بایگانی مطالب : گردشگری
رؤیای صلح در هزاران سال حیات صنایعدستی
درحالی سال ۲۰۲۴ شعار سازمان جهانی گردشگری صلح است که سالهاست صنایعدستی معنای صلح را در دل خود جای داده است. صنایعدستی که از دیرباز از مواد در دسترس مردم تشکیل شده، یکی از حوزههایی است که متریال پایدار دارد و اصل پایداری همان مقولهای است که در گردشگری بارها و بارها مورد تأکید قرار گرفته.
جایزه وجدان محیط زیست به پیامما رسید
|پیام ما| سومین دورهٔ جشنوارهٔ جایزهٔ ملی «وجدان محیطزیست و کسبوکار از نگاه مردم» با حضور تعدادی از مدیران وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و سازمان محیطزیست با حمایت ستاد توسعهٔ اقتصاد دانشبنیان آب، اقلیم و محیط زیست، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری و با مشارکت معاونت گردشگری وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و حمایت دستگاههای فرابخشی حوزهٔ محیطزیست و با رویکرد تجلیل از سرمایهگذاری سبز در کسبوکارها و انتخاب برترینهای محیط زیست، یکشنبه (۸ شهریور) در سالن آمفیتئاتر وزارتخانهٔ میراثفرهنگی برگزار شد.
بازسازی میراث فرهنگی «گیومری»، پس از زلزلۀ ۱۹۸۸
|پیام ما| گیومری، پایتخت منطقۀ شیراک در ارمنستان و دومین شهر بزرگ این کشور، از نظر تاریخی به دلیل فرهنگ و میراث معماری خود شناخته میشد. درحالیکه بخشی از اتحاد جماهیر شوروی به شمار میآمد، این شهر میزبان کارخانههای بسیاری بود که آن را به یک مرکز صنعتی اولیه در منطقه تبدیل کرد و جمعیتش به حدود ۲۲۵ هزار نفر رسید. بااینحال، طی دهههای گذشته، گیومری در نتیجۀ زلزلۀ ویرانگری که در سال ۱۹۸۸ در این شهر رخ داد و هزاران نفر را کشت، شاهد کاهش قابلتوجه جمعیت بوده است. با گذشت بیش از ۳۰ سال، روند بازسازی گیومری هنوز در حال گسترش است. تلاشهای مستمر شهر برای احیاء و بازسازی و تقویت توسعۀ اقتصادی، بینشهای ارزشمندی را در مورد اینکه چگونه میتوان بازسازی شهری را پس از فاجعه هدایت کرد، ارائه میکند.
دکان یا موزه قصر
هنوز خبر آثار بهتاراجرفتۀ موزۀ امام علی (ع) در سرخط خبرهاست که تحقیقات میدانی خبرنگار «پیام ما» از موزۀ زندان قصر نشان میدهد، بسیاری از درها و بخشهای این موزه، با زنجیر بسته شدهاند، بهجز تالارهایی از موزۀ قصر که زمانی با تابلوها و و ویدئوپروژکتورها، روایتگر زندانیها در دوران پهلوی بودند یا نشان از تاریخچۀ این موزه داشتند. عجیب اما این است که تابلوها و اشیاء این تالارها، بهصورت ناشیانهای کنده و از جا درآمده و به جایش یکسری آثار شبههصنایعدستی به نمایش یا فروش گذاشته شدهاند. این موزه اکنون بهجای اینکه پاتوق گروههای فرهنگی باشد، محل گردهمایی نتورکیها شده است تا در سالن موزه، جلسات توجیهی خود را برگزار کنند! البته پیش از این هم عکسهایی به دست ما از پشت درهای بستۀ این موزه رسیده که نشان میدهد، ساختوسازی ناشفاف در تالارهای تاریخی این موزه در جریان است. برخی از کارشناسانی که نمیخواستند نامشان آورده شود، عنوان کردند، تعدادی از اتاقهای تاریخی موزه در حال تخریب است؛ این درحالیاست که موزۀ قصر، جزو آثار ملی ایران بوده و در ۲۶ آبان ۱۳۷۵ به شمارۀ ۱۷۶۶، در فهرست آثار ملی ثبت شده است. پیگیری از رئیس موزه و همچنین رئیس ادارۀ میراث فرهنگی تهران، به جایی نمیرسد؛ چون مدام رد تماس میدهند یا تلفنشان از شبکۀ ارتباطی خارج میشود. «اسکندر مختاری» که از کارشناسان پیشکسوت میراث فرهنگی و از نخستین طراحان این موزه بوده، میگوید: «این وضعیت نشان میدهد که چگونه سرمایههای ملی و فرهنگی ما نابود میشود. اینجا زمانی قطب فرهنگی بود، نشستهای مهمی برگزار میشد، اما سالهاست که همهچیز تعطیل شده و رویهای نادرست در این موزه در جریان است.» «احمد محیط طباطبایی» رئیس ایکوم هم، وضعیت کنونی این موزه را محکوم کرد.
حراج آثار تاریخی زیر بار یک تفاهمنامه
|پیام ما| گنگبودن وضعیت برخی از آثار موزهای، فراتر از آن است که هرچند سال یکبار مطرح شود و پیگیریها برای بازکردن معمای غیبشدنشان، به نتیجهای مطلوب برسد؛ درست مانند وضعیت فرشهای سعدآباد که زیر بار هزار حرف گم شد. حالا بحث از ۳۰ اثر هنری موزهای است؛ آثاری از هنرمندانی صاحبنام و بعضاً معاصر ایرانی که قیمت برخی از آنها سر به فلک میکشد.
فرصتهای اقتصاد گردشگری حیاتوحش
معاون جدید رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، در اولین روز کاری خود با بازدید از پاسگاه محیطبانی حیات وحش گلندوئک در منطقۀ حفاظتشدۀ ورجین، بر اهمیت حفاظت از گونههای کمیاب و درمعرضخطر ایران تأکید کرد. این بازدید میتواند نشاندهندۀ رویکرد تخصصی دولت چهاردهم در حمایت از تنوعزیستی و تأکید بر توسعۀ پایدار از طریق حفاظت و بهرهبرداری مسئولانه از محیطزیست طبیعی ایران باشد.
گردشگری بیضابطه در گنو
پردۀ سینما بالاخره راهش را به منطقۀ حفاظتشدۀ «گنو» در شمال غربی شهر بندرعباس باز کرد و در هفتۀ گذشته، دو فیلم در این منطقه به نمایش درآمد. گفتند این کار در راستای گردشگری مسئولانه است و میخواهند تکرار شود، اما نور گسترده و صدا در منطقهای حساس، باعث نگرانی فعالان محیطزیست منطقه شد و آنها در روزهای گذشته، مدام این سؤال را تکرار کردند: «چرا با وجود نقاط مختلف برای اکران فیلم، این اتفاق باید در منطقۀ حفاظتشده انجام گیرد؟» هرچند رئیس منطقۀ حفاظتشدۀ گنو، در پاسخ به پرسشهای «پیام ما» گفت: «فقط حضوری مصاحبه میکنم!» و جوابی برای وضعیت منطقۀ تحتحفاظتش نداشت، اما معاون محیطزیست طبیعی و تنوعزیستی ادارۀ کل حفاظت محیطزیست هرمزگان، نگرانیهای موجود را وارد دانست. درعینحال او تأکید داشت که مجوز صادرشده در نزدیکی آبادی چاهو است و در قلب منطقۀ حفاظتشده قرار ندارد. «این منطقه از قدیم برای گشتوگذار بندرعباسیها مهم بوده و سعی میکنیم کارهایی از این دست را هم با سختگیریهای مربوط به خود دنبال کنیم تا مشکلی برای منطقه پیش نیاید.» فعالان اما معتقدند، تورهایی از این دست یعنی ورود گستردۀ افراد، یعنی سروصدا و تولید زبالۀ زیاد و در نهایت تهدید زندگی حیوانات و گیاهان منطقه؛ اتفاقی که نباید در منطقهای حفاظتشده رخ دهد.
زخم ساختمانهای معاصر
بافتهای تاریخی، مزیت نسبی شهرهای کهن هستند که در رویکردهای رقابتپذیری شهری، توانایی جذب سرمایههای انسانی و اقتصادی را دارند. از طرفی بافت تاریخی شهرها بهعنوان مکانی واجد ارزشهای میراث فرهنگی، با دربرگرفتن دورههای مختلف تاریخی، دارای ویژگیهایی متشکل از ساختاری فضایی، کالبدی است. شهرها دارای ارزش تاریخی هستند، بههمینعلت بافت تاریخی بهعنوان یک میراث گرانبها و باارزش در کنار بافت جدید به شمار میآید. این میراث گرانبها میتواند درزمینهٔ توسعۀ آیندۀ شهر بهویژه از لحاظ گردشگری و جذب گردشگر، دارای اهمیت فراوان باشد. گردشگری امروزه یکی از مسائل مهم و مؤثر اقتصادی و یکی از عوامل برجستۀ ارتباط اجتماعی و فرهنگی است. در این میان، مکانهای تاریخی به دلیل نمایش هویت شهرها، از ارزش بسیار زیادی برای جذب گردشگر برخوردارند. بافتهای تاریخی ایران به دلیل توأمشدن وجهۀ تاریخی با بافت جدید، اهمیتی دوچندان برای گردشگران دارند. شکلگیری زیبای هر محله حول مسجد و بازار و اتصال محلهها توسط کوچهها و تشکیل شهری به نام اصفهان، حکایت از تفکر شهرسازی در پیشینۀ این شهر دارد. هماکنون ۱۷۰۰ هکتار بافت تاریخی اصفهان، بهصورت لکههایی در مناطق مختلف این شهر باقیمانده است. با تداوم خیابانکشیها و تعریض گذرها و ورود ماشینها به مرکز بافت، آیندۀ نامعلومی را برای آن رقم زده است. حال این شهر با داشتن شهرتی جهانی، قابلیتهای فراوانی بهمنظور تبدیلشدن به مکانی برای گردشگری در سطح ملی و بینالمللی دارد. اما پرسشی که مطرح میشود، با وجود ظرفیت بالای بافت تاریخی در شهر اصفهان، آیا گردشگری پایدار در آن شکل گرفته یا خیر؟
نگاه امنیتی حذف شود
نشست مجمع تشکلهای ملی و استانی گردشگری کشور با حضور تعدادی از نمایندگان مجلس و جمع کثیری از فعالان گردشگری، همزمان با بدرقۀ «عزتالله ضرغامی» برگزار شد. در این نشست، اعضای تشکلهای ملی گردشگری با حضور وزیر پیشین میراث فرهنگی و «سیدرضا صالحی امیری» وزیر جدید میراث فرهنگی، به طرح مسائل کلان گردشگری پرداختند.
نشانی غلط دوگانۀ مسافر و بومی
|پیام ما| تعداد گردشگران بهویژه در استانهای شمالی کشور، در تعطیلات روزهای میانی شهریور یعنی آخرین فرصت سفر پیش از شروع مدارس، بسیار بالا بود. آمارهای متفاوتی از سوی نهادهای مختلف از حضور مسافران منتشر شده که یکی از آنها، عدد ۲۱ میلیون گردشگر در استان مازندران است. همزمان با تصاویر ترافیکهای چندکیلومتری در دو استان گیلان و مازندران، تصاویری از زبالههای رهاشده در شهرها هم در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشد. نگرانی از این حجم زباله، گرچه تا حدی نشان از آگاهی جامعه دربارۀ حفظ محیطزیست دارد، بااینحال در متنهای نوشتهشدۀ زیر این تصاویر، نوک پیکان حملهها برای این وضع بیسامان، صرفاً متوجه مسافران بود، بدون آنکه نقش کمبود زیرساختها و نبود قوانین دقیق مورد نقد قرار گیرد.
