آلودگی هوای تهران در پاییز امسال می‌تواند تهدیدی جدی برای سلامت شهروندان باشد. در شش‌ماهه نخست امسال روزهای ناسالم و بسیار ناسالم افزایش یافت و تنها شش روز هوای پاک ثبت شد. این به‌معنای افزایش بیماری‌ها و مرگ‌های ناشی از آلودگی هوا است. بااین‌حال، اقدامات قانونی مانند الزام خودروسازان به نصب کاتالیست و ارتقای نظارت بر معاینه فنی، نویدبخش کاهش آلاینده‌ها و بهبود کیفیت هوا در سال‌های آینده است.

رئیس‌جمهور آمریکا، با این کلمات اقدامات مقابله با پدیده تغییراقلیم را وصف کرد: «پوچ»، «احمقانه»، «فریب»، «کلاهبرداری». او در سخنرانی یک‌ساعته‌اش در مجمع عمومی سازمان ملل تا توانست به تغییراقلیم و علم تاخت. سخنرانی علیه پدیده‌ای که پژوهش‌های علمی بی‌شماری بر آن صحه می‌گذارند و ظهور آن بر همه عیان شده، قابل پیش‌بینی بود، اما بسیاری را برآشفته است. ترامپ از زمان بازگشت به ریاست‌جمهوری در ژانویه، بارها به پروژه‌های جهانی برای مقابله با تغییراقلیم حمله کرده و ماه‌هاست که تلاش می‌کند نهادهای جهانی فعال در این زمینه را تضعیف کند.

داستان زنی در گینه‌نو که کارآفرین شد

|پیام ما| دو سال پیش مرگ یک اسب کالسکه‌ در منهتن، منجر به تدوین قانونی در شورای شهر نیویورک شد که هدف آن حذف کالسکه‌های اسب‌کش از سنترال‌پارک و دیگر بخش‌های منهتن بود. قانونی که به یاد همین اسب «رایدر» نام‌گذاری شد. حالا شهردار نیویورک از شورای شهر درخواست کرده تا هرچه سریعتر قانون «رایدر» را تصویب کند و کالسکه‌ها از سنترال‌پارک جمع‌آوری و کالسکه‌ یا ماشین‌های برقی جایگزین شود. حذف کالسکه‌های اسب‌کش با رویکرد مخالفت با بهر‌ه‌کشی از حیوانات برای گردشگری در بسیاری از کشورها اتفاق افتاده است. در ایران هم این مسئله، به‌ویژه درباره وضعیت نامناسب اسب‌های درشکه در میدان نقش‌جهان اصفهان و ارگ شیراز، سال‌هاست مطرح است. اوج حساسیت‌ها زمانی بود که در تابستان ۱۳۹۸ یکی از اسب‌ها در میدان نقش‌جهان بر اثر شدت گرما از حال رفت؛ اما پیگیری‌ها مقطعی ماند و درنهایت منجر به تصمیم‌گیری یا اقدامی اساسی نشد. هرچند در مورد اقداماتی که برای برچیدن این درشکه‌ها صورت گرفته، حرف و سخن فراوان است.

شش ماه از خودسوزی بخش عراقی هورالعظیم (هورالهویزه) می‌گذرد. دود غلیظ این آتش‌سوزی‌ها که ابتدا پنج شهرستان در خوزستان را در بر می‌گرفت، حالا گسترده‌تر شده و نفس ۱۰ شهرستان را گرفته و در چند نوبت منجر به تعطیلی شده است. دانشگاه علوم‌پزشکی اهواز اخیراً از افزایش ۷۰ درصدی مراجعات بیمارستانی به‌دلیل آلودگی هوا خبر داده و اعلام کرده که از ابتدای امسال صد هزار مورد مراجعه ناشی از آلودگی هوا در مراکز درمانی استان ثبت شده است که عمدتاً مربوط به مشکلات قلبی و تنفسی بوده‌اند. در پی اعتراضات مردمی در خوزستان از جمع‌آوری امضا و راه‌اندازی کارزار تا طومار اساتید دانشگاه شهید چمران اهواز، نسبت به انتشار دود و بوی نامطبوع در ماه‌های اخیر با پیگیری استاندار خوزستان مسئله آتش‌سوزی هورالعظیم برای نخستین‌بار ۲۵ شهریور در جلسه هیئت دولت مطرح شد. اعزام هواپیمای آب‌پاش با هماهنگی کشور عراق برای آب‌پاشی هورالهویزه (بخش عراقی هورالعظیم) از مصوبات بود. همچنین، براین‌اساس مصوب شد هیئت دولت کارگروهی متشکل از وزرای امور خارجه، کشور، نیرو و سازمان حفاظت محیط‌زیست تعیین کند تا از طریق ارتباطات دیپلماتیک با مسئولان عراقی، موضوع را پیگیری کند. رهاسازی آب از سدهای حوضه کرخه (سیمره و کرخه) نیز از دیگر راهکارهای این جلسه بوده تا بخش‌هایی از هورالهویزه در خاک عراق را مرطوب کند.

سال آبی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) با حداقل ذخیره برفی، کاهش ۴۰ درصدی بارش در سراسر کشور و اتمام موجودی آب ذخیره در مخازن حدود ۱۰ سد مهم، به پایان رسید؛ سالی که عنوان پنجمین سال خشک کشور را از آن خود کرد. به‌نظر می‌رسد سال آبی جدید هم چندان پرباران از راه نمی‌رسد و پاییزی گرم و کم‌بارش را تجربه خواهیم کرد، اما زمستان نویدبخش روزهای بهتری خواهد بود؛ گرچه عقب‌ماندگی‌های آبی کشور طی پنج سال خشک به میزانی رسیده است که لااقل در کوتاه‌مدت چندان قابل‌جبران نخواهد بود.

|پیام ما| «با کاهش بهره‌وری و تعداد نخل‌ها در کوهستان، خرس سیاه آسیایی برای یافتن خرما به‌سمت روستاهای حاشیه کوه حرکت می‌کند که این امر به تعارض با انسان منجر می‌شود.» این گزاره نتیجه پژوهش‌های پروژه‌ حفاظت از خرس سیاه آسیایی است. در راستای این پروژه، فعالیت‌هایی برای حل این چالش و احیای زیستگاه خرس سیاه آسیایی انجام شده است. با همکاری مردم محلی مناطق کوهستانی استان هرمزگان، در طول شش ماه شش سد قدیمی رسوب‌گیر که مردم محلی به آن «دربن» می‌گویند، تعمیر یا بازسازی شده‌اند تا جلوی تخریب بیشتر این مناطق گرفته شود. نتیجه این فعالیت در خبرنامه انجمن بین‌المللی پژوهش و مدیریت خرس‌ها (IBA) و گروه تخصصی خرس‌ها در اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت در هفته‌های اخیر منتشر شده است.