بر اساس گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر (IRENA)، فناوری‌های نوین ذخیره‌سازی انرژی، امکان تامین برق پایدار و مطمئن از منابع تجدیدپذیر را فراهم کرده است. این گزارش نشان می‌دهد که «هزینه هم‌تراز شده برق پایدار» (firm LCOE) برای انرژی‌های تجدیدپذیر در بسیاری از مناطق جهان، حتی با احتساب هزینه‌های ذخیره‌سازی، در حال کاهش یافته و از هزینه‌های تولید برق از سوخت‌های فسیلی پیشی گرفته است.

سال‌ها توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران بر یک فرمول ساده استوار بود: نیروگاه بساز، برق را با قرارداد «خرید تضمینی» به دولت بفروش و منتظر دریافت مطالبات بمان. این مدل در سال‌های نخست برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و بادی جذاب بود، چون ریسک فروش برق را کاهش می‌داد و سرمایه‌گذار از ابتدا مشتری خود را می‌شناخت. اما به‌تدریج شرایط اقتصادی این مدل را فرسوده کرد. جهش نرخ ارز، افزایش هزینه تجهیزات، تحریم‌ها و محدودیت منابع مالی دولت باعث شد مطالبات نیروگاه‌ها با تأخیر پرداخت شود. از سوی دیگر، نرخ‌های خرید تضمینی نیز متناسب با تورم و هزینه‌های جدید اصلاح نشد. نتیجه، کندشدن توسعه تجدیدپذیرها و افزایش بی‌اعتمادی در میان سرمایه‌گذاران و حتی بانک‌ها بود. هم‌زمان، ناترازی برق به یکی از چالش‌های مهم اقتصاد ایران تبدیل شد و سیاست‌گذاران را به سمت مسیرهای تازه برای توسعه برق پاک سوق داد. یکی از مهم‌ترین این مسیرها «تابلوی سبز» در بورس انرژی است؛ بازاری که برق تجدیدپذیر را میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بزرگ قابل‌معامله می‌کند. بااین‌حال این پرسش همچنان مطرح است: آیا تابلوی سبز می‌تواند به رونق سرمایه‌گذاری در برق تجدیدپذیر و کاهش فشار بر شبکه کمک کند، یا صرفاً تجربه‌ای تازه در اقتصاد همچنان دستوری برق ایران خواهد بود؟

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی با اشاره به وضعیت تأمین برق در کشور اعلام کرد به نظر می‌رسد در تابستان امسال خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده ادامه داشته باشد و روزانه حدود دو ساعت قطعی برق در بخش‌های خانگی، تجاری و اداری اعمال شود؛ به گفته او، بخش صنعت نیز همچنان در اولویت قطعی‌ها قرار خواهد داشت.

در سال‌های اخیر، بحث تنوع‌بخشی به منابع انرژی و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران، از یک انتخاب به یک ضرورت جدی تبدیل شده است؛ ضرورتی که در یک سال گذشته و در سایه دو جنگ و پیامدهای آن، بیش از همیشه خود را نشان داده است. بااین‌حال، سبد انرژی کشور هنوز از توازن فاصله دارد و در این میان، انرژی بادی با وجود ظرفیت‌های قابل‌توجه، سهمی بسیار محدودی را به خود اختصاص داده است. «کامبیز شجاعی»، مدیرعامل شرکت «صبانیروطوس»، معتقد است نبود نگاه توسعه‌محور و تداوم چالش‌های مالی و مدیریتی، از مهم‌ترین دلایل این عقب‌ماندگی است.

در پی برگزاری رویداد نوآوری مسئله‌محور ساتبا با تمرکز بر تحول دیجیتال و هوش مصنوعی در شتاب‌بخشی توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر، از برترین ایده‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان و باهدف تسریع فرایندها، کاهش خطای انسانی و تقویت حکمرانی داده‌محور در صنعت انرژی‌های تجدیدپذیر تقدیر شد.

معاون وزیر نیرو گفت: ساتبا با کمک شرکت های دانش بنیان در تلاش است فرایندهای ساخت تا بهره برداری نیروگاه های تجدیدپذیر و ابهامات پیش روی متقاضیان سرمایه گذاری را با دقت کافی و نیز سرعت لازم پاسخ دهد.

در کریدورهای بادخیز ایران، توربین‌هایی قد کشیده‌اند که بیش از وزش باد، با دیوار سیاست و پول روبه‌رو هستند؛ از گره‌های قانونی و کمبود منابع مالی گرفته تا تصمیم‌های ناپایدار. با این حال، تجربه‌هایی مثل نیروگاه بادی سیاه‌پوش نشان می‌دهد اگر سیاست‌گذاری و تأمین مالی روی زمینِ واقعیت‌های فنی و اقتصادی بایستند، باد می‌تواند به موتور توسعه تبدیل شود. «احمد درازگیسو»، عضو هیئت‌مدیره انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر ایران و از مجریان پروژه سیاه‌پوش، در گفت‌وگوی پیش‌رو از میدان عمل می‌گوید؛ از جذب سرمایه در شرایط پرریسک تا ضرورت بازسازی اعتماد میان دولت و بخش خصوصی. به باور او، نیروگاه‌های بادی فقط تولیدکننده برق نیستند؛ می‌توانند اقتصاد محلی را به حرکت درآورند.