در نشست «بهزاد اکبری»، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، با خبرنگاران، او در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر فیلترینگ بر کیفیت اینترنت گفت محدودیت‌های اعمال‌شده روی ترافیک، از نظر فنی بر کیفیت سرویس اثر می‌گذارند: «اعمال محدودیت‌ها نیازمند انجام پردازش‌های اضافی روی ترافیک است و هرچه تعداد این سیاست‌ها و محدودیت‌ها بیشتر باشد، اثر منفی آن بر کیفیت سرویس نیز افزایش پیدا می‌کند.»

بااین‌حال، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت تأکید کرد که مشکل کیفیت اینترنت ایران فقط به فیلترینگ محدود نمی‌شود و این مسئله سهمی از مشکلات کیفیت را به خود اختصاص می‌دهد، اما عوامل دیگری نیز در این زمینه نقش دارند.

او درباره اقدامات دولت برای رفع فیلترینگ توضیح داد: «اقدامات برای رفع فیلترینگ همیشه در دستور کار است، اما نهادهای تصمیم‌گیر و تأثیرگذار متعدد هستند. عده‌ای می‌گویند همین الان اینترنت نباید باز باشد. با اطمینان می‌توانیم بگوییم فیلترینگ کارآمد نبوده و تبدیل به ضد خودش شده است. نتیجه فیلترینگ این شده که به هزینه کاربر و نارضایتی افزوده شده است. در حوزه حکمرانی فضای مجازی باید نگاه‌مان را عوض کنیم. اگر کل دغدغه ما فیلترینگ باشد، از کار اصلی، یعنی توسعه زیرساخت‌های دیجیتال کشور، غافل می‌شویم.»

اکبری در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره فیلترینگ گفت: «آمارهای مختلف نشان از استفاده گسترده از فیلترشکن توسط کاربران ایرانی دارد؛ از طرفی دستورالعمل‌ها می‌گویند با فیلترشکن مبارزه شود، زیرا کیفیت سرویس کاهش می‌یابد. واقعیت این است که مبارزه حداکثری با این پدیده امکان‌پذیر نیست.»

۳۰ درصد دامنه‌های اینترنت بین‌الملل به روی ایرانی‌ها بسته است

معاون وزیر ارتباطات همچنین با بیان اینکه ۳۰ درصد دامنه‌های بین‌المللی به روی ایرانی‌ها بسته است، گفت: «بخشی به دلیل تحریم‌ها و بخش کوچکی هم به دلیل آلودگی دستگاه‌های ایرانی است، اما پلتفرم‌های بزرگ دنیا، حتی غیرآمریکایی‌ها، به روی ایرانی‌ها بسته است.»

به گفته او، بخشی از دسترسی‌نداشتن به دامنه‌ها هم به محدودیت‌های داخلی برمی‌گردد: «در همه جای دنیا شعار دسترسی آزاد به اطلاعات داده می‌شود، ولی ۳۰ درصد خدمات را به روی ایرانی‌ها می‌بندند؛ لذا کاربران چاره‌ای جز استفاده از ابزارهای دور زدن محدودیت‌ها ندارند. همه پلتفرم‌های پرکاربرد هوش مصنوعی و تمام ای‌پی‌آی‌های گوگل یا بازی‌های مهم دنیا به روی کاربران ایران بسته‌اند؛ حتی بازی‌هایی که برای کودکان است.»

اکبری یادآور شد: «از دی‌ماه و با قطعی اینترنت، ۵۰ درصد ظرفیت کشور را برگشت دادیم، ولی پرداخت‌های ما ارزی است و تهیه آن برای ما سخت است. بااین‌حال تلاش می‌کنیم با فروش ترانزیت، منابع توسعه ظرفیت را فراهم کنیم.»

قطعی کابل‌های دریایی

او در بخش دیگری از صحبت‌های خود توضیح داد که فیبرهای نوری، یعنی کابل‌های دریایی بین ایران و قطر و ایران و عمان، در جنگ قطع شدند: «یکی از مسیرهای فیبر نوری ایران به عمان پس از آسیب به ایستگاه جاسک قطع شد. فقط یک فیبر در خلیج‌فارس داشتیم که آن هم روز جمعه قطع شد.»

اکبری درباره جایگزینی کابل‌های قطع‌شده در جنوب نیز گفت: «مسیر تأمین کابل را به شمال کشور تغییر داده‌ایم و یک شرکت ایرانی هم قول داده تا فیبر خلیج‌فارس را تعمیر کند.»

او در بخش دیگری از صحبت‌های خود اشاره کرد: «ترافیک بین‌الملل ما تا قبل از دی‌ماه ۵۰ درصد بیشتر از وضعیت کنونی بود و حتی رشد ظرفیت اینترنت ما از متوسط جهانی هم بالاتر بود. در حال حاضر ۹۰ درصد ترافیک بین‌الملل را داریم، ولی این افت ۱۰درصدی به معنای کاهش ترافیک شبکه نیست؛ بخشی از ترافیک شبکه از مسیرهای قانونی در زمان جنگ خارج شده و دیگر برنگشته است.»

معاون وزیر ارتباطات درباره تخریب زیرساخت‌های ارتباطی در ایام جنگ توضیح داد: «در آن ایام مهم‌ترین برنامه ما امن و پایدار نگه‌داشتن سرویس‌های مرتبط با شرکت ارتباطات زیرساخت بود. حملات سایبری از خارج از کشور را به‌طور مرتب شناسایی و با آن مقابله می‌کنیم و هیچ آسیبی به ارتباطات ما وارد نشده است؛ حتی دو هفته پیش یک حمله بزرگ سایبری به ارتباطات کشور شد که با آن مقابله و دفع شد.»

علت کیفیت پایین اینترنت

او درباره کیفیت پایین اینترنت به دلایل متعددی اشاره کرد و گفت: «کیفیت پایین سرویس اینترنت در کشور حاصل تقاطع دو عامل اصلی، «محدودیت‌های زیرساختی» و «سیاست‌های مسدودسازی»، است. در لایه دسترسی شبکه موبایل، پهنای باند در ساعات اوج مصرف به نقطه اشباع می‌رسد؛ به‌طوری‌که میانگین تأخیر (Latency) از ۳۵ میلی‌ثانیه در ساعات خلوت، مانند ۴:۳۰ صبح، به ۹۵ میلی‌ثانیه در ساعات پیک افزایش پیدا می‌کند. این مسئله، در کنار نبود سرمایه‌گذاری کافی اپراتورها به دلیل مشکلات درآمدی، نیاز به بازطراحی ابعاد شبکه را ضروری کرده است.»

معاون وزیر ارتباطات با بیان اینکه شبکه ما در لایه دسترسی، به دلایل مختلف از جمله نبود درآمد کافی اپراتورها برای سرمایه‌گذاری، توسعه‌نیافته است، گفت: «اصلی‌ترین مشکل توسعه در بخش اینترنت ثابت است، چون در کشور ۷.۵ میلیون پورت اینترنت پرسرعت داریم، ولی سرعت آن‌ها بسیار پایین است و عمده نیازهای آن‌ها استفاده از شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های هوش مصنوعی است، اما سرعت آن‌ها بسیار پایین است.»

اکبری در پاسخ به پرسش خبرنگاران ادامه داد: «در کنار مشکلات فنی، ایجاد یک چرخه معیوب ناشی از فیلترینگ، کیفیت شبکه را بیش از پیش تخریب کرده است. با توجه به مسدودی پلتفرم‌ها و تمایل کاربران به استفاده از فیلترشکن، سیاست‌های حاکمیتی بر مبارزه حداکثری با ابزارهای دور زدن فیلترینگ متمرکز شده است. این مبارزه مداوم باعث افت کیفیت شدید، قطع‌ووصلی مداوم و سوئیچ پی‌درپی کاربران میان فیلترشکن‌های مختلف، به‌ویژه نمونه‌های رایگان، می‌شود.»

معاون وزیر ارتباطات با بیان اینکه استفاده از استارلینک در دنیا بسیار کم است، اما در ایران اتفاقات اخیر به گسترش استفاده از اینترنت استارلینک منجر شد، گفت: «این وزارتخانه توسعه زیرساخت‌های ارتباطات در روستاها را از طریق ماهواره در دستور کار قرار داده است که هزینه آن ماهانه چند صد میلیارد تومان است، ولی هزینه آن از منابع داخلی شرکت ارتباطات زیرساخت تأمین می‌شود.»

دنیا با سرعت زیادی به سمت 5G می‌رود

کیفیت اینترنت و وضعیت توسعه شبکه‌های ارتباطی کشور، یکی از موضوعاتی بود که در این نشست مورد توجه قرار گرفت و اکبری با اشاره به وضعیت مصرف اینترنت موبایل در ایران گفت که میزان ترافیک مصرفی کاربران ایرانی تفاوت چشمگیری با میانگین جهانی ندارد، اما نوع شبکه‌ای که این ترافیک از طریق آن مصرف می‌شود، تفاوت قابل‌توجهی دارد: «متوسط مصرف ترافیک هر دستگاه موبایل در جهان حدود ۲۲ گیگابایت در ماه است، در حالی که این رقم در ایران به حدود ۲۳ تا ۲۵ گیگابایت می‌رسد. بااین‌حال، بخش عمده مصرف اینترنت کاربران ایرانی روی شبکه‌های موبایل انجام می‌شود، در حالی که در بسیاری از کشورهای جهان، شبکه‌های ثابت سهم بسیار بیشتری در تأمین ترافیک اینترنت دارند.»

اکبری با اشاره به سرعت توسعه نسل پنجم ارتباطات در جهان گفت: «دنیا با سرعت زیادی به سمت 5G می‌رود. در حال حاضر حدود ۵۰ درصد ترافیک مصرفی موبایل در جهان روی شبکه 5G قرار دارد، اما وضعیت ایران فاصله زیادی با این روند جهانی دارد و سهم ترافیک 5G در کشور تقریباً نزدیک به صفر است.»

به گفته مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، این وضعیت نشان می‌دهد که علاوه بر توسعه شبکه‌های ثابت و فیبر نوری، سرمایه‌گذاری در شبکه‌های موبایل و نسل پنجم نیز باید جدی‌تر دنبال شود.

توسعه شبکه بین‌المللی ارتباطات زیرساخت برای مهار قطعی‌ها و حملات سایبری +فیلم