بایگانی مطالب : تغییر اقلیم
داستان خبرنگاران یک روستای دورافتاده ساحلی
با وجود هجوم بیوقفه شبکههای اجتماعی و فضای مجازی که دنیای اطلاعات را در لحظه در دسترس قرار دادهاند، هنوز هم روزنامهها در گوشهوکنار جهان، بهعنوان رسانههای مرجع و صدای واقعی مردم باقی ماندهاند. مثل روستای ساحلی سوناتالای غربی در بنگلادش، جایی که روزنامهای دستنویس بهنام «اندارمانیک» به سردبیری «حسن»، کارگر روزمزد و خیاط محلی، منتشر میشود. این روزنامه با وجود سختیها و کمبود امکانات دیجیتال، داستانهای واقعی مردم محروم و مبارزهشان با بحرانهای اقلیمی را با قلمی صمیمی و دستنویس روایت میکند و امید را به جامعهای فراموششده میآورد. این گزارش روایتی است از یک روز این روزنامه که «الجزیره» آن را منتشر کرده است.
دریاچه ارومیه؛ آینه اقلیمی ایران
یک فیلم، یک تایملپس ماهوارهای و یا یک عکس نوستالژیک از سالهای دور از ارومیه پرآب با کپشن «مرگ و نابودی»؛ روزی نیست که این تصاویر تن و روان ما را نلرزاند و آهی به افسوس نکشیم! نگین فیروزهای شمالغرب این روزها به کما رفته و اینبار فقط چند لکه آب کمعمق و قرمزرنگ در خود دارد و عملاً خشک شده است. هامون و گاوخونی و بختگان و جازموریان کم بود، دریاچه بزرگ و پهناور ارومیه که تا همین سی سال پیش با ۳۲ میلیارد مترمکعب اندوخته، پرآبی و پیشروی آب آن باعث زحمت و دردسر اهالی حاشیه آن میشد، الان به یک شورهزار بیانتها و وهمناک تبدیل شده است. مردمان حاشیه این دریاچه اکنون به سوگ این پهنه آبی که نمادی هویتمند برای آنها بود، نشستهاند و یک اضطراب جمعی از این سؤال بیپاسخ که سرنوشت این دریاچه چه خواهد شد، تمام شهرها و مردم حاشیه آن را در خود گرفته است.
فعالیتهای مدنی راهی برای تابآوری
تابآوری، توانایی جوامع برای مقابله و بازیابی از بحرانها، امروز بیش از هر زمان دیگری حیاتی است. تغییراقلیم و فشارهای اجتماعی-اقتصادی ناشی از آن نشان میدهد تقویت ظرفیتها و مشارکت ذینفعان برای ساختن آیندهای پایدار و مقاوم، ضروری است. سندی که بهتازگی در مورد تابآوری در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا منتشر شده، حاوی نکات ارزشمندی پیرامون تابآوری اقلیمی در شرایط گرمایش جهانی و تغییراقلیم است که توسط بنیاد صلح کارنگی منتشره شده است. فارغ از تأیید یا تکذیب اهداف این بنیاد بینالمللی که بدون شک در برهههایی با سیاستهای ایالات متحده آمریکا همراستاست، با توجه محدوده اطلاعاتی که در این سند آمده است و انتقال مجموعه تجریبات مطرحشده میتواند گشایشی پیرامون تابآوری اقلیمی از دیدگاه اجتماعی و انسانی باشد.
میکروبها، عاملان پنهان ذوب سریعتر
در یک روز تابستانی گرم و مهآلود در اسوالبارد «آروین ادواردز»، متخصص بومشناسی یخچالها، بر سطح یخی ایستاده بود که زیر پایش آب روان میشد و سنگها از ستیغ کوه فرو میریختند. او این صحنه را به «حضور در شهری در حال سوختن در میانه یک حمله هوایی» تشبیه کرد. چنین تصویری، نه شرح جنگ که روایت زیستشناسی است که دو دهه عمرش را وقف پژوهش در مناطق قطبی کرده و اکنون شاهد سرعت گرفتن مرگ یخچالهاست.
حلقه گمشده کارشناسان اقلیمی
با وجود آثار پررنگ تغییراقلیم در کشور، تلاشهای کارشناسی برای مقابله یا سازگاری با این پدیده کمرنگ است. ایران با چالشهای جدی تغییراقلیم روبهروست؛ خشکسالی گسترده، افزایش محسوس دما و کاهش شدید منابع آب، زندگی و محیطزیست را نشانه رفته و امنیت غذایی را به خطر انداخته است. در چنین شرایطی، نقش متخصصان تغییراقلیم و همکاری میان آنها برای تحلیل دادهها، برنامهریزی و ارائه راهکارهای علمی بیش از همیشه اهمیت یافته، اما نتایج یک پژوهش حاکی از آن است که ارتباطات میان کارشناسان در کشور همچنان پراکنده و محدود است. در همین حال، یکی از کارشناسان تغییراقلیم با تأیید تعداد اندک کارشناسان این حوزه و محدودیت پژوهشهای مرتبط، به «پیام ما» میگوید تصمیمگیران هم هنوز درک درستی از ابعاد گرمایش جهانی و تغییراقلیم ندارند.
بحران اقلیم از پنجرهها وارد میشود
آیا به این فکر کردهاید که تابستانهای آینده زیر سایه بحران اقلیمی چه شکلی خواهند بود؟ «کریس هالیگان»، بهعنوان عضو مؤسسه فناوری معماری بریتانیا، میگوید: «وضعیت اقلیمی کنونی ما نیازمند تغییر در اصول بنیادین طراحی ساختمان است.» دو مسئله اصلی باعث مشکل گرمای بیشازحد در خانههای مدرن میشوند.
«از خریدتراپی» تا پسماند صفر
«آیه حمداوی» زنی است که آگاهانه سبک زندگی پسماند صفر را انتخاب کرده و مسیر او هم از یک روند مصرفگرایی گذشته است. حمداوی معتقد است اگر ما بدانیم زبالهای که تولید میشود، هیچ دوری برای ریختن آن وجود ندارد و همه این دورها میتواند حاشیه زیست دیگری باشد؛ شاید طور دیگری مصرف میکردیم. انتخاب این شیوه از زندگی میتواند از عشق به زندگی و محیطزیست بیایید تا زمین جای بهتری برای فرزندان آینده باشد.
بهای سنگین «اکسیر جوانی»
|پیام ما| «آرگان» از سالها پیش یکی از اصلیترین عناصر برندهای لوکس آرایشی دنیاست. برندها به اینکه شامپوها، کرمها و سرمهایشان «حاوی روغن آرگان» است، میبالند و فروش «طلای مایع» اصل و بیرقیب را تبلیغ میکنند. خریداران هم در آرزوی داشتن مویی پرپشت و پوستی نرم و مرطوب، برای آرگان سر و دست میشکنند. اما کمتر کسی میداند که این «اکسیر جوانی» از راهی دور میرسد، از جنگلهای آرگان در مراکش؛ جایی که زنان مهمترین نقش را در تولید این محصول بومی دارند. آنها دانههای آرگان را میچینند، میشکنند و با سنگ آسیاب خرد میکنند و روغنش را بیرون میکشند. اما فاجعه از جایی در حال آغاز است که تقاضای روزافزون روغن آرگان، جنگلهای کهنسال را به آستانه فروپاشی کشانده است.
زبالهسوز، راه مدیریت پسماند یا افزایش آلودگی؟
روستاییان اطراف محل دفن زباله سراوان، سه سال قبل که مقابل این دفنگاه روزها و روزها بست نشستند تا زبالهای به جنگل وارد نشود. آنها میگفتند صدایشان به جایی نمیرسد و خسته از بو، شیرابه، حشرات و کوه صدمتری زبالهاند. وعدههای بسیاری به آنها داده شد. مانند سالهای قبلتر که تابلوی روزشمار برای جابهجایی و حل مشکل این دفنگاه نصب شده بود و نتیجهاش هیچ بود. در نهایت طرحهایی مانند جابهجایی زباله به شهرهای دیگر مانند رودبار مطرح شد و طرح دیگر این بود که روستاهای اطراف زبالههایشان را به سراوان نیاورند و خودشان مدیریتش کنند. سوزاندن زباله در روستاها و تلنبار شدن آنها در ورودی و اطراف جادهها مشکل جدید منطقه شد تا در نهایت در روستای سالکده چند سال قبل زبالهسوزی کوچک نصب شد که نظارتی بر آن وجود نداشت و بعد هم روستای لسکوکلایه در کیاشهر زبالهسوز کوچکمقیاس اما این بار جدید و با نظارت نصب کرد. واکنشها به راهاندازی این زبالهسوز کم نبوده و موافقان و مخالفان روبروی هم صف کشیدهاند. عدهای آن را فناوریای مناسب در شرایطی میدانند که مدیریت زبالهها در گیلان به فاجعه بدل شده و این کار میتواند با مشارکت جامعه محلی تفکیک را نهادینه کند و عده دیگر این زبالهسوزها را بدون پروتکل دانسته و نگرانیهایی برای ایجاد آلودگی آنها در آینده دارند.
ایران در تب آتشین و بحران کم آبی
بحران کم آبی در ایران با ثبت دمای 51 درجه سانتیگراد در بستان خوزستان و کاهش ۴۰.۲ درصدی بارشها نسبت به بلندمدت تشدید شده است، به طوری که تنها ۵۷.۳۲ درصد منابع آب کشور تامین شده است.
