محرم و چالش مسئولیت اجتماعی

این روزها در کوچه‌ها و خیابان‌های شهرهای کوچک و بزرگ، نشانه‌های ایام سوگواری محرم همه‌جا دیده می‌شود. بیرق‌های سیاه بر سردر خانه‌ها و مغازه‌ها نصب شده است و از عصر که هوا رو به خنکی می‌رود، صدای نوحه‌خوانی و دسته‌های عزاداری در گوشه‌وکنار شهر می‌پیچد.

بااین‌حال، در کنار این شکوه معنوی، واقعیتی دیگر خودنمایی می‌کند: مصرف قابل‌توجه انرژی، به‌ویژه برق. چراغانی‌ گسترده، روشنایی دائمی فضاها، سیستم‌های صوتی و سرمایشی و نورپردازی موکب‌ها که گاه بی‌وقفه فعال‌اند، سهم بزرگی از بار شبکه برق کشور را می‌گیرند. این مصرف در گرمای طاقت‌سوز تابستان و هم‌زمان با اوج نیاز به برق برای مصارف خانگی، صنعتی و زیرساختی (مانند پمپاژ آب)، حساس‌تر و چالش‌برانگیزتر می‌شود.

همان‌گونه‌که شاهدیم، هم‌اکنون بسیاری از شهرها و استان‌ها با قطعی‌ مکرر برق یا کاهش فشار آب دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این وضعیت تنها یک ناراحتی گذرا نیست؛ بلکه فشاری مضاعف بر زندگی مردم، کسب‌وکارها و مراکز حیاتی وارد کرده و صنعت برق را در تنگنای جدی قرار داده است.

بی‌تردید هیچ‌کس نمی‌خواهد معنویت و احترام مراسم عزاداری خدشه‌دار شود. اما باید قبول کنیم که روشنایی بیش‌ازحد، لزوماً نشان ارادت بیشتر نیست. در گذشته، تکایا و مساجد با چراغ‌هایی محدود مراسم می‌گرفتند. اصل ماجرا همان اجتماع، شنیدن مرثیه و زنده نگه‌داشتن یاد عاشورا بود. احترام به محرم در دل‌هاست، نه در تعداد لامپ‌هایی که سحرگاهان هم روشن می‌مانند.

پرسش اینجاست: آیا می‌توان هم جلوه‌های معنوی این ایام را پاس داشت و هم در مصرف انرژی حیاتی، مدیریت و میانه‌روی پیشه کرد؟ پاسخ بی‌شک مثبت است. مدیریت مصرف انرژی در این اماکن و هیئت‌ها، نه‌تنها ممکن، نشانه‌ای از مسئولیت‌پذیری اجتماعی و همدلی با هموطنان بلکه می‌تواند مصداقی از «امر به معروف» در حفظ بیت‌المال باشد. اما چگونه؟

بازنگری در چراغانی: نور نمادین است، اما آیا ضرورتی دارد تمامی چراغ‌ها، به‌خصوص نورهای تزئینی، شبانه‌روز روشن بمانند؟ استفاده از تایمرهای اتوماتیک برای خاموش‌کردن نورهای غیرضروری پس از مراسم یا در ساعات پایانی شب، راهکاری ساده و مؤثر است. تمرکز نور در محل‌های اصلی تجمع نیز کمک‌کننده است.

استفاده از فناوری کم‌مصرف: جایگزینی لامپ‌های قدیمی با LED‌های پرنور و کم‌مصرف، یکی از مؤثرترین اقدامات است. LED‌ها تا ۹۰ درصد کمتر برق مصرف می‌کنند و عمر بالاتری دارند. این سرمایه‌گذاری به‌نفع هیئت و مسجد است.

مدیریت سیستم‌های صوتی و سرمایشی: تنظیم مناسب بلندگوها هم در مصرف برق صرفه‌جویی می‌کند و هم احترام به آسایش همسایه‌هاست. تنظیم دمای کولرها (مثلاً ۲۵ درجه) و استفاده از پنکه‌های سقفی، بار شبکه را کم می‌کند.

فرهنگسازی درون هیئت‌ها: اعضا می‌توانند با تذکرهای محترمانه و نصب تابلوهایی با پیام‌هایی مانند «در حفظ انرژی کوشا باشیم» یا «مصرف بهینه، همدلی با هموطنان»، فضایی مسئولانه ایجاد کنند.

برنامه‌ریزی برای موکب‌ها: اولویت، کاهش مصرف در خود موکب با LED و پرهیز از روشن‌گذاشتن دائمی دستگاه‌هایی مانند یخچال درصورت عدم نیاز فوری است.

همکاری با شرکت‌های برق: هیئت‌ها و مساجد می‌توانند برای مشاوره رایگان بهینه‌سازی مصرف یا دریافت لامپ‌های کم‌مصرف یارانه‌ای (درصورت وجود طرح‌ها) با شرکت توزیع برق منطقه تماس بگیرند.

این اقدامات نباید کوچک شمرده شوند. اگر صدها هیئت و مسجد و موکب، هر کدام حتی ۱۰ تا ۲۰ درصد صرفه‌جویی کنند، تأثیر جمعی آن معجزه‌آسا خواهد بود و از ده‌ها ساعت قطعی برق جلوگیری می‌کند. این صرفه‌جویی، عملی نیکوست که مستقیماً به آسایش هموطنان در گرمای تابستان کمک می‌کند.

عزاداری امام‌ حسین (ع)، درس مبارزه با ظلم و رعایت عدالت است. بخشی از این عدالت، مصرف عادلانه منابع و حفظ حقوق نسل‌های آینده است. مدیریت مصرف انرژی در این ایام، نه کاستن از شکوه مراسم، که افزودن بُعدی از مسئولیت‌پذیری و همدلی اجتماعی به آن است. این احترامی مضاعف به دینی است که به حفظ بنیان‌های جامعه توجه دارد.

بیاییم در این ایام، در مصرف انرژی هوشمند و مسئول باشیم. این همدلی و مدیریت، خود عبادتی است در جهت حفظ وحدت و آسایش جامعه. مراسمی که با رعایت اعتدال و مسئولیت در مصرف منابع برگزار شود، هم ماندگارتر است و هم مایه افتخار بیشتر. این روزها که بحران انرژی در کمین خانه‌هاست، هر لامپی که کمتر روشن بماند، شاید چراغی باشد که جایی دیگر به کار زندگی بیاید.