بایگانی مطالب : جامعه
توانمندسازی زنان بهمثابه قدرتی برای تغییر
با نگاهی به اساسنامه، اهداف و استراتژیهای بسیاری از خیریهها و سازمانهای مردمنهاد فعال در حوزه زنان، متوجه تأکید بسیاری از این سازمانها بر توانمندسازی زنان بهویژه در حوزه کسبوکار و کارآفرینی خواهیم شد. اما اینکه فعالیتهای تعریفشده همچون اعطای وامهای خرد و ارائه آموزشهای مهارتی و فنی چقدر میتواند منجر به توانمندسازی زنان شود، پرسشی اساسیست که باید به آن پرداخت.
فرسودگی یک جهان و آغاز جهانی دیگر
نگاهی به کتاب «مادربزرگ وبستر»
جامعه دیگر این بیادبیها را برنمیتابد
بهبهانه انتشار تصاویر توهینآمیز یک مسابقه تلویزیونی
«بازمانده» بازنده شد
|پیام ما| قرار است برای بقا بجنگند. در بخشی از این تلاش برای بقا باید سیبل پازلی را تخریب کنند. عبورشان از این مرحله در گرو تخریب پازلی است که یکی از شناختهشدهترین نمادهای ایران بر آن نقش بسته است؛ «گریفین یا شیردال» و «درفش کاویانی». شرکتکننده با پرتاب سنگ به این نقش، امتیاز ورود به مرحله بعد را کسب میکند. انتشار همین چند ثانیه از یک مسابقه تلویزیونی واکنشهای گستردهای در شبکههای اجتماعی داشت. این تصاویر توهینآمیز به نمادهای فرهنگی و تاریخی ایران اما اتفاقی ثبت نشدهاند. تصاویر بعدی که تولیدکنندگان منتشر کردهاند، نشان میدهد این نمادها تم اصلی طراحی صحنه این مسابقه هستند. آنطورکه تولیدکنندگان میگویند: «بازمانده مملو از نشانهها و نمادهای هویت ایرانی است؛ از نام تیمها (مادها و پارسها) تا معماری «محکمه»، پرچمهای اطراف زمین و نقشهای روی سازهها» پس برای طراحی این مسابقه مدتها فکر شده و تمام مراحل آن از ممیزیهای مختلف عبور کرده است. درنتیجه، نمیتوان بخش سنگپرانی به این نمادها را اتفاقی و یا سهلانگارانه خواند.
رسانهها؛ راوی تغییر یا تداوم تبعیض؟
رسانهها و شبکههای اجتماعی، هم بازتابدهنده ساختارهای اجتماعیاند و هم در شکلدهی به آن نقش دارند. اما وقتی پای مسئله زنان به میان میآید، این پرسش جدیتر میشود که حضور زنان در این فضاها تا چه اندازه به دیدهشدن و توانمندسازی واقعی آنها انجامیده است؟ آیا رسانهها توانستهاند در مسیر تغییر نقشهای جنسیتی گام بردارند یا همچنان روایتگر همان تصویرهای تکراریاند؟ کتایون مصری، پژوهشگر و دانشآموخته دکترای مطالعات زنان از دانشگاه تربیتمدرس، در گفتوگو با «پیام ما» از نقش رسانهها در بازنمایی زنان، شکستن تابوهای جنسیتی و ظرفیت شبکههای اجتماعی برای توانمندسازی زنان سخن میگوید.
تیغ پر زور شبکههای اجتماعی در بازنمایی تصویر کلیشهای از زنان
بیست سال پیش، در دوره فوقلیسانس، از استاد اقتصاد پیشرفته سؤالی پرسیدم و ایشان در پاسخ به من گفت: «تلاش نکن بفهمی، این موضوع برای خانمها زیادی پیچیده است». این اولین باری نبود که در دانشگاه، با چنین برخوردی مواجه میشدم. سال آخر لیسانس هم که برای کسب رتبه اول کنکور کارشناسیارشد با همکلاسیهایم رقابت میکردم، پسران همدانشگاهی معتقد بودند که تلاش من و سایر دختران بیفایده است و ۳ رتبه برتر کنکور فوقلیسانس همیشه متعلق به مردان است. من آن سال این کلیشه را شکستم و رتبه اول در کنکور فوقلیسانس را کسب کردم، اما معتقدم یکی از بزرگترین موانع برای پیشرفت زنان، همین تصویری است که از دیرباز تا امروز، توسط جامعه از آنها ساخته و بازتاب داده میشود: موجوداتی کمتوان و با بهره هوشی کمتر از مردان.
زنان نقش کلیدی در تابآوری جامعه دارند
«مینو سلیمی» استادیار انسانشناسی دانشگاه تهران، از نخستین پژوهشگرانی است که در ایران به سراغ حوزه تازهای با عنوان «انسانشناسی فاجعه» رفته است؛ حوزهای که هم بلایای طبیعی و هم جنگ را از منظر اجتماعی و انسانی بررسی میکند. او در گفتوگو با «پیام ما» از سالها پژوهش خود در زمینه جنگ هشتساله، بهویژه درباره زنان و کودکان یاد میکند و میگوید همکاریاش با مرکز اسناد و تحقیقات جنگ، او را به روایتهایی از مقاومت و رنج انسانی نزدیک کرده است. آثارش از جمله «روایتهای زنان از دوران جنگ» و «کودکان جنگ»، هر دو بهعنوان پژوهشهای برگزیده شناخته شدهاند. او در سالهای اخیر دامنه مطالعات خود را به حوزههایی مانند قومباستانشناسی نیز گسترش داده و در پروژهای مشترک با دانشگاه لستر انگلستان، به بررسی رابطه ارباب و رعیت در منطقه ایدان پرداخته است. اما آنچه سلیمی را به یکی از صداهای مهم در فضای فکری امروز ایران بدل میکند، تحلیلهای او درباره زن ایرانی در بستر تاریخی و اجتماعی معاصر است؛ تحلیلی که بر پایه نگاه تاریخی از مشروطه تا امروز شکلگرفته است.
چهار دهه کاوش در سرگذشت زنان
بیشک، در دنیای پژوهشهای تاریخی ایران، نام بنفشه حجازی با پرسشهای اساسی از جایگاه و نقش زنان گرهخورده است. او که خود روایتی زنده از تحولات اجتماعی چند دهه اخیر به شمار میرود، نه در مقام یک ناظر بیرونی، بلکه در هیئت کنشگری جستوجوگر، چهل سال از عمر خویش را صرف واکاوی سرنوشت زنان ایرانی کرده است. گفتوگویی که در ادامه میخوانید، مروری است بر تجربهها و اندیشههای این پژوهشگر و شاعر؛ از انگیزههای شخصیاش تا فرازوفرودهای مسیر پژوهش و نگاهی که او به تاریخ زنان ایران دارد. مسیری که از دل خانوادهای مذهبی آغاز شد و تا ژرفای تاریخ این سرزمین امتداد یافت.
احمدیان طهرانی: استادان هم نمیتوانستند ما را بپذیرند
دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران زمانی قلعهای مردانه بود؛ جایی که حتی استادانش هم باور نداشتند روزی زنان پا به کلاسها و آزمایشگاههایش بگذارند. در دهه سی اما این تابو شکست. هفت دختر جوان، بیهیاهو اما مصمم، وارد آن سرزمین ممنوعه شدند و مسیر تازهای گشودند. یکی از آنها «پریچهر احمدیان طهرانی» بود؛ زنی که بعدها نخستین دانشیار زن این دانشکده شد، سالها در ژنتیک و بیوتکنولوژی پژوهش کرد، کتاب و مقاله نوشت و شاگرد پرورش داد. او حتی فراتر از مرز دانشگاه رفت و با تأسیس بنیادی برای حمایت از دانشجویان کمبرخوردار نشان داد که نگاهش فقط به موفقیت شخصی محدود نمیشود.
همه آنچه در شوش نیست، در لوور هست
مستند «دیولافوا» روایتگر یکی از حساسترین و پرچالشترین دورههای تاریخ شوش است؛ زمانی که ناآگاهی، نبود نظارت و آزمندی کاوشگران خارجی، راه را برای خروج بخشی از میراث ایران گشود. این روایت به کارگردانی «پژمان مظاهریپور» نشان میدهد چگونه تپههای شوش زیر پتکهای مخرب، غارت شد و آثار بهدستآمده اکنون در موزه لوور فرانسه نگهداری میشوند.
