از بطری‌های پلاستیکی تا خودروهای فرسوده، سالانه ده‌ها میلیارد دلار مواد قابل بازیافت از چرخه اقتصاد ایران خارج می‌شود. کارشناسان می‌گویند در شرایط پساجنگ و محدودیت منابع، اقتصاد چرخشی دیگر یک انتخاب زیست‌محیطی نیست؛ یک ضرورت اقتصادی است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با اشاره به افزایش تولید پسماند و محدودیت ظرفیت‌های دفن، تأکید کرد که رویکردهای سنتی دیگر پاسخگوی چالش‌های پیچیده پسماند در تهران نیست و حرکت به سمت حکمرانی نوین پسماند باید به‌عنوان یک اولویت راهبردی در دستور کار دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد.

پس از جنگ معمولاً مسیری برای بازاندیشی در مورد راه‌های رفته و راه‌های پیش رو باز می‌شود. حملات آمریکا و اسرائیل در جریان جنگ ۴۰ روزه اخیر، علاوه بر زیرساخت‌های نظامی و انرژی، برخی مجتمع‌های پتروشیمی ایران را نیز هدف قرار داد و موجب اختلال در بخشی از ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی و پلاستیکی کشور شد. این وضعیت، در کنار نگرانی‌ها درباره تأمین مواد اولیه برخی صنایع، بحث‌های تازه‌ای را درباره الگوی مصرف پلاستیک در ایران ایجاد کرد. شماری از فعالان و صاحب‌نظران محیط‌زیست معتقدند کاهش تولید می‌تواند فرصتی برای مدیریت مصرف، به‌ویژه در حوزه کیسه‌های پلاستیکی و محصولات یک‌بارمصرف باشد؛ فرصتی که ضمن جلوگیری از ایجاد کمبود در بخش‌های ضروری، توجه افکار عمومی را به پیامدهای محیط‌زیستی پلاستیک جلب کند. در مقابل، برخی دیگر با دیده تردید به این رویکرد می‌نگرند. به باور آن‌ها، سال‌هاست کمپین‌ها و برنامه‌های آگاهی‌بخشی درباره کاهش مصرف پلاستیک اجرا می‌شود، اما به دلیل نبود سیاست‌گذاری جامع، ضمانت‌های اجرایی کافی و حمایت از جایگزین‌های مناسب این اقدامات نتوانسته است به تغییری فراگیر و پایدار در الگوی مصرف جامعه منجر شود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران از آغاز تغییر پارادایم در صنعت تصفیه فاضلاب خبر داد که طی آن، تصفیه‌خانه‌ها از مراکز صرفِ تصفیه آلاینده‌ها، به کارخانه‌هایی برای تولید انرژی و مواد اولیه کشاورزی تبدیل می‌شوند.

نهمین کنفرانس ملی فرهنگ سازمانی با رویکرد «پویایی در فرهنگ مشارکتی پایدار» و نهمین جایزه «مسئولیت اجتماعی مدیریت (MSR Award)» به همت انجمن مدیریت ایران برگزار شد. این رویداد که برای بررسی چالش‌ها و فرصت‌های موجود در فرهنگ سازمانی و مسئولیت اجتماعی مدیریت برگزار شد، با سخنرانی‌ اساتید و کارشناسان حوزه مدیریت همراه بود. سخنرانان با تأکید بر اهمیت آموزش مدیران دولتی و فرهنگ مشارکتی، نیاز و ضرورت توجه بیش‌ازپیش به باید و نبایدهای توسعه پایدار را متذکر شدند.

در سال‌های اخیر، مفهوم «اقتصاد چرخشی» به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین در مدیریت منابع و تولید، توجه بسیاری از سیاستگذاران، صنعتگران و پژوهشگران را به خود جلب کرده است. اقتصاد چرخشی نه‌تنها به‌عنوان یک راه‌حل برای چالش‌های محیط‌زیستی و کاهش پسماند شناخته می‌شود بلکه به‌عنوان تغییری پارادایمیک در سیاستگذاری کلان نیز مطرح می‌شود. این رویکرد نیازمند هم‌افزایی و یکپارچگی در ابعاد مختلف فناوری، انسانی، مصرف و تولید است. به‌عنوان مثال، یکی از تفاوت‌های اساسی اقتصاد چرخشی با رویکردهای مدیریت پسماند، تمرکز آن بر پیشگیری به‌جای واکنش است. درحالی‌که مدیریت پسماند عمدتاً به کاهش، بازیافت و دفع زباله پس از تولید تمرکز دارد، اقتصاد چرخشی بر طراحی سیستم‌ها و محصولات به‌گونه‌ای تأکید می‌کند که تولید زباله به حداقل برسد. به‌عنوان مثال، در مدیریت پسماند، زباله‌های پلاستیکی جمع‌آوری و بازیافت می‌شوند، اما در اقتصاد چرخشی، محصولاتی طراحی می‌شوند که یا از مواد قابل‌تجدید ساخته‌شده یا به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که قابلیت بازیافت کامل داشته باشند. در این نوشته، به بررسی جنبه‌های کلیدی این تحول و نقش آن در کاهش انرژی مصرفی در فرایندهای مختلف خواهیم پرداخت.