پویش پنج‌روزه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی در محور حساس عباس‌آباد–میامی، که از ۱۵ تا ۱۹ تیرماه امسال با همکاری اداره‌کل‌های حفاظت محیط‌زیست استان‌های سمنان، خراسان شمالی، خراسان رضوی، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، تهران، همدان و لرستان، همراه با همیاران و دوستداران طبیعت برگزار شد، با گذشت چند روز از پایان آن، همچنان محل توجه است. مسئولان و فعالان مردمی در گفت‌وگو با «پیام ما» از دستاوردها، آمارها و چالش‌های پیشِ‌روی حفاظت از یوز سخن می‌گویند.

چهار سال پس از یک تصمیم موقت

«احتمال قاچاق توله‌یوزها در دو فرض ریشه دارد، اول، تجارت گسترده گربه‌سانان در ایران و دوم، غیب‌شدن حدود نیمی‌ از توله‌یوزها در مناطقی که در سال‌های اخیر چندین یوز از آنها قاچاق شده است.» این گفته «محمدصادق فرهادی‌نیا»، جانورشناس و هیئت‌علمی ‌دانشگاه کنت است. اگر قاچاق را یکی از عوامل تهدید یوزها در نظر بگیریم، باقی عوامل چیست؟ قلاده‌‌گذاری چقدر اهمیت دارد؟ آیا یوزهای آسیایی دچار اختلال ژنتیک شده‌اند؟ چرا پس از این‌همه جلسه درباره یوز آسیایی،‌ همچنان کارشناسان از رویه‌ها اظهار بی‌اطلاعی می‌‌کنند و چه راهی برای رفع این چالش سراغ داریم؟ در گفت‌وگو با فرهادی‌نیا این پرسش‌ها را مطرح کردیم.

سرخوردگی از تبعیض‌های جنسیتی گاه به گاه گلوی «مهسا هاشمی» را می‌گرفت‌، هنوز هم می‌گیرد‌، اینکه دیده نمی‌شود، شنیده نمی‌شود و باید چند برابر بیشتر بدود و کار کند تا مانند مردان حفاظتگر به چشم بیاید. در شهرستان بودن را هم به آن اضافه کنیم، اوضاع نور علی نور می‌شود،‌ همین موضوع سبب شد مهسا هاشمی از اصفهان به تهران مهاجرت کند. او متولد ۱۳۷۴ است، در اصفهان در رشته گردشگری تحصیل کرد و بعد هم دوره‌ راهنمایان طبیعت‌گردی را گذراند. به‌گفته خودش، دلیل علاقه‌اش به طبیعت به کودکی‌اش بازمی‌گردد. همان وقت که با پدرش در دشت قدم می‌زدند و او همان‌طورکه جلو می‌‌رفت از حیات‌وحش، قوچ‌ومیش‌ها‌، کل‌‌وبزها، گراز و بقیه گونه‌ها برایش می‌گفت. به شب‌هایی که در باغ چادر می‌زدند و گرازها نزدیک چادرشان می‌آمدند و او را هیجان‌زده می‌کردند. سال ۱۳۹۴ یعنی وقتی ۱۹ساله بود، عضو هیئت‌مدیره انجمن «آوای بوم» شد و در وادی حفاظت قدم گذاشت.

«پذیرش فرضیه جمعیت دوم یوز در پناهگاه حیات‌وحش نایبندان بدون پایش دقیق،‌ ممکن نیست. احتمال دارد این دو یوز از جنوب‌شرق پارک ملی توران وارد این پناهگاه حیات‌وحش شده باشند. جمعیت یوزهای ما به‌اندازه‌ای کم است که باید تک‌تک آنها را دنبال کنیم. اینجاست که حفاظتگران اهمیت پیدا می‌کنند، آنها کسانی هستند که می‌توانند با مردم محلی ارتباط بگیرند و با انواع شیوه‌های پایش، سرنوشت تک‌تک افراد را تعقیب کنند؛ اما متأسفانه هیچ‌کدام از این کارها انجام نمی‌شود. تنها خبرهایی درباره یوز می‌شنویم‌، یوزهایی که نمی‌توانیم از سرنوشتشان مطمئن شویم.» اینها گفته‌های «علی رنجبران»، حفاظتگر، درباره خبر خوب ثبت مشاهده دو یوز در پناهگاه حیات‌وحش نایبندان است. این حفاظتگر، «علی‌ خانی» مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان خراسان‌جنوبی و «حامد ابوالقاسمی» کارشناس حیات‌وحش تأکید دارند: امکانات و تجهیزات در نایبندان باید افزایش یابد، هم برای پایش و هم برای حفاظت از این پناهگاه یک و نیم میلیون هکتاری که کمترین نیروی محیطبان را در اختیار دارد.