حیات وحش زاگرس

| پیام ما | «شب زدن انبار نفت آتیشی که بلند شد، خیلیا با دیدنش فکرکردن انفجار هسته‌ایه آن‌قدر که بزرگ بود و قارچش شبیه بود. منم وقتی دیدمش همین فکرو کردم گفتم الان لابد موج انفجار میاد میزنه پودرم میکنه»، «باید آن روز می‌رفتم اداره کار والا اعتراضم ثبت نمی‌شد. ۷ پا شدم. هوا تاریک بود. رفتم دوش گرفتم. اومدم بیرون دیدم هوا تاریکه. صبحانه خوردم، بیرون رو نگاه کردم، تاریک بود. مدارک و اوراق رو آماده کردم، لباس پوشیدم. ۹:۱۵ زدم بیرون و هوا هنوز تاریک بود. دیشبش انبار نفت رو زده بودن»، «شبی که انبار نفت و زدن من گریه کردم، دوستم زنگ زد با هم گریه کردیم. از سیصد و شصت درجه خونه دود می‌دیدم»، «برای من یکی از بدترین‌هاش فردای انبار نفت بود بیدار شدم، بعد با خودم گفتم من که خیلی خوابیدم چرا هنوز صبح نشده. پرده رو زدم کنار دیدم همه‌جا سیاهه» این‌ها تنها بخشی از توییت‌های شهروندان تهرانی پس از باز شدن اینترنت جهانی آن‌هم به شکل نیم‌بند است. هنوز بسیاری نه دسترسی به شبکه‌های اجتماعی‌شان دارند و نه دسترسی به بسیاری از سایت‌ها. تنها گروه کوچکی از مردم می‌توانند از تجربه‌هایشان در جنگ بنویسند؛ اما همین تعداد اندک شب بمباران انبارهای نفت از بسیاری از شب‌های جنگ متفاوت‌تر بود. شاید؛ ازاین‌رو که فرق نمی‌کرد، کجای تهران زندگی کنی، شمال یا جنوب، شرق یا غرب. آلودگی خودش را می‌رساند به خانه‌ات، به زندگی‌ات و به ریه‌هایت. این روزها پژوهشی در این باره منتشر شده که نشان می‌دهد این بمباران به‌اندازه یک آتشفشان، آلودگی تولید کرده و دامنه آن تا شرق آسیا هم رسیده است.

دشت با گل‌های زرد و سفید و آبی فرش شده، جلوتر، نه آن‌قدر که با چشم غیرمسلح بتوان به‌راحتی دید، گله‌ای گورخر آسیایی ایستاده‌اند، دقیقه‌ای بعد از پشت تپه گله دیگری می‌رسد، آن‌سوتر باز دو گور دیگر. این منظره دائمی نیست، با آغاز فصل گرما همه این گل‌ها خشک می‌شوند، آنچه می‌ماند پوشش مرتعی ضعیف «پارک ملی قطرویه» است که گورها را پراکنده می‌کند، همین جابه‌جایی‌ها باعث تلف‌شدن آن‌ها می‌شود؛ در جاده‌ها و کریدورهای ناامن.

دادستان آمل با صدور دستورالعملی فوری، ورود هرگونه موتورسیکلت، خودروی شاسی‌بلند و چهارچرخ به عرصه‌های جنگلی هیرکانی در این شهرستان را ممنوع اعلام کرد. به گفته وی، متخلفان علاوه بر توقیف بلندمدت وسیله نقلیه، تحت تعقیب کیفری قرار خواهند گرفت.

ماه آخر زمستان گذشته بارش‌ها خوب و مداوم بود و در بهار هم بارندگی مناسبی داشتیم. به طبیعت که نگاه می‌کنیم، می‌بینیم همه‌جا سبز شده و گیاهان مرتعی رشد کرده‌اند و قد کشیده‌اند. همین سرسبزی اما احتمال حریق در فصل گرم سال به‌ویژه در زاگرس را بالا می‌برد. «بهمن ایزدی» فعال محیط‌زیست شیراز در گفت‌وگو با «پیام ما» از دلهره این روزهایش درباره ازدست‌رفتن بخش دیگری از زاگرس می‌گوید و در مقابل «لیلا تاجگردون» مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان فارس از اقداماتی که از بهار امسال برای اطفای حریق انجام داده‌اند.

روز جهانی لاک‌پشت‌ها، در ۲۳ می از سال ۲۰۰۰ با هدف آگاه‌سازی درباره اهمیت این جانوران و ضرورت حفاظت از آن‌ها نام‌گذاری شده است. لاک‌پشت‌ها در تعادل اکوسیستم‌ها نقش حیاتی دارند؛ هم به‌عنوان پخش‌کننده دانه گیاهان و کنترل‌کننده جمعیت سایر موجودات و هم به‌عنوان منبع غذایی برای سایر گونه‌ها. در ایران ۱۰ گونه لاک‌پشت بومی وجود دارد؛ پنج گونه دریایی در خلیج‌فارس و دریای عمان، سه گونه برکه‌ای در آب‌های داخلی و دو گونه خشکی‌زی در زیستگاه‌های خشکی؛ مانند مراتع و مناطق کوهستانی. طبق فهرست سرخ اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، تمام لاک‌پشت‌های دریایی ایران در رده‌های «در معرض خطر انقراض» قرار دارند. در میان لاک‌پشت‌های برکه‌ای، «لاک‌پشت فراتی» به‌عنوان تنها لاک‌پشت لاک‌نرم ایران، با محدوده پراکنش استان خوزستان، در همین رده حفاظتی قرار گرفته است. این گونه با تهدیدهای متعددی از جمله خشکسالی، انواع آلودگی‌ها آتش‌سوزی و تخریب و تکه‌تکه‌شدن زیستگاه روبه‌رو است. با وجود اهمیت این گونه‌ها، در ایران خزندگان و دوزیستان کمتر موردتوجه حفاظتی قرار گرفته‌اند و سازمان محیط‌زیست بیشتر تمرکز خود را بر پستانداران بزرگ‌جثه قرار می‌دهد و به قول حفاظت‌گران محیط‌زیست اگر بودجه‌ای باقی بماند هم به پرندگان اختصاص می‌دهد. بااین‌حال، تشکل‌های محیط‌زیستی در سال‌های اخیر طرح‌های حفاظتی مشارکتی را برای حفاظت از دوزیستان و خزندگان اجرایی کرده‌اند. یکی از این طرح‌ها که مربوط به حفاظت از لاک‌پشت فراتی می‌شود، نزدیک به دو دهه است که توسط «هانیه غفاری»، عضو هیئت‌علمی گروه محیط‌زیست دانشگاه کردستان و عضو «گروه تخصصی لاک‌پشت‌های آب‌شیرین اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت» (IUCN) و همکاران وی در حال اجرا است. در همین باره «پیام ما» گفت‌وگویی با هانیه غفاری انجام داده که در ادامه می‌خوانید.