»، رئیس‌جمهوری بعدی آمریکا، این تصمیم را ملغی و دوباره آمریکا را عضو مهمترین نهاد بین‌المللی سلامت کرد. بااین‌حال، ترامپ در روز نخست دوره دوم ریاست‌جمهوری خود، طی یک فرمان اجرایی بار دیگر آمریکا را از سازمان جهانی بهداشت خارج کرد.

از سوی دیگر، یکی از تصمیمات جنجال‌برانگیز دونالد ترامپ، انتصاب رابرت اف کندی جونیور، چهره واکسن‌ستیز جامعه سلامت آمریکا، به‌عنوان وزیر بهداشت بود. کندی کتاب‌ها و مقالات زیادی در رابطه با ادعاهای خود نوشته است، اما محققان و نهادهای بهداشتی اطلاعات او را نادرست می‌دانند.

اقدامات دیگری مانند محدودیت در اجرای قانون «اوباما کِر» (قانون مراقبت مقرون‌به‌صرفه) لغو بندهایی از آن، حذف بودجه‌های تحقیقاتی، لغو الزام داشتن بیمه و تضعیف بهداشت و درمان کهنه سربازان، کاهش بودجه مراکز علمی و تحقیقاتی، از جمله اقداماتی بوده که به‌اعتقاد بسیاری از کارشناسان موجب تضعیف سلامت عمومی ایالات متحده آمریکا است.