بایگانی مطالب: هنر
قلمزنی؛ میراثی برای آینده
آیین گرامیداشت ثبت جهانی هنر قلمزنی اصفهان، که با حضور مسئولان و هنرمندان برجسته کشور در اصفهان برگزار شد، گام بلندی برای ترویج و حفاظت از صنایعدستی این استان بهشمار میآید. در این آیین، مقامات و فعالان حوزه صنایعدستی بر اهمیت جهانی شدن هنر قلمزنی و جایگاه ویژه اصفهان در هنرهای سنتی ایران تأکید کردند و با طرحها و راهکارهای پیشنهادی، چشماندازی جدید برای حفظ و توسعه این میراث ارزشمند ترسیم کردند. این مراسم علاوهبر تجلیل از دستاوردهای هنرمندان قلمزن اصفهان، فرصتی بود برای بیان دغدغهها، چالشها و پیشنهادهای حمایتی که میتواند آیندهای روشنتر را برای صنایعدستی ایران رقم زند.
سینما در خدمت حفاظت از زمین
با تشدید بحرانهای زیستمحیطی و تغییراقلیم، سینما به یکی از ابزارهای قدرتمند برای جلب توجه عمومی به این مسائل تبدیل شده است. در سال ۲۰۲۴، جشنوارههای فیلم محیطزیستی در سراسر جهان فرصتی را فراهم کردهاند تا فیلمسازان از طریق روایتهای قدرتمند و مستندهای تأثیرگذار، صدای طبیعت و زمین را به گوش مخاطبان برسانند. این رویدادها با هدف ارتقای آگاهی عمومی و تأکید بر اهمیت حفاظت از محیطزیست برگزار میشوند. در ادامه نگاهی داریم به مهمترین جشنوارههای فیلم محیطزیستی سال ۲۰۲۴.
فرهی؛ استادی که دریچهای به دنیای مدرن بود
سال ۱۳۸۰ بعد از تلاشهای نافرجام در انتخاب واحد برای درس طرح معماری۲ با استادی که همه همدانشکدهایهایم برای حضور در کلاس درسش سر و دست میشکستند، بهناچار و با دلخوری راهی کلاس درس استادی ناشناخته شدم. اما از همان جلسه اول کلاس مشخص شد که قرار نیست تجربه ترمهای گذشته در این کلاس تکرار شود. «فرشاد فرهی» آمده بود تا دانستهها و آموختههای ما را تا آن روز به چالش بکشد. اولین سؤال او از ما دانشجویان پرمدعا این بود که شما «فرانک گِری» یا «رم کولهاس» را میشناسید؟ و وقتی که با قیافههای متعجب ما روبهرو شد، با لحن شوخی سؤال دیگری را مطرح کرد، پرسید که فلان خواننده معروف را چطور؟ او را میشناسید؟ وقتی که همه یکصدا گفتند که او را میشناسند، با همان لحن پاسخ داد که این افراد از آن خواننده سرشناس در حوزه معماری معروفترند!
روایت شهری امیدوار
«میراث شهری» واژهای است که از چند سال گذشته بیشازپیش بین کارشناسان میراثی و مدیریت شهری و کسانی که تلاشی برای زنده نگه داشتن تاریخ شهرهایی مانند تهران را دارند، دهان به دهان میچرخد؛ واژهای که هر کدام از ما در پرسهزنیهایمان در کوچه پسکوچههای شهر، رانندگی کردنها و حتی ترددهای باعجلهٔ خود آن را زندگی میکنیم، اما هیچوقت به آن نمیرسیم، درحالیکه همین میراث بهمرور در نقش یک حافظهٔٔ شهری بین مردم جان میسپارد و تبدیل به «آهی» میشود که وقتی پیرتر میشویم با نگاه به هر گوشهٔ شهر از ذهنمان و اگر روتر بازی کنیم از دهانمان خارج میشود.
گنجینه الواح در سرزمین مادری
چند سالی است که سفرهای مقامات بلندپایه، بهخصوص رؤسایجمهور، به کشورهای دیگر سبب خیر میشود تا دستکم آثار تاریخی خارجشده از کشور طی دهههای گذشته بهخصوص قبل از انقلاب اسلامی، به سرزمین مادریشان برگردند. اینبار هم الواح هخامنشی از سفر مسعود پزشکیان به نیویورک خیر دیدند و ششمین محموله از مجموعهٔ این الواح نیز سرانجام پنجشنبه، ۵ مهر، از مؤسسهٔ شرقشناسی دانشگاه شیکاگو به ایران برگشتند.
بیان آیندهٔ کودک خانوادهٔ نابسامان در «دومشخص مفرد»
وزن این سخن که هنرهای نمایشی یکی از کارکردهای مهم هنری برای کاهش آلام و آسیبهای اجتماعی بهویژه در عرصهٔ خانواده است، مشخص نیست. اما اگر اینطور نبود تاکنون به این اندازه تئاترهای با مضامین اجتماعی، روانشناسی و فلسفی مورد اهمیت قرار نمیگرفت و بیشک یکی از حلقههای مفقوده در حوزهٔ تعالی نظام خانواده هنر نمایش و تئاتر است؛ تئاتری که بتواند با پرداختن به مشکلاتی که نظام خانوادهٔ امروز با آن روبهرو است، به ارائه راهکار بپردازد. باوجود مشکلات و کاستیهایی که در حوزهٔ هنرهای نمایشی در شهرستانها وجود دارد، هنوز نمایشهایی خوب و استاندارد که به مضامین اجتماعی، روانشناسی و حوزهٔ خانواده بپردازد در شهرستانها اجرا میشود که یکی از این کارها نمایش «دومشخص مفرد» است که قرار است به نویسندگی و کارگردانی «امید نیاز» در اصفهان روی صحنه رود. نمایشی که به تبعات ناگوار تربیت کودک در یک خانوادهٔ نابسامان میپردازد. گفتوگویی با کارگردان این نمایش انجام دادهایم که مشروح آن به شرح ذیل است.
زخم ساختمانهای معاصر
بافتهای تاریخی، مزیت نسبی شهرهای کهن هستند که در رویکردهای رقابتپذیری شهری، توانایی جذب سرمایههای انسانی و اقتصادی را دارند. از طرفی بافت تاریخی شهرها بهعنوان مکانی واجد ارزشهای میراث فرهنگی، با دربرگرفتن دورههای مختلف تاریخی، دارای ویژگیهایی متشکل از ساختاری فضایی، کالبدی است. شهرها دارای ارزش تاریخی هستند، بههمینعلت بافت تاریخی بهعنوان یک میراث گرانبها و باارزش در کنار بافت جدید به شمار میآید. این میراث گرانبها میتواند درزمینهٔ توسعۀ آیندۀ شهر بهویژه از لحاظ گردشگری و جذب گردشگر، دارای اهمیت فراوان باشد. گردشگری امروزه یکی از مسائل مهم و مؤثر اقتصادی و یکی از عوامل برجستۀ ارتباط اجتماعی و فرهنگی است. در این میان، مکانهای تاریخی به دلیل نمایش هویت شهرها، از ارزش بسیار زیادی برای جذب گردشگر برخوردارند. بافتهای تاریخی ایران به دلیل توأمشدن وجهۀ تاریخی با بافت جدید، اهمیتی دوچندان برای گردشگران دارند. شکلگیری زیبای هر محله حول مسجد و بازار و اتصال محلهها توسط کوچهها و تشکیل شهری به نام اصفهان، حکایت از تفکر شهرسازی در پیشینۀ این شهر دارد. هماکنون ۱۷۰۰ هکتار بافت تاریخی اصفهان، بهصورت لکههایی در مناطق مختلف این شهر باقیمانده است. با تداوم خیابانکشیها و تعریض گذرها و ورود ماشینها به مرکز بافت، آیندۀ نامعلومی را برای آن رقم زده است. حال این شهر با داشتن شهرتی جهانی، قابلیتهای فراوانی بهمنظور تبدیلشدن به مکانی برای گردشگری در سطح ملی و بینالمللی دارد. اما پرسشی که مطرح میشود، با وجود ظرفیت بالای بافت تاریخی در شهر اصفهان، آیا گردشگری پایدار در آن شکل گرفته یا خیر؟
ویرانی خاطرات نادر
سال ۱۳۵۲ سینمایی در خیابان لالهزار و در کوچۀ باربد (ملی) به دلیل نمایش سه فیلم با یک بلیت، اعتراض بسیاری از سینماداران را برانگیخت؛ چرا که در آن زمان سینماها حداکثر دو فیلم را با یک بلیت نمایش میدادند. نام این سینما «نادر» بود که بعدها شد آخرین سینمای فعال خیابان لالهزار. اما در سال ۱۳۸۸ سینما نادر هم به دستور «محمدحسین صفار هرندی» وزیر ارشاد وقت، برای همیشه تعطیل شد و تعطیل ماند تا دیروز که زمزمههای تخریب آن با مجوز میراث فرهنگی به گوش رسید.
«مسجد کازرونی» امتداد مساجد ایرانی
زمانی که پروژۀ ثبت جهانی مساجد ایرانی از سوی وزارت میراث فرهنگی دنبال میشود، تنها مسجد ایرانی معاصر شهر اصفهان، «مسجد کازرونی عباسآباد» بدون توجه به تذکرها و تأکیدهای میراثدوستان و صاحبنظران، توسط هیئتامنای مسجد که حکم هیئتامنایی آنان نزدیک شش ماه است از دایرۀ اعتبار ساقط شده است، به بهانۀ توسعۀ مسجد مورد تخریب قرار میگیرد و اگر نمازگزاران مسجد و میراثدوستان بهموقع وارد عمل نمیشدند، بهغیراز شبستان، کل این مسجد تاریخی همچون «حمام خسروآقا» اصفهان، در سکوت و بیخبری کامل تخریب میشد. این مسجد در کشوقوسهای چندساله چندینبار توسط هیئتامنای آن مورد تهاجم برای تخریب قرار گرفته است و این نمازگزاران و میراثدوستان بودند که تاکنون نگذاشتند این مسجد تاریخی تخریب شوند. باوجوداینکه پروندۀ مسجد کازرونی عباسآباد برای ثبت ملی دو بار به جریان افتاده، اما به دلیل تشدد آراء در ادارۀ کل میراث فرهنگی استان اصفهان و نفوذی که هیئتامنای مسجد در شهر دارند، متوقف شده است. آیا این مسجد واجد ارزش تاریخی برای ثبت در آثار ملی است؟ و مهمتر از همه، اگر قرار است توسعهای در این مسجد صورت بگیرد، باید بر چه اساسی باشد؟ روزنامۀ «پیام ما» در گزارش فوق به بررسی این موضوع پرداخته است.
چارهجویی برای رونق بازار
سه کارشناس گردشگری و صنایعدستی، از اولویتهای این دو حوزه سخن گفتند
