بایگانی مطالب: گردشگری
بیابان لوت؛ از توسعه گردشگری تا چالشهای مدیریت پایدار
مبارزه برای بقای لوت
بیابان لوت نخستین اثر طبیعی ایران است که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، اثری که تنها دارای ارزشهای طبیعی منحصربهفرد نیست، بلکه سابقه تمدنی سههزارساله دارد و آثار باستانی و تاریخی بسیاری در محدوده آن قرار گرفته است. حالا اما شواهد بسیاری وجود دارد که نشان میدهد مسئولان به اهمیت و ارزش این میراث واقف نیستند. چندماهی است که علاوهبر نبود برنامه مدون برای مدیریت محدوده ثبت جهانی بیابان لوت و بیتوجهی به اصول حفاظت از آن، انجام پروژههای عمرانی غیراصولی در عرصه این اثر طبیعی جهانی توسط هواپیمایی ماهان، به لیست بلندبالای مشکلات لوت اضافه شده است. این هلدینگ در حال ساخت جادهای ۲۰ کیلومتری در منطقه شهداد و محدوده جهانی بیابان لوت است. میزان تخریبهای غیرقابلجبران اجرای این پروژه در حریم و عرصه این اثر طبیعی موضوعی نیست که حتی با توقف کامل پروژه قابلجبران باشد. بهگفته کارشناسان، این پروژههای عمرانی نهتنها خارج از ضوابط عرصه و حریم میراث جهانی است که اکوسیستم منطقه را نیز تغییر میدهد و آسیبهای جدی به محیطزیست لوت وارد میکند. مسئولان میراثفرهنگی تنها به بیان اینکه این هلدینگ را ملزم به رعایت ضوابط حفاظتی کردهاند بسنده میکنند، اما زبان لودرها و کامیونهایی که در محدوده تپههای تخممرغی و رود شور در حال فعالیت هستند، زبان دیگری است.
گنجیابهای سیاسی
|پیام ما| «یکی از سیاسیون که ارتباط گرفتن با ایشان هم بسیار سخت است، چندبار به بنده گزارش دادند که بنابر گزارشهای یک زمینشناس معروف، در فلان نقطه گنجینهای وجود دارد، ما هم تحقیق میدانی را آغاز کردیم؛ چندین متر آن منطقه را به پایین و چپ و راست حفاری کردیم و درنهایت دستور توقف دادیم، چون چیزی پیدا نشد.» این جملات مربوط به اظهارات بیپرده «عزتالله ضرغامی»، وزیر سابق میراثفرهنگی، در جمع فرماندهان و مدیران پایگاههای یگان حفاظت میراثفرهنگی است که در اردیبهشت ۱۴۰۱ بیان شده است، در این جلسه ضرغامی از حفاریهای سفارشی پرده برداشت و نکاتی در مورد گزارشهای سیاسیون مبنیبر وجود گنجینه در نقاطی از کشور بیان کرد. نکتهای که نشان میدهد بزرگترین چالش میراث فرهنگی کشور که «گنجیابی» و حفاری غیرمجاز است، تا چه سطحی نفوذ کرده و چرا با آن برخورد قاطعی صورت نمیگیرد. نکته قابلتأمل اما این است که این روند محدود به یک دوره خاص نبوده و بهگفته قائممقام وزارت میراثفرهنگی سفارشها برای حفاری و پیدا کردن گنج از سوی مقامات به وزارت میراث همچنان ادامه دارد.
پایداری از دل آتش
باد، عنصری متغیر، نامرئی و هزارچهره از طبیعت است که بهراحتی نمیتوان آن را پیشبینی کرد. درواقع، بسیاری از بادهای بیرحمانهای که ماه گذشته لسآنجلس را درنوردید، با طلسم طولانیمدت خشکسالی پیشازآن همراه شد که حتی برای جنوب کالیفرنیا هم امری غیرعادی بود. «آریل کوهن»، کارشناس هواشناسی و مسئول «خدمات هواشناسی ملی» در لسآنجلس، به نیویورکتایمز میگوید: «این یک تلاقی منحصربهفرد از شرایط بود که تقریباً خیلی کم اتفاق میافتد.» بااینحال، دانشمندان میگویند حالا بهاندازه کافی درباره بادهای سانتا آنا میدانیم تا خود را برای آینده آماده کنیم. سانتا آنا بادهای بیابانی هستند که آتشسوزیهای گسترده ماه گذشته کالیفرنیا را به دیگ خروشانی از ویرانی تبدیل کردند. این بادها با یک الگوی مشخص شعلههای آتش را گسترش دادند. بهگفته دانشمندان بادهای سانتا آنا هر سال اغلب در طول ماههای سرد میوزند. این بادها از دالانهای بهخصوصی عبور میکنند، از درهها و در امتداد تپهها حرکت میکنند و هوای بیابان و زمینهای ناهموار را در هجوم بیپروای خود بهسمت دریا هدایت میکنند.
گردشگری ایران چرا منزوی شد؟
|پیام ما| کمتر از ۱۰ روز تا برگزاری هجدهمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری باقی مانده است، اما همچنان به سیاق سالهای پیش وقتی صحبت از وضعیت گردشگری ایران میشود، مرور محدودیتها و چالشها از تمام فرصتها و ظرفیتهای موجود در گردشگری کشور پیشی میگیرد. این درحالیاست که کشورهای همسایه پس از عبور از بحران کرونا در حال ثبت رکوردهای جدید در گردشگری هستند. رکود گردشگری ایران ناشی از عوامل مختلفی است که برخی از آنها به مسائل اقتصادی و برخی به مسائل سیاسی و فرهنگی مربوط میشوند. اما برخی نگاهها و برخوردها نیز در رسیدن به وضعیت فعلی گردشگری ایران تأثیرگذار بوده است. در نشست اخیر کمیسیون گردشگری اتاق ایران، فعالان بخش خصوصی با ابراز نگرانی از وضعیت کنونی گردشگری ایران، بر لزوم تغییر راهبردها تأکید کردند. آنها معتقدند بخش خصوصی میتواند نقش بسیار مهمی در احیای گردشگری ایران ایفا کند، اما برای این امر نیاز به حمایتهای دولتی و تسهیلگری در فرایندهای قانونی و مالی دارد. اما بخش دولتی و برخی نهادهای دیگر راه دیگری را در مواجهه با وضعیت موجود گردشگری در پیش گرفتهاند.
رشد ۳۱ درصدی سفر ایرانیها به ترکیه در ۲۰۲۴
تقلید طوطیوار: تهدیدی برای جان گردشگران در تورهای دسترسپذیر
جامعۀ باستانشناسی ایران خواهان لغو «مصوبۀ الحاق میراث جهانی باغ عباس آباد بهشهر به حریم شهری» شد
چوب حراج بر دانش میراث
نتایج بررسیهای صورتگرفته توسط مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، بهعنوان نهاد تخصصی پژوهشی و علمی این حوزه، دچار مشکلات جدی از جمله محقق نشدن اهداف و ضعف در استفاده از ظرفیتهای موجود شده است. بهرغم تلاشهای اولیه برای تبدیل این پژوهشگاه به بازوی علمی و پژوهشی میراثفرهنگی کشور، تغییرات پیدرپی ساختاری و نبود یک سند راهبردی مشخص، تحقق اهداف این مجموعه را با چالش مواجه کرده است. بررسیهای مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد تنها ۲۷ درصد از اهداف تعریفشده در اساسنامه پژوهشگاه محقق شده است و بیش از ۸۵ درصد اهداف برنامههای بالادستی این نهاد به نتیجه نرسیده است. در چنین شرایطی بهنظر میرسد بازنگری در ساختار، تقویت نظارت علمی و عملیاتی بر پروژههای اجرایی و استفاده مؤثر از ظرفیتهای موجود در این مرکز از ضروریات است. در ماههای اخیر برخی افراد مسائلی درباره انحلال پژوهشگاه مطرح کردهاند که با واکنش پیشکسوتان و کارشناسان میراث فرهنگی روبهرو شده است. در گفتوگو با «جلیل گلشن»، رئیس اسبق پژوهشگاه میراثفرهنگی و «سعید شفیعا»، معاون دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ مرکز پژوهشهای مجلس، دیدگاه آنها را در مورد عملکرد پژوهشگاه، ایدههای مطرحشده در مورد تغییرات ساختاری آن و راهکار بهبود عملکرد این مرکز جویا شدیم. آنها معتقدند انحلال پژوهشگاه اشتباه بزرگی است و ضربه جبرانناپذیری به میراث فرهنگی کشور وارد میکند، اما درعینحال این نهاد نیاز جدی به بازنگری در راهبردها و اصلاحات اساسی در رویکردهای مدیریتی دارد.
محرومیت ملی از جشن باستانی
جشن سده امسال نیز بهصورت محدود برگزار میشود. برخلاف وعدههای قبلی، حضور گردشگران برای شرکت در این جشن کهن، امسال نیز ممنوع اعلام شده است. جشن سده نهتنها یک آیین مذهبی، بلکه یک جشن ملی با پیشینهای چندهزارساله است که همه ایرانیان باید در آن شریک باشند، نه تنها زرتشتیان. این محدودیتها نهتنها گردشگران، بلکه تمامی ایرانیان را از تجربه یک جشن ملی بزرگ محروم میکند. ممنوعیت حضور گردشگران در جشن سده، یک ناامیدی بزرگ بهشمار میرود که واقعاً نمیتوان دریافت چه منطقی پشت آن وجود دارد؟ جشن سده نهتنها یک جشن ملی است، بلکه فرصتی برای اتحاد و همدلی مردم از اقشار مختلف جامعه فراهم میآورد. این جشن که بازتابی از تاریخ و فرهنگ ایرانی است، میتواند به تقویت روحیه ملی و تقویت ارتباطات اجتماعی کمک کند.
