«محمد جهانشاهی» نامی آشنا در حوزه گردشگری ایران است؛ مردی که بیش از سوابق مدیریتی‌اش، با ایده‌های نو و دغدغه‌هایش برای توسعه پایدار گردشگری شناخته می‌شود. از روزهایی که به عنوان معاون گردشگری و رئیس پایگاه میراث جهانی بیابان لوت در کرمان فعالیت می‌کرد تا زمانی که سکان اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان سمنان را برعهده داشت و حالا که در جایگاه معاون گردشگری داخلی و دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی کشور فعالیت می‌کند، جهانشاهی همواره نگاهی متفاوت به گردشگری داشته است. در سال‌های اخیر نام او بیشتر با مفهوم «گردشگری سبز» و ایده «راه ادویه» گره خورده است؛ مسیری که به دنبال احیای جاده‌های تاریخی تجارت ادویه و پیوند فرهنگ‌ها و جوامع محلی است. اما شاید یکی از مهم‌ترین دستاوردهای او ثبت روز ۳۱ اردیبهشت به عنوان «روز بومگردی» در تقویم رسمی کشور است. او در گفت‌وگو با «پیام ما» درباره ایده‌ این کار صحبت کرده و از چالش‌ها و چشم‌اندازهای بومگردی ایران گفته است.

در شهرهایی با لایه‌های تاریخی متراکم، باستان‌شناسی نه در دل کوه‌ها و بیابان‌ها، بلکه در پیاده‌روها، خیابان‌ها، خانه‌ها و کوچه‌ها جریان دارد. در چنین شهرهایی، موزه نه در چهاردیواری‌های معمول، بلکه در بطن زندگی جاری است. «موزه باز شهری» مفهومی است که به رابطه زنده بین شهر، باستان‌شناسی و مردم اشاره دارد؛ مفهومی که هنوز در ایران جایگاه دقیق و اجرایی نیافته است، اما ظرفیت‌هایی عظیم برای خوانش تازه‌ای از شهر و هویت شهری فراهم می‌آورد. در این گزارش به‌بهانه روز جهانی موزه و هفته میراث فرهنگی، با سه پژوهشگر و باستان‌شناس به گفت‌وگو نشسته‌ایم تا این ایده را واکاوی کنیم.

استان کرمان میزبان نخستین جشنواره ملی بوم‌گردی ایران شد؛ رویدادی که به گفته مسئولان، گامی مهم در مسیر توسعه پایدار گردشگری روستایی و تقویت اقتصاد محلی است. در نشست خبری این جشنواره، معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی و استاندار کرمان از این میزبانی به‌عنوان نقطه آغازی برای تحولات جدی در صنعت گردشگری استان یاد کردند.

در روزهای اخیر گردهمایی تورگردانان جهان در ایران هم‌زمان با ایران اکسپو ۲۰۲۵ برگزار شد؛ رویدادی که گفته شد حدود ۱۰۰ تورگردان از ۳۳ کشور مختلف در آن حضور داشتند. در حاشیه برگزاری این برنامه اظهارنظرهای مختلفی مطرح شد، اما مهمترین سؤال این است که چنین رویداد‌هایی تا چه اندازه می‌تواند شرایط فعلی گردشگری را تحت‌تأثیر قرار دهد.

|پیام ما| ایران و مصر؛ دو خاستگاه کهن تمدنی هستند که نامشان تداعی‌کننده شکوه امپراتوری‌ها، دانش، معماری و فرهنگ است. مناسبات این دو سرزمین که در طول تاریخ، بارها در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، در چهار دهه گذشته زیر سایه تصمیمات سیاسی رنگ باخت. ایران اما پس از بهار عربی و بروز تغییرات در ساختار سیاسی مصر، تلاش‌هایی برای ترمیم روابط کرد و با همین هدف مذاکراتی را در سکوت خبری آغاز کرد. درنهایت خرداد ۱۴۰۲ در دیدار رهبر جمهوری اسلامی ایران با سلطان عمان، تمایل ایران برای بازسازی روابط با مصر به‌طور رسمی اعلام شد. بعد از آن، بخش خصوصی گردشگری ایران مذاکراتی با همتایان مصری خود داشت؛ مذاکراتی که به تدوین و امضای یک تفاهمنامه همکاری منجر شد. اما این تفاهمنامه، از مرحله کاغذ و امضا فراتر نرفت و اجرایی نشد. حالا پس از چند سال سکوت، سفر رسمی وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به قاهره، احتمال از سرگیری روابط را تقویت کرده است. خبرهایی که از قاهره و دیدارهای وزیر گردشگری با مقامات مصری مخابره شد، از عزم دو طرف برای بازگشت به مسیر همکاری می‌گویند. اما پرسش اینجاست: آیا بسترهای لازم برای ازسرگیری روابط، به‌ویژه در حوزه گردشگری، فراهم شده‌اند؟ آیا پس از چهار دهه قطع روابط رسمی در سطوح مختلف، لغو احتمالی ویزا برای گردشگران به‌عنوان نخستین گام می‌تواند مؤثر باشد؟ آینده این گفت‌وگوها و رایزنی‌ها تا چه اندازه می‌تواند امیدوارکننده باشد؟

زیر آسمان پرستاره ساحل کنگان، ملودی‌های کهن صیادان با ریتم موج‌ها یکی می‌شود. در چابهار، نغمه‌های گواتی زیر نور ماه، قصه‌های اساطیری را زنده می‌کنند. آواهایی که انگار از دل دریا و خاک جنوب برخاسته. این موسیقی، قلب تپنده فرهنگ جنوب ایران است که هر گردشگر را به خلیج‌فارس می‌کشاند. رضا عابدیان، پژوهشگر موسیقی نواحی از پتانسیل این نغمه‌ها برای جذب گردشگر می‌گوید. او که درباره گنجینه موسیقی نواحی ایران مطالعات زیادی دارد، معتقد است که این موسیقی‌ می‌تواند جنوب ایران را به مقصدی فرهنگی در نقشه جهانی گردشگری بدل کند. با این وجود، به اعتقاد او نبود حمایت کافی و کم‌توجهی به فستیوال‌هایی مثل «کوچه»، این فرصت را به حاشیه برده است. عابدیان تأکید می‌کند که با آموزش، پشتیبانی از هنرمندان و تقویت رویدادهای موسیقایی، می‌توان این گنج فرهنگی را به ویترینی برای جذب گردشگران تبدیل کرد.