فضای عمومی همیشه فقط محل عبور، تماشا یا مصرف نبوده است؛ جایی بوده برای دیده‌شدن، اعتراض‌کردن و ساختن معنا. خیابان، میدان و دیوارها در طول تاریخ به بستر کنش‌های مدنی و سیاسی بدل شده‌اند؛ از نخستین حکاکی‌های اعتراضی قرن هجدهم گرفته تا پوسترها، گرافیتی‌ها و مداخلات شهری امروز. هنر غیررسمی و هنر اعتراضی دقیقاً در همین فضاها و در دل زیست روزمره و در تماس مستقیم با شهر و بدن‌های ساکن آن شکل گرفته‌اند. پیش از عصر دیجیتال، چاپ و تصویرسازی با قابلیت تکثیر بالا، پیام‌های اعتراضی را منتقل می‌کردند و همراه با روایت‌های شفاهی، داستانی از قدرت، خشونت و مقاومت می‌ساختند. امروز ابزارها تغییر کرده‌اند، اما منطق کنش باقی است: مداخله در فضا برای بازگرداندن صدا به کسانی که حذف شده‌اند. در این میان، زیست شهری به عرصه‌ای تعیین‌کننده برای مقاومت خلاقانه تبدیل شده است. شهر نه‌فقط پس‌زمینه هنر، بلکه میدان اصلی آن است. انجمن علمی مطالعات شهری دانشگاه تهران با همکاری گروه جامعه‌شناسی شهر روز یکشنبه، هفتم دی‌ماه، نشستی با موضوع «هنر غیر رسمی: عرصه‌ مقاومت خلاقانه در زیست شهری» برگزار کرد. در این نشست که دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران میزبان آن بود «پوریا جهانشاد»، پژوهشگر مطالعات انتقادی شهر، از زیست شهری به میدان مقاومت خلاقانه صحبت کرد.

اخیراً گزارشی در روزنامه گاردین منتشر شده است درباره چگونگی سازگاری طوطی‌های فراری از تجارت حیوانات خانگی در شهر لس‌آنجلس. این روایت از این جهت مهم است که می‌تواند راهگشای رهیافت تازه‌ای باشد درباره وضعیت پژوهش‌های حفاظتی در شهرهای ایران.

جنگل‌های هیرکانی، نوار سبز و کهنسالی که سواحل جنوبی دریای خزر تا دامنه‌های شمالی البرز را در بر می‌گیرد، نه‌تنها بخشی از چشم‌انداز طبیعی ایران، بلکه صفحه‌ای زنده از تاریخ تکامل کره زمین است. این جنگل‌ها با قدمتی بیش از ۳۰ میلیون سال، از بازمانده‌های دوره ترشیاری و از معدود مناطقی‌اند که دوران یخبندان را پشت سر گذاشته و در برابر تحولات اقلیمی و زمین‌شناختی مقاومت کرده‌‌اند. هیرکانی‌ها تنها جنگل‌هایی نیستند که در طول هزاران سال دوام آورده‌اند؛ آنها یکی از «فسیل‌های زنده» سیاره زمین‌اند؛ آزمایشگاهی طبیعی برای مطالعه تکامل گیاهان، تنوع ژنتیکی و فرایندهای زیستی و میراثی که در سال ۲۰۱۹ به‌عنوان یک ارزش جهانی استثنایی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

بازخوانی یک روایت خطرناک

آلودگی اخیر در شمال کشور که برخی از شهرها را تا محدوده ناسالم برای همه قرار داد، برای بسیاری از مردم و کارشناسان پرسش‌برانگیز است. درحالی‌که مسئولان سازمان محیط‌زیست، منشأ این آلودگی را گردوغبار در صحرای قره‌قوم ترکمنستان می‌دانند، شایعات انگشت اتهام را به‌سوی بنزین روسی نشانه رفته است. از سوی دیگر، یک استاد دانشگاه ادعای مطرح‌شده برای منشأ آلودگی را رد کرد تا این منشأ در هاله‌ای از ابهام باقی بماند.

|پیام‌ما| سخنگوی دولت در مورد تأیید بنزین سه‌نرخی و اینکه آیا در لایحه بودجه ۱۴۰۵ بنزین سه‌نرخی احکام دارد، اعلام کرد: «دولت ناگزیر است شش میلیارد دلار صرف واردات بنزین کند و قیمت تمام‌شده آن قریب به ۷۰ هزار تومان است. طبیعی است وقتی ارزی که لازم است در جای دیگر استفاده شود، صرف بنزین می‌شود و حجمی از آن قاچاق می‌‌شود؛ دولت موظف است اقداماتی در این راستا انجام دهد.» به‌گفته او، دولت درباره قاچاق سوخت برنامه جدی دارد و خودروسازان را مکلف کرده است خودروی کم‌مصرف تولید کنند: «اثرات تورمی هم‌ در موضوعات دیده شده. درباره نرخ سوم بنزین جمع‌بندی رخ نداده است.»