ایران در طول تاریخ خود شاهد جنگ‌ها و بحران‌های متعددی بوده است؛ از حمله‌های خارجی و فروپاشی‌های سیاسی گرفته تا قحطی‌ها، تغییرات ایدئولوژیک، شورش‌ها و سرکوب‌های داخلی. روایت مسلط این بحران‌ها اغلب با نام پادشاهان، فرماندهان و فاتحان مرد گره خورده است؛ درحالی‌که بخش بزرگی از تاریخ بقا، بازسازی و استمرار جامعه با نام و نشان زنان رقم خورده است. زنانی که از خانه تا میدان‌های جنگ، در مناسبات اجتماعی و در دل فروپاشی‌ها و فراز و نشیب‌های گوناگون، نقش‌های حیاتی ایفا کرده‌اند.

|پیام ما| ایران و آمریکا روز سه‌شنبه در ژنو دور تازه‌ای از مذاکرات هسته‌ای را برگزار می‌کنند؛ گفت‌وگوهایی که با هدف جلوگیری از تنش و حفظ مسیر دیپلماسی دنبال می‌شود. آمریکا بر توافق دیپلماتیک تأکید دارد و ایران برنامه دفاعی خود را غیر قابل مذاکره اعلام کرده است.

در عصری که حقیقت زیر بار روایت‌های شخصی و اخبار جعلی کمر خم کرده و احساسات جای شواهد را گرفته‌اند، عدالت دیگر فقط نماد یک ترازوی بی‌طرف نیست؛ مسیر دشواری برای بازسازی اعتماد، تضمین حقوق فردی و ایجاد توازن در جامعه است. براساس یکی از ویژگی‌های عدالت، به‌طور مثال حق بهره‌مندی از تأمین اجتماعی یا دستمزد عادلانه، نه گدایی بلکه مطالبه می‌شود. عدالت نوین یعنی اطمینان از اینکه هیچ‌کس به‌دلیل هویت یا طبقه، از دسترسی به دارایی‌های نامشهود اما حیاتی مثل فرصت‌های نوین آموزشی و اعتبار اجتماعی محروم نمی‌شود. بازخوانی مفهوم عدالت در دنیای امروز، از ریشه‌های کهن تا چالش‌های پساحقیقت، نشان می‌دهد عدالت هدفی ایستا نیست، پروژه‌ای پویا و ضروری برای ثبات و بقاست.

انگار به بحران‌های زودهنگام داریم عادت می‌کنیم. حتی به آنها که هنوز اتفاق نیفتاده‌اند. انگار ذهن جمعی ما خسته‌تر از آن شده که هر بار از نو شوکه شود. یک ماه از زخمی که بر جانمان نشست، گذشته است و پیش‌بینی‌های متفاوتی برای آینده ایران یکی پس از دیگری در برابر هم قد می‌کشند. اما در حاشیه همه اینها کودکان و نوجوانانی ایستاده‌اند که هیچ نسبتی با جهان ناامن و زندگی غیر قابل پیش‌بینی این روزها ندارند. هر نوع بحرانی به‌طور مستقیم بر کیفیت زندگی روزمره آنها اثر می‌گذارد. افزایش بی‌اعتمادی، تعطیلی کلاس‌های درس و اختلال در آموزش، محدودشدن روابط اجتماعی و قرارگرفتن خواه یا ناخواه در معرض اخبار نگران‌کننده می‌تواند احساس امنیت را در آنها تضعیف کند. در این روزها که سایه جنگ و اخبار خشونت‌آمیز روان همه ما را نشانه گرفته، مهم است بدانیم چطور از کودکان و نوجوانان مراقبت کنیم و پناه امن‌تری برایشان بسازیم. در رویداد «زندگی در سایه جنگ» که روز جمعه (۲۴ بهمن) در مؤسسه رعد برگزار شد، روان‌شناسان و فعالان حوزه کودک از مرزهای صحبت با کودکان و مراحل همراهی و پذیرندگی احساسات آنها صحبت کردند.

سرطان دومین عامل مرگ‌ومیر در میان ایرانیان است و به‌گفته رئیس مرکز تحقیقات سرطان کشور در هر پنج دقیقه یک نفر به سرطان مبتلا می‌شود. این درحالی‌است که درمان سرطان در ایران، هزینه بالایی دارد و به‌گفته نایب‌رئیس انجمن رادیوانکولوژی ایران، بیمه‌ها هنوز نتوانسته‌اند داروهای جدید سرطان را که عمده آنها وارداتی است، به‌صورت کامل پوشش دهند. این بدین‌ معنی است که درمان سرطان برای بسیاری از مردم گران و بهبودی کامل از این بیماری مرگبار برای آنها دشوارتر است.

همین امروز،‌ همین امروز که همه اندوهگین ویدئوها را نگاه می‌کنند،‌ همین امروز که مسئولان از آمادگی کامل برای جنگ دوباره می‌گویند‌، همین امروز که نمی‌دانیم فردا چه می‌‌شود‌، وقت صحبت از مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست است. «هوشنگ ضیایی» بیش از نیم‌قرن سابقه حفاظت از طبیعت ایران را دارد. او می‌گوید همین امروز نباید دست روی دست بگذاریم‌، اگر چنین کنیم نتیجه ده‌ها سال تلاش ممکن است از دست برود. او در گفت‌وگو با «پیام ما» تقویت روحیه محیطبانان،‌ تشکیل شوراهای محلی و حضور پررنگ تشکل‌ها را برای حفاظت از مناطق ضروری می‌داند و از همه می‌خواهد کنار هم باشند برای گذر از این روزهای دشوار.

در شرایطی که جامعه با امواج پیچیده‌ای از تحولات روبه‌روست، همواره نقشی فراتر از وظیفه‌ رسمی برخی گروه‌ها، چراغ راهی برای تاب‌آوری جمعی می‌شود. بحران‌ها هر کدام چهره‌ای ویژه دارند و پاسخ به آنها نیز بسته به ماهیتشان، نیازمند پیشگامی گروه‌های خاصی است. در دوران همه‌گیری کووید‑۱۹، کادر درمان با ایثاری فراتر از شرح وظایف حرفه‌ای، در خط مقدم سلامت جسمانی جامعه ایستادند. در بلایای طبیعی چون سیل و زلزله گروه‌های امدادی و خدمت‌رسان، در میدان جنگ رزمندگان و در آتش‌سوزی جنگل‌ها محیطبانان، آتش‌نشانان و طبیعت‌دوستان، هر یک با ازخودگذشتگی، مسئولیت اجتماعی خود را در قبال جامعه به منصه‌ ظهور رساندند. مسئولیت اجتماعی در اینجا نه صفتی انتزاعی، بلکه عملی انسانی و اقدامی عینی است که فرد یا گروه، فارغ از نقش رسمی خویش، برای کاهش رنج دیگران و حفظ کرامت انسانی پیش می‌کشد. پرسش کلیدی این است: در بحران کنونی که جامعه با آن دست‌به‌گریبان است، انتظار پیشتازی و ایثار از کدام گروه می‌رود؟ برای پاسخ، باید نگاهی موشکافانه به ابعاد این شرایط داشت.