بایگانی مطالب : میراث
گنجینه الواح در سرزمین مادری
چند سالی است که سفرهای مقامات بلندپایه، بهخصوص رؤسایجمهور، به کشورهای دیگر سبب خیر میشود تا دستکم آثار تاریخی خارجشده از کشور طی دهههای گذشته بهخصوص قبل از انقلاب اسلامی، به سرزمین مادریشان برگردند. اینبار هم الواح هخامنشی از سفر مسعود پزشکیان به نیویورک خیر دیدند و ششمین محموله از مجموعهٔ این الواح نیز سرانجام پنجشنبه، ۵ مهر، از مؤسسهٔ شرقشناسی دانشگاه شیکاگو به ایران برگشتند.
دکان یا موزه قصر
هنوز خبر آثار بهتاراجرفتۀ موزۀ امام علی (ع) در سرخط خبرهاست که تحقیقات میدانی خبرنگار «پیام ما» از موزۀ زندان قصر نشان میدهد، بسیاری از درها و بخشهای این موزه، با زنجیر بسته شدهاند، بهجز تالارهایی از موزۀ قصر که زمانی با تابلوها و و ویدئوپروژکتورها، روایتگر زندانیها در دوران پهلوی بودند یا نشان از تاریخچۀ این موزه داشتند. عجیب اما این است که تابلوها و اشیاء این تالارها، بهصورت ناشیانهای کنده و از جا درآمده و به جایش یکسری آثار شبههصنایعدستی به نمایش یا فروش گذاشته شدهاند. این موزه اکنون بهجای اینکه پاتوق گروههای فرهنگی باشد، محل گردهمایی نتورکیها شده است تا در سالن موزه، جلسات توجیهی خود را برگزار کنند! البته پیش از این هم عکسهایی به دست ما از پشت درهای بستۀ این موزه رسیده که نشان میدهد، ساختوسازی ناشفاف در تالارهای تاریخی این موزه در جریان است. برخی از کارشناسانی که نمیخواستند نامشان آورده شود، عنوان کردند، تعدادی از اتاقهای تاریخی موزه در حال تخریب است؛ این درحالیاست که موزۀ قصر، جزو آثار ملی ایران بوده و در ۲۶ آبان ۱۳۷۵ به شمارۀ ۱۷۶۶، در فهرست آثار ملی ثبت شده است. پیگیری از رئیس موزه و همچنین رئیس ادارۀ میراث فرهنگی تهران، به جایی نمیرسد؛ چون مدام رد تماس میدهند یا تلفنشان از شبکۀ ارتباطی خارج میشود. «اسکندر مختاری» که از کارشناسان پیشکسوت میراث فرهنگی و از نخستین طراحان این موزه بوده، میگوید: «این وضعیت نشان میدهد که چگونه سرمایههای ملی و فرهنگی ما نابود میشود. اینجا زمانی قطب فرهنگی بود، نشستهای مهمی برگزار میشد، اما سالهاست که همهچیز تعطیل شده و رویهای نادرست در این موزه در جریان است.» «احمد محیط طباطبایی» رئیس ایکوم هم، وضعیت کنونی این موزه را محکوم کرد.
حراج آثار تاریخی زیر بار یک تفاهمنامه
|پیام ما| گنگبودن وضعیت برخی از آثار موزهای، فراتر از آن است که هرچند سال یکبار مطرح شود و پیگیریها برای بازکردن معمای غیبشدنشان، به نتیجهای مطلوب برسد؛ درست مانند وضعیت فرشهای سعدآباد که زیر بار هزار حرف گم شد. حالا بحث از ۳۰ اثر هنری موزهای است؛ آثاری از هنرمندانی صاحبنام و بعضاً معاصر ایرانی که قیمت برخی از آنها سر به فلک میکشد.
زخم ساختمانهای معاصر
بافتهای تاریخی، مزیت نسبی شهرهای کهن هستند که در رویکردهای رقابتپذیری شهری، توانایی جذب سرمایههای انسانی و اقتصادی را دارند. از طرفی بافت تاریخی شهرها بهعنوان مکانی واجد ارزشهای میراث فرهنگی، با دربرگرفتن دورههای مختلف تاریخی، دارای ویژگیهایی متشکل از ساختاری فضایی، کالبدی است. شهرها دارای ارزش تاریخی هستند، بههمینعلت بافت تاریخی بهعنوان یک میراث گرانبها و باارزش در کنار بافت جدید به شمار میآید. این میراث گرانبها میتواند درزمینهٔ توسعۀ آیندۀ شهر بهویژه از لحاظ گردشگری و جذب گردشگر، دارای اهمیت فراوان باشد. گردشگری امروزه یکی از مسائل مهم و مؤثر اقتصادی و یکی از عوامل برجستۀ ارتباط اجتماعی و فرهنگی است. در این میان، مکانهای تاریخی به دلیل نمایش هویت شهرها، از ارزش بسیار زیادی برای جذب گردشگر برخوردارند. بافتهای تاریخی ایران به دلیل توأمشدن وجهۀ تاریخی با بافت جدید، اهمیتی دوچندان برای گردشگران دارند. شکلگیری زیبای هر محله حول مسجد و بازار و اتصال محلهها توسط کوچهها و تشکیل شهری به نام اصفهان، حکایت از تفکر شهرسازی در پیشینۀ این شهر دارد. هماکنون ۱۷۰۰ هکتار بافت تاریخی اصفهان، بهصورت لکههایی در مناطق مختلف این شهر باقیمانده است. با تداوم خیابانکشیها و تعریض گذرها و ورود ماشینها به مرکز بافت، آیندۀ نامعلومی را برای آن رقم زده است. حال این شهر با داشتن شهرتی جهانی، قابلیتهای فراوانی بهمنظور تبدیلشدن به مکانی برای گردشگری در سطح ملی و بینالمللی دارد. اما پرسشی که مطرح میشود، با وجود ظرفیت بالای بافت تاریخی در شهر اصفهان، آیا گردشگری پایدار در آن شکل گرفته یا خیر؟
پژوهش منصفانۀ تاریخ، نقشۀراه توسعه
تاریخ را جز با پژوهش علمی و مطالعۀ منابع دانشگاهی داخلی و خارجی، نمیتوان قضاوت کرد. این جملۀ کلیدی، در گفتوگوی «پیام ما» با «کامران کشیری» پژوهشگر فرهنگ و زبانهای باستانی است او معتقد است تنها راه اصولی مطالعۀ تاریخ، مطالعۀ پژوهشی عاری از سلیقه و تفکرات شخصی، مذهبی، سیاسی مورد قبول و علاقۀ فرد پژوهشگر و راوی تاریخ است.
سینما نادر در دستور کار ثبت آثار ملی بوده است
با انتشار خبر تخریب سینما نادر بهعنوان یکی از سینماهای واجد ارزش تاریخی محور لالهزار با مجوز اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان تهران، نگرانیها برای ایجاد دومینو تخریب سینماهای لالهزار دوباره شروع شده است. براساس گزارشی که کمیته پیگیری حفاظت از خانههای تاریخی تهران منتشر کرده گفته شده، در حالی اداره کل میراث فرهنگی تهران اعلام کرده این سینما ارزشمند نیست و در لیست بناهای واجد ارزش اداره کل قرار ندارد که پیش از این در دستور کار ثبت آثار ملی بوده است.
نگاه امنیتی حذف شود
نشست مجمع تشکلهای ملی و استانی گردشگری کشور با حضور تعدادی از نمایندگان مجلس و جمع کثیری از فعالان گردشگری، همزمان با بدرقۀ «عزتالله ضرغامی» برگزار شد. در این نشست، اعضای تشکلهای ملی گردشگری با حضور وزیر پیشین میراث فرهنگی و «سیدرضا صالحی امیری» وزیر جدید میراث فرهنگی، به طرح مسائل کلان گردشگری پرداختند.
حریم آثار چشم اسفندیار میراث
اظهارات «سیدرضا صالحی امیری» دربارۀ «بازنگری حریم آثار تاریخی» در صحن علنی مجلس و در روز رأی اعتماد، اعتراضات بسیاری به همراه داشت. بسیاری از کارشناسان و فعالان میراث فرهنگی، دربارۀ کوچکشدن حریم آثار باستانی و کارشکنی در حریم این آثار، اظهار نگرانی کردند. فعالان میراث فرهنگی نیز بر صالحی امیری تاختند که چرا دربارۀ کوچککردن حریم آثار تاریخی در روز رأی اعتماد در مجلس سخن گفته است؟ صالحی امیری گفته بود که بسیاری از نمایندگان مجلس از حریم آثار تاریخی ناراضی هستند و باید حریم این آثار مورد بازنگری قرار بگیرد. اما بسیاری از کارشناسان و فعالان قدیمی میراث فرهنگی، بر این باورند که اظهارات او به معنای کوچکشدن حریم آثار باستانی نیست، بلکه بسیاری از حرایمی که دهههای ۶۰ و ۷۰ شمسی تعیین شده و غیراصولی و اتفاقاً کوچکتر از حد مناسب بودهاند، قرار است مجدداً تعیین شوند. حریم آثار تاریخی، یکی از حساسترین موضوعات در حفاظت از محوطههای باستانی و بناهای تاریخی کشور است. باستانشناسها در نامۀ خود به صالحی امیری اعلام کردند که طراحان کوچکشدن حریم آثار تاریخی در کشور، همان غارتگران و تاراجگران میراث فرهنگی و تاریخی کشور هستند که آثار ایران را به کشورهای عرب حاشیۀ خلیجفارس و غرب و شرق جهان قاچاق میکنند.
تعطیلی سه روزه قلعه فلکالافلاک
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان از تعطیل شدن قلعه فلکالافلاک به مدت سه روز خبر داد.
این جایگاه، عرصه آزمون و خطا نیست
انجمن علمی باستانشناسی ایران در نامهای سرگشاده وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تاکید بر اینکه «این جایگاه، عرصۀ آزمون و خطا نیست!» درخواست کرد «باستانشناسی» بهعنوان بنیادیترین بخش در حوزه میراث فرهنگی به یکی از معاونتهای این وزارتخانه ارتقاء یابد و از توان متخصصان و کارشناسان باستانشناسی برای رفع چالشها و مشکلات استفاده شود.
