زلزله طبس در سال ۱۳۵۷ نه‌تنها جان بسیاری از مردم را گرفت، بلکه روستای اصفهک را به ویرانه‌ای تبدیل کرد. اما این پایان راه نبود. با همت و تلاش مردم بومی و راهنمایی و کوشش افرادی چون «فرامرز پارسی» و تسهیلگری افرادی مانند «حسین باقری» روستای اصفهک دوباره به زندگی بازگشت. این گزارش روایت امید، همکاری و حفظ میراث در دل کویر ایران است که از زبان یکی از اهالی اصفهک نقل می‌شود. روستایی که چندماهی است به‌عنوان روستای هدف گردشگری در فهرست دهکده‌های جهانی به ثبت رسیده و به‌نظر می‌رسد در آینده نزدیک مقصد مسافران بیشتری شود، و حتی باتوجه‌به جذابیت‌های کم‌نظیری که دارد، احتمال گردشگری انبوه در آن وجود دارد.

تلاش یک بلاگر برای جذب مخاطب بیشتر، باز هم بهانه‌ای شد برای مرور خلأهای بسیار در حوزه میراث فرهنگی. از نبود ضمانت اجرایی قوانین در برخورد با متخلفان حوزه میراث فرهنگی و کوتاهی دستگاه‌های متولی در آگاهی‌بخشی عمومی درباره اهمیت میراث فرهنگی کشور تا نصب نشدن تابلوی اطلاعات اثر در محوطه اطراف آن. اقدام این بلاگر به‌گفته مدیران میراث استان منجر به وارد آمدن دو میلیارد تومان خسارت به میراث فرهنگی شده است، اما مشخص نیست قانون چه تصمیمی در مورد تخلف او خواهد گرفت. «میل اُمام» که اثری باستانی به‌جامانده از دوره ساسانی است، هفته گذشته توسط یک بلاگر برای تولید محتوای ویدئویی به آتش‌ کشیده شد. اما این اولین‌بار نیست که یک بلاگر برای خلق تصویر تأثیرگذار و جذب مخاطب به آثار تاریخی خسارت وارد می‌کند.

بافت تاریخی شیراز از زندگی تهی شده است؛ موضوعی که هم تخریب‌کنندگان بافت و هم حافظان بر آن تأکید دارند. کوچه‌پس‌کوچه‌های بافت تاریخی این شهر که زمانی قلب تپنده شیراز بود، در بی‌توجهی سال‌های گذشته تا امروز خالی از روح شده‌اند. شاید به همین دلیل است که وقتی هنرمندی شیرازی با خلاقیت هنری خود چهره‌های رنگین را بر جداره‌های این بافت خلق کرده است، رهگذران و گردشگران را به کوچه‌ای باریک هدایت می‌کند تا لحظه‌ای احساس زندگی کنند. این گزارش حاصل مشاهدات میدانی خبرنگار «پیام ما» از بافت تاریخی شیراز و گفت‌وگو با ساکنان این بافت، با همراهی مدیر گروه مرمت دانشگاه هنر و معماری شیراز و متخصص مرمت و حفاظت بافت‌ها و بناهای تاریخی کشور است؛ گزارشی که چگونگی محو شدن زندگی از بافت تاریخی شیراز را روایت می‌کند و از بی‌پناهی خانه‌های تاریخی این بافت خبر می‌دهد.

بقعه درویش مازندران، بنایی متعلق به قرن پنجم هجریَ، بدون هیچ نام و نشانی حتی در گوگل! مشخص نیست این بنای تاریخی به‌ثبت ملی رسیده است یا خیر! چرا که حتی جست‌وجو در گوگل هم به دو بقعه «آرامگاه درویش علم‌بازی و آرامگاه درویش فخرالدین» می‌رسد نه به بقعه درویش مازندران! این بنای تاریخی که در نزدیکی کندلوس واقع شده و روایتگر تاریخ از قرن ۵ هـ.ق تاکنون است درحال ریزش است. میراث‌فرهنگی هم ناتوان از حفظ و نگهداری آن است و مرمت و حفاظت از این بنا را منوط به رسیدن کمک‌های خیرین استان می‌داند.

در سال‌های اخیر، پروژه‌های عمرانی و ساخت‌وسازهای کلان در ایران رشد چشمگیری داشته‌اند، اما این رشد و توسعه در بسیاری از موارد با تخریب و آسیب‌های جدی به بافت‌های تاریخی و میراث فرهنگی همراه بوده است. تخریب بناهای تاریخی در بسیاری از شهرهای کشور به یکی از بحران‌های جدی تبدیل شده است که درصورت بی‌توجهی به آن، هویت فرهنگی و تاریخی این مناطق به‌طور کامل از بین خواهد رفت. تهران، اصفهان، شیراز و دیگر شهرهای تاریخی کشور شاهد این آسیب‌ها بوده‌اند که به‌دلیل بی‌توجهی به مسائل حفاظتی، خسارت‌های جبران‌ناپذیری را بر میراث فرهنگی تحمیل کرده است. در این گزارش، باتوجه‌به اهمیت و فجایع حاصل از پروژه‌های عمرانی، به گفت‌وگو با سه کارشناس برجسته در این حوزه پرداخته‌ایم تا نظرات آنان را درباره وضعیت کنونی و آسیب‌های جدی که این پروژه‌ها به بافت‌های تاریخی وارد کرده‌اند، بررسی کنیم.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گچساران گفت: ۱۳۸ اثر تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی در این شهرستان وجود دارد که ۲۰ درصد آنها در معرض خطر تخریب قرار گرفته است.

در مقاطع مختلف سال اخباری مبنی‌بر واگذاری بناهای تاریخی از سوی صندوق احیا به سرمایه‌گذاران منتشر می‌شود، اما در میان این بناهای واگذارشده معدودند بناهایی که در زمان مشخص‌شده روند مرمت و احیا را طی کنند و مورد بهره‌برداری قرار بگیرند و بسیارند بناهایی که پس از برگزاری مزایده و واگذاری به سرمایه‌گذار به حال خود رها می‌شوند و سرنوشت نامعلومی پیدا می‌کنند. در چند هفته اخیر یکی از بناهای واگذارشده تهران عاقبت‌ به‌ خیر شد و با عبور از فرازو‌نشیب‌های فراوان بالاخره به مرحله بهره‌برداری رسید. «عمارت صدر اعظم» در خیابان ناصرخسرو یکی از بناهای ارزشمند تهران است که روایتگر بخشی از تاریخ تهران در عصر قاجار است. عمارتی متعلق به میرزا آقاخان نوری، صدراعظم ناصرالدین‌شاه که در بازی تاریخ به دست امام جمعه خوی رسید و به‌نام خانه امام جمعه شهرت پیدا کرد. حالا این بنا به‌عنوان مرکز ارائه صنایع‌دستی، انجام فعالیت‌های فرهنگی و واحد پذیرایی مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. اما عبور از این مسیر کار دشواری بوده که «نیما پرن‌فر» سرمایه‌گذار بنا در این گفت‌وگو در مورد آن توضیحاتی ارائه کرده است.

«محدثه میردریکوندی» معمار و مرمتگر است و سال‌ها در عرصه حفظ و مرمت بناهای تاریخی ایران فعالیت کرده. او در گفت‌وگو با «پیام ما» از چالش‌ها و پیچیدگی‌های مرمت آثار فرهنگی و تاریخی گفت. از حفظ اصالت بناها در برابر فشارهای مدرنیته و استفاده از تکنولوژی‌های نوین. در این مسیر، او به اهمیت ترکیب علم مهندسی، تاریخ هنر و تعهد به حفظ هویت فرهنگی در روند مرمت تأکید دارد و پایبندی به اصالت یک بنا را مهمترین وظیفه مرمتگر می‌داند و بر این باور است که آگاهی از سبک‌های معماری گذشته و تاریخ هنر، مرمت را به‌سمت درستی هدایت می‌کند و درصورت بی‌توجهی به این اصل آیندگان ما را متهم به تحریف تاریخ خواهند کرد. درنتیجه، ما باید تلاش کنیم میراث گذشتگان را به‌درستی به آیندگان بسپاریم.