«انگار روی لبه پرتگاه قدم برداری»؛ این تعبیری است که برخی فعالان اقتصادی از شرایط فعلی تولید به کار می‌برند. بررسی اخبار پس از بیدارشدن به روتین روزانه شهروندان، به‌ویژه تولیدکنندگان تبدیل شده است. با هر سخنرانی جدید ترامپ و نتانیاهو، بازارها درگیر تنش می‌شوند و نزدیک‌شدن به ضرب‌الاجل‌های سیاسی، قیمت کالاها را دستخوش نوسان می‌کند. در این میان، قیمت موتوربرق در شهرهای آسیب‌پذیر، به‌ویژه تهران، تقریباً دوبرابر شده است. صحبت از ثبات اقتصادی در چنین فضایی شاید دورازذهن به نظر برسد، اما در این گیرودار، برخی فروشندگان موتوربرق از آب گل‌آلود ماهی می‌گیرند و با دامن‌زدن به ترس از افزایش بیشتر قیمت‌ها، این کالا را به یک «کالای استراتژیک» تبدیل کرده‌اند.

افزایش تنش‌ها در غرب آسیا و اختلال در مسیرهای حیاتی انتقال نفت و گاز، بار دیگر مسئله امنیت انرژی را در مرکز توجه دولت‌ها قرار داده و بسیاری از کشورها اکنون بیش از گذشته به این نتیجه رسیده‌اند که اتکای صرف به سوخت‌های فسیلی، اقتصاد آنها را در برابر بحران‌های ژئوپلیتیکی آسیب‌پذیر می‌کند؛ واقعیتی که می‌تواند روند گذار جهانی به انرژی‌های تجدیدپذیر را شتاب بخشد.

ژاپنی‌ها صبح یازدهم ماه مارس ۲۰۱۱ را به‌عنوان یکی از تاریک‌ترین روزهای تاریخ معاصر می‌شناسند. زمانی که زلزله‌ای ۹ ریشتری سواحل شمال شرقی این کشور را لرزاند و ساعتی بعد، سونامی عظیمی به خشکی هجوم آورد. در پی این دو رویداد، خسارت‌های گسترده‌ای به بار آمد؛ هزاران خانه و زیرساخت حیاتی از میان رفت و بیش از ۱۶۰ هزار نفر ناچار به ترک محل زندگی خود شدند. در میان همه این ویرانی‌ها، نیروگاه هسته‌ای «فوکوشیما دایچی» به مهم‌ترین کانون بحران بدل شد؛ جایی که انفجار در چند رآکتور و نشت گسترده مواد رادیواکتیو، آلودگی وسیعی ایجاد کرد و موجی از تردید نسبت به انرژی هسته‌ای را در ژاپن و جهان برانگیخت.  این حادثه که پس از چرنوبیل به‌عنوان بزرگ‌ترین فاجعه هسته‌ای شناخته می‌شود، پیامدهایی عمیق در حوزه‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی به همراه داشت. یکی از مهم‌ترین واکنش‌ها، تصمیم دولت ژاپن برای توقف موقت فعالیت همه ۴۸ رآکتور هسته‌ای کشور بود؛ تصمیمی که اگرچه با هدف کنترل بحران اتخاذ شد، اما فشار زیادی بر تأمین برق وارد کرد. در نتیجه، ضرورت بازنگری اساسی در سیاست‌های انرژی بیش‌ازپیش آشکار شد و این پرسش کلیدی را پیش روی سیاست‌گذاران قرار داد: چگونه می‌توان هم امنیت انرژی را حفظ کرد، هم به تعهدات زیست‌محیطی پایبند ماند و هم ثبات اقتصادی را تضمین کرد؟

حقوق بین‌الملل و مالکیت فناوری انرژی تجدیدپذیر

«اگر امروز دو نیروگاه بزرگ کشور هدف قرار بگیرند، در تابستان با خاموشی‌های گسترده روبه‌رو خواهیم شد.» این هشدار سید هاشم اورعی، استاد تمام دانشکده برق شریف و رئیس اتحادیه انجمن‌های انرژی ایران، در واکنش به تهدیدهای اخیر آمریکا علیه زیرساخت‌های برق کشور است. به باور او، تمرکز تولید برق در چند نقطه محدود، پاشنه آشیل امنیت انرژی ایران است؛ چرا که نیروگاه‌های بزرگ نزدیک کلان‌شهرها و کانون‌های صنعتی، با هرگونه حمله، هم شهرها را تاریک می‌کنند و هم صنایع استراتژیک را فلج می‌سازند. اورعی با انتقاد از وابستگی ۹۰ درصدی سبد برق ایران به نیروگاه‌های حرارتیِ آب‌بر و گازبر، تأکید می‌کند: «مشکل اصلی ما ناترازی برق نیست، ناترازی عقل است.» راهکار این متخصص برای تاب‌آوری شبکه، بازطراحی سبد انرژی با سهم ۳۰ تا ۴۰ درصدی برای تجدیدپذیرها (خورشیدی و بادی) است؛ ترکیبی هوشمند که هم پایداری برق را در ساعات مختلف شبانه‌روز تضمین می‌کند و هم با کاهش تمرکز جغرافیایی تولید، آسیب‌پذیری کشور را در برابر تهدیدات خارجی به حداقل می‌رساند.

یک کارشناس ارشد انرژی گفت: حمله به زیرساخت‌ها از فولاد شروع شده و اکنون به پتروشیمی‌ها رسیده است. در حالی که بخش قابل توجهی از درآمد کشور از همین دو صنعت در حوزه فولاد و محصولات و فرآورده‌های پتروشیمی است.

به گزارش پیام ما از پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت نیرو(پاون)، متن این بیانیه به شرح زیر است: سندیکای صنعت برق ایران به عنوان بزرگ‌ترین نهاد صنفی صنعت برق و به نمایندگی از مجموعه شرکت‌های فعال بخش خصوصی صنعت برق در زنجیره تأمین، ساخت و خدمات پیمانکاری و مشاوره صنعت برق، بر خود لازم می‌داند ضمن محکومیت قاطع تجاوز آشکار آمریکا و رژیم صهیونی به ایران اعلام کند که هر نوع حمله متجاوزان به تاسیسات زیرساختی برق نقض اصول بنیادین حقوق بین‌الملل بوده و طبق کنوانسیون‌های ژنو و قطعنامه ۲۵۷۳ شورای امنیت، کلیه تأسیسات غیرنظامی از جمله زیرساخت‌های حیاتی برق، باید مصون از هرگونه حمله نظامی باشند.