سازمان منابع‌طبیعی و آبخیزداری متولی بیش از ۸۰درصد خاک ایران است. انواع و اقسام زمین‌خواری‌ها، تخریب جنگل و مرتع، معدن‌کاوی، تصرف اراضی و... در این محدوده‌ها اتفاق می‌افتد که تنها تعداد محدودی از آنها رسانه‌ای می‌شوند. بااین‌حال، برخی از همین پرونده‌های معدود معروف هم به نتیجه نرسیده‌اند،‌ ضمن اینکه بحث انحلال یا عدم انحلال این سازمان همچنان داغ است. در هفته‌های اخیر «محمد داس‌مه»، که به‌ وکیل محیط‌زیستی شهره است و در پرونده‌هایی مانند پتروشیمی میانکاله،‌ اتوبوس خبرنگاران محیط‌زیست و... درگیر بوده، به‌عنوان مشاور حقوقی رئیس سازمان منابع‌طبیعی کشور انتخاب شد. در گفت‌وگو با این وکیل درباره وضعیت سازمان منابع‌طبیعی، تعیین‌تکلیف معادن، پتروشیمی میانکاله، دماوند و انجام فعالیت‌های مشترک با سازمان حفاظت محیط‌زیست پرسش‌هایی را مطرح کردیم که مشروح آن را می‌خوانید.

از ابتدای سال تا یازدهم مهرماه، لاشه ۳۵ فوک در گیلان، ۴۶ فوک در مازندران و یک فوک در سواحل استان گلستان پیدا شده است. این آماری است که مرکز حفاظت فوک خزری ایران به «پیام ما» داده است. یک روز بعد از ارائه این آمار توسط این مرکز، خبر آمد لاشه یک فوک دیگر در ساحل فرح‌آباد ساری پیدا شده. در تصاویر، لاشه از آب بیرون کشیده می‌شود و هنوز مشخص نیست چه مدت از زمان مرگش گذشته است. اما آن‌طورکه شواهد چند سال اخیر نشان می‌دهند، به نسبت گذشته پیدا شدن جسم بی‌جان فوک‌ها در سواحل ایران افزایش یافته، اما هنوز دلیل اغلب این مرگ‌ومیرها مشخص نیست. لاشه‌هایی که در هفته گذشته به سواحل گیلان رسیدند، زمانی پیدا شدند که دچار فساد و پوسیدگی بودند و برای بررسی‌ علت مرگ دیر بود. همین دلیلی است که با لاشه‌های گونه‌ای در معرض خطر انقراض روبه‌رو باشیم، بی‌ آنکه در اغلب موارد دلیل مرگ مشخص باشد.

فروردین‌ماه امسال که بعد از چند سال بسته بودن درهای برج پرنده‌نگری سِلکه در جنوب تالاب انزلی به‌بهانه ساخت‌وساز، فعالان با هماهنگی یکی از اساتید دانشگاه به این منطقه رفتند، با واقعیت عجیبی روبه‌رو شدند؛ نه ساخت‌وسازی در جریان بود و نه تغییری در آنجا داده شده بود. درهای این برج که یکی از استانداردترین برج‌های فعلی است، بی‌دلیل، از سال ۱۴۰۱ بسته بود و بعد از آن‌هم کسی پاسخی برای این اتفاق نداشت. از سال ۱۳۸۶ که نخستین برج پرنده‌نگری به‌صورت رسمی در تالاب کانی‌برازان آذربایجان‌غربی به راه افتاد، تا کنون نقدها به عملکرد این مجموعه‌ها کم نبوده است. برج‌هایی که قرار بود محلی برای اتصال آموزش و گردشگری باشند، با نقدهایی چون جانمایی اشتباه، استفاده نکردن از مواد مناسب هر منطقه، بسته بودن درهایشان و البته نداشتن ضابطه برای رسیدگی بر عملکردشان روبه‌رو هستند. برج‌هایی با سازه‌هایی عمرانی و عموماً غیر همسو با اصول و استاندارد‌های محیط‌زیستی.

|پیام ما| در چند روز گذشته تریلی‌هایی به محل پروژه پتروشیمی میانکاله آمدند که شائبه فعالیت‌ دوباره پروژه لغوشده پتروشیمی میانکاله را ایجاد کردند. این موضوع سبب شد سازمان حفاظت محیط‌زیست بار دیگر بر «غیرقانونی» بودن این پروژه تأکید کند. درنهایت نیز با پیگیری این سازمان هرگونه فعالیتی در این منطقه متوقف شد. حالا نایب‌رئیس فراکسیون محیط‌زیست مجلس به «پیام ما» می‌گوید از این سازمان خواسته‌اند گزارشی دراین‌باره تهیه کند و در فراکسیون محیط‌زیست مجلس ارائه دهد.

استاندار مازندران گفت: با توجه به خشکی ۱۵ هزار هکتار از تالاب میانکاله، احیای تالاب با قوت در دستور کار است و دنبال شود.

به‌نظر می‌رسد ستاد ملی هماهنگی و مدیریت تالاب‌های کشور دارد خلیج گرگان را برای عبور از بدترین شرایطی که ممکن است طی ۲۵ سال آینده با آن روبه‌رو شود، آماده می‌کند. درحالی‌که پیشتر لایروبی کانال آشوراده به‌عنوان راه علاج خلیج گرگان معرفی می‌شد و اعتباری در حدود ۵۰۰ میلیارد تومان برای آن صرف شد، اما حالا دولت می‌گوید این اقدام کافی نبوده است. بنابر آنچه معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری گلستان و مدیرکل حفاظت محیط‌زیست این استان به «پیام‌ما» می‌گویند و براساس آنچه در سال ۱۳۹۹ تکلیف شده است، حالا باید اقدام‌های دیگری هم بر خلیج انجام شود. بهمن امسال معاون اول رئیس‌جمهوری مصوبه انجام مطالعه برای پمپاژ‌ آب از دریای خزر به خلیج را امضا کرد. پمپاژی که گویا قرار است از دو منطقه، یکی در شرق و دیگری در غرب خزر، انجام شود. گرچه مجری این طرح وزارت نیرو خواهد بود، اما مطالعات آب از سوی سازمان حفاظت محیط‌زیست انجام می‌شود. طبق آخرین داده‌های موجود، خزر تا ۲۵ سال آینده به تراز ۳۳- خواهد رسید؛ ترازی که پیشتر آن را تجربه نکرده‎‌ایم. این کاهش تراز می‌تواند تمام پهنه ۵۱ هزار هکتاری خلیج گرگان را خشک و آن را به یک کانون نمکی تبدیل کند. اعتبار پیش‌بینی‌شده برای علاج خلیج گرگان عددی در حدود ۲.۳ هزار میلیارد تومان است.

ساعات اولیۀ شنبه ۱۶ تیرماه، انتخاب مردم برای سکان‌داری مدیریت اجرایی کشور از صندوق‌های رأی بیرون آمد و اکنون زمان انتخاب بهترین‌ها برای مناسب معاونت و وزارت فرا رسیده است. معاون رئیس‌جمهور و رئيس سازمان حفاظت محیط‌زیست نیز یکی از مقام‌هایی است که از حالا حدس‌وگمان‌ها دربارۀ گزینه‌های احتمالی آن بالا گرفته است. مهم است که فرد منتخب به‌ معنای واقعی کلمه شایستۀ این صندلی باشد و توانایی حفاظت حداکثری از محیط‌زیست ایران را داشته باشد. به‌منظور کمک به انتخاب بهترین فرد برای ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست، «پیام ما» نظرات کارشناسان و فعالان محیط‌زیست در حوزه‌های مختلف مربوط را جویا شد. آنها به این پرسش که «یک رئیس خوب برای سازمان محیط‌زیست چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟» پاسخ دادند که از امروز این پاسخ‌ها را به‌ مرور منتشر می‌کنیم.