بایگانی مطالب : آب
آلودگی ارس، معمایی که با هر جواب پیچیدهتر میشود
وزارت نیرو میخواهد آب رودخانه ارس را برای تأمین آب شرب شهر تبریز و شهرهای کوچک مسیر منتقل کند. آبی که خود وزارت نیرو، وزارت امور خارجه و کمیسیون کشاورزی، آب، منابعطبیعی و محیطزیست مجلس شورای اسلامی آلودگی آن به فلزات سنگین را تأیید میکنند. تنها نهادی که متولی پایش آلودگی آب است و در مورد این موضوع اظهارنظر نمیکند، سازمان حفاظت محیطزیست است. بااینحال، مطالعاتی از خود این سازمان وجود دارد که مؤید آلودگی بالای رودخانه به ۵۹ فلز سنگین است. حالا وزارت نیرو میگوید میخواهیم آب را از منطقهای غیرآلوده منتقل کنیم، اما نمیگوید کجا. سخنگوی صنعت آب ایران انتقال آب از بالادست ورود آلایندهها (بالادست سد خداآفرین) را تأیید میکند، اما نقطه دقیق آن را قید نمیکند. بهنظر میرسد بالادست منطقه آلوده بهدلیل ورود آلودگی در معادن مس کشور ارمنستان باید جایی در خارج از مرزهای ایران باشد. وزارت امور خارجه اعلام کرده است مذاکراتی با ارمنستان برای رفع آلودگی رودخانه ارس در جریان است. وزارت امور خارجه تأکید میکند با کشور ارمنستان در مورد رفع آلودگی مماشات ندارد، اما اطلاعی از تصمیم وزارت نیرو در مورد مکانیابی انتقال آب هم ندارد. مجلس بر موضوع مهمی تأکید میکند؛ اینکه سازمان حفاظت محیطزیست کشور بهرغم درخواست مجلس شورای اسلامی گزارشی از آخرین پایش آب ارس ارائه نداده است. برخی نمایندگان مجلس و رسانهها اعلام کردهاند تاکنون پاسخ شفافی از سازمان حفاظت محیطزیست در این زمینه دریافت نکردهاند. در کنار همه اینها، بیش از ۵۰ مطالعه دولتی و دانشگاهی وجود دارد که جزئیات آلودگی را هم بیان میکنند. حالا سه سؤال بزرگ در مورد طرح انتقال آب این رودخانه بهمنظور شرب وجود دارد. رودخانهای که اسناد میگویند بهدلیل استمرار ورود آلایندهها به آن، اکوسیستمش را آلوده کرده است و رد فلزات سنگین را میتوان را تا عضلات ماهیان ارس و همچنین، طول ۱۵۰ کیلومتر در خاک ایران نیز رصد کرد. سؤال نخست در برابر وزارت نیرو قرار میگیرد: منطقه دقیقی که قرار است آبی سالم از آن منتقل شود، کجاست؟ پاسخ سؤال دوم در حوزه وظایف سازمان حفاظت محیطزیست است: «دلیل عدم انتشار شفاف وضعیت آلودگی آب این رودخانه چیست؟» و سؤال آخر متوجه وزارت امور خارجه است: «آیا با انتقال آب از خارج از مرزهای ایران، آنهم بر رودخانهای که معاهدهای بر آن ندارند، موافقت خواهد کرد؟
مرگ تدریجی خلیج گرگان
بهنظر میرسد ستاد ملی هماهنگی و مدیریت تالابهای کشور دارد خلیج گرگان را برای عبور از بدترین شرایطی که ممکن است طی ۲۵ سال آینده با آن روبهرو شود، آماده میکند. درحالیکه پیشتر لایروبی کانال آشوراده بهعنوان راه علاج خلیج گرگان معرفی میشد و اعتباری در حدود ۵۰۰ میلیارد تومان برای آن صرف شد، اما حالا دولت میگوید این اقدام کافی نبوده است. بنابر آنچه معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری گلستان و مدیرکل حفاظت محیطزیست این استان به «پیامما» میگویند و براساس آنچه در سال ۱۳۹۹ تکلیف شده است، حالا باید اقدامهای دیگری هم بر خلیج انجام شود. بهمن امسال معاون اول رئیسجمهوری مصوبه انجام مطالعه برای پمپاژ آب از دریای خزر به خلیج را امضا کرد. پمپاژی که گویا قرار است از دو منطقه، یکی در شرق و دیگری در غرب خزر، انجام شود. گرچه مجری این طرح وزارت نیرو خواهد بود، اما مطالعات آب از سوی سازمان حفاظت محیطزیست انجام میشود. طبق آخرین دادههای موجود، خزر تا ۲۵ سال آینده به تراز ۳۳- خواهد رسید؛ ترازی که پیشتر آن را تجربه نکردهایم. این کاهش تراز میتواند تمام پهنه ۵۱ هزار هکتاری خلیج گرگان را خشک و آن را به یک کانون نمکی تبدیل کند. اعتبار پیشبینیشده برای علاج خلیج گرگان عددی در حدود ۲.۳ هزار میلیارد تومان است.
جادوی درمان در سرزمین آفتاب
|پیام ما|نخستین همایش بینالمللی «فرصتهای سرمایهگذاری در گردشگری پزشکی ایران»، قرار است اردیبهشتماه ۱۴۰۴ در استان خوزستان و شهرهای خرمشهر و آبادان که همچنان یادگارهای جنگ را به تن دارند، برگزار شود. برگزارکنندگان معتقدند این همایش میتواند مقدمهای باشد برای تبدیل این دو شهر به مرکز گردشگری پزشکی در جنوبغرب ایران. اما حوزه گردشگری پزشکی در ایران با چالشهای جدی و عمدهای روبهرو است که توجه به آنها و سیاستگذاری برای رفع آن و حلوفصل اختلافات بین دستگاهی در این حوزه نیز بهاندازه توسعه زیرساختهای شهرهای مرزی برای جذب گردشگران پزشکی به کشور اهمیت دارد. به باور حاضران در پیشهمایش فرصتهای سرمایهگذاری گردشگری پزشکی، باتوجهبه موقعیت جغرافیایی ویژه خرمشهر و آبادان و نزدیکی به کشورهای حوزه خلیجفارس و عراق، این شهرها از ظرفیتهای قابلتوجهی برای جذب گردشگران حوزه سلامت برخوردارند. اهمیت توسعه زیرساختها و رفع موانع تجاری و اداری در کنار کاهش موانع و تسهیل ورود بیماران خارجی، میتواند آبادان و خرمشهر را که نقش ارزشمندی در تاریخ معاصر ایران دارند، تبدیل به مقصدی جذاب برای گردشگران ورودی کند. این امر مستلزم فراهم آمدن پیششرطهایی است که به بخشی از آنها در مراسمی که هفته گذشته در تهران برگزار شد، اشاره شد و بخشی از آنها مثل همیشه مغفول ماند.
ایران؛ مقصدی که معادل ۱۰ کشور است
صنعت گردشگری ایران، با وجود ظرفیتهای غنی تاریخی، فرهنگی و طبیعی، هنوز نتوانسته جایگاه شایسته خود را در میان مقاصد گردشگری جهانی پیدا کند. مرتضی شعبانی، راهنمای بینالمللی گردشگری، مربی بینالمللی کنفدراسیون جهانی راهنمایان گردشگری و عضو کنفدراسیون جهانی راهنمایان گردشگری در گفتوگو با پیام ما معتقد است که مشکلات این حوزه از سطح چالش فراتر رفته و به بحران تبدیل شده است. او بر این باور است که با برنامهریزی اصولی، میتوان گردشگری را به عاملی برای عبور از بحرانهای اقتصادی کشور تبدیل کرد. درحالیکه گردشگران حرفهای معتقدند بازدید از جاذبههای ایران بهاندازه سفر به ۱۰ کشور دنیا ارزش دارد، اما سیاستگذاریهای نادرست، کمبود زیرساختها و نگاه محدودکننده به گردشگری خارجی، مانع توسعه این صنعت شده است. به گفته او، گردشگری نهتنها میتواند به بهبود وضعیت اقتصادی کشور کمک کند، بلکه با معرفی فرهنگ و تاریخ ایران به جهانیان، نقش مهمی در تعاملات بینالمللی ایفا خواهد کرد.
گامهایی برای دیپلماسی
محمدحسن بندپی، معاون گردشگری کشور در گفتوگو با پیام ما مطرح کرد:
رشد ۴ درصدی ذخایر سدها
حجم آب موجود مخازن اکنون ۲۲ میلیارد و ۱۸۰ میلیون متر مکعب ثبت شده که این عدد نسبت به سال قبل که عددی معادل ۲۱ میلیارد و ۹۹۰ میلیون متر مکعب بوده که نشان دهنده رشد ۴ درصدی است.
توسعه اتفاقی نیست
نهمین کنفرانس ملی فرهنگ سازمانی با رویکرد «پویایی در فرهنگ مشارکتی پایدار» و نهمین جایزه «مسئولیت اجتماعی مدیریت (MSR Award)» به همت انجمن مدیریت ایران برگزار شد. این رویداد که برای بررسی چالشها و فرصتهای موجود در فرهنگ سازمانی و مسئولیت اجتماعی مدیریت برگزار شد، با سخنرانی اساتید و کارشناسان حوزه مدیریت همراه بود. سخنرانان با تأکید بر اهمیت آموزش مدیران دولتی و فرهنگ مشارکتی، نیاز و ضرورت توجه بیشازپیش به باید و نبایدهای توسعه پایدار را متذکر شدند.
هجوم چاههای غیرمجاز به قلب تاریخ
استان فارس چهارمین استان ایران از نظر وسعت و شدت فرونشست است که دشت مرودشت با تختجمشید و نقشرستمش بیشترین فشار ناشی از این پدیده را متحمل میشود و در نقاطی تا ۲۰ سانتیمتر در سال پایین میرود. در این گزارش سعی کردیم نشان دهیم کشاورزی در مجاورت این آثار باستانی چطور باعث تشکیل عارضهای بهنام «گرادیان فرونشستی» شده که در حال تخریب این بناها است. از «محمد ثابت اقلیدی»، مدیرکل میراثفرهنگی فارس نیز جویا شدیم که چه اقداماتی برای بازگرداندن معنای واقعی «حریم آثار ملی» به دو اثر باستانی انجام شده است؟ پاسخها پرسشهای دیگری را برانگیخت که «مهدی معتق»، کارشناس فرونشست، به آنها پاسخ داد. درنهایت از کشاورزان منطقه غفلت نکردیم و با چهار نفر از آنان گفتوگو کردیم تا مشخص شود که آیا میتوان راهحلی اجتماعی مبتنیبر توافق برای توقف یک اشتباه پرهزینه پیدا کرد؟
دادههای مبهم آب
|پیامما| در قوانین مهم بخش آب، بهصراحت موضوع پایش و وظایف و اقدامهای لازم ارائه نشده و متولی پایش بخش آب کشور و وظایف آن صراحتاً مشخص نشده است. همچنین، روند بررسی برنامههای توسعه نیز نشان میدهد صرفاً در برنامه سوم توسعه موضوع پایش کمی و کیفی منابع آب مطرح شده است. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی که با عنوان «مسائل و چالشهای پایش شبکه آب کشور» ارائه داده، عنوان کرده است که در حال حاضر تمام ایستگاههای سنجش پارامترهای آب و هواشناسی کشور با شرایط مطلوب فاصله داشته است. همچنین، شبکه پایش کشور تنها ۷ درصد ایستگاههای بارانسنجی، ۳۵ درصد ایستگاههای آبسنجی و ۱۹ درصد چاههای مشاهدهای به ابزارهای خودکار مجهز هستند و از این تعداد نیز تنها نیمی از آنها قابلیت انتقال برخط دادهها و اطلاعات ثبت شده دارند. علاوهبر ضعف تجهیزات و شبکه پایش، آخرین آماربرداری سراسری انجامشده در کشور منتهی به سال آبی ۱۳۹۰-۱۳۸۹ است و بیلان منابع و مصارف آب کل کشور برای بیش از ۱۰ سال اخیر بهروزرسانی نشده است. این گزارش میگوید بهطورکلی برداشت دادههای کیفی نسبت به دادههای کمی با کمبودهای بیشتری مواجه است.
هیرکانی-زاگرس؛ دو روایت از یک بحران
|پیام ما| زمزمههای اجرای دستورالعمل برداشت درختان شکسته و افتاده از جنگلهای شمال صدایی چندان بلند در فضای منابع طبیعی کشور داشت که باقی بحثها در حوزه جنگل، آبخیزداری و... را به حاشیه برد. در هفتههای اخیر کمپینی که در مخالفت با برداشت شکسته و افتاده شکل گرفت، بیش از ۵۰ هزار امضا جمعآوری کرد. در مقابل موافقان اجرای دستورالعمل هم با نگارش نامههایی به مسئولان، خواستار اجرای آن شدند. درنهایت، در دوگانه موافقان برداشت درختان شکسته و افتاده، مخالفان برداشت توانستند حرف خود را به کرسی بنشانند، بهطوریکه «علی تیموری»، رئیس سازمان منابع طبیعی، در نشستی در کافهکارزار از تعلیق اجرای این دستورالعمل خبر داد تا بحثهای بیشتری پیرامون آن انجام شود. فارغ از اینکه این برداشت انجام شود یا خیر، این دوگانهسازی چه تبعاتی بر مدیریت جنگلها دارد و برای حل آن چه باید کرد؟ «رحیم ملکنیا»، عضو هیئتعلمی دانشگاه لرستان، از جمله کسانی است که در سالهای اخیر به این تقابلها و دوگانهسازیها انتقادهایی را وارد دانسته و مطالبی را هم در این زمینه منتشر کرده است. او بهتازگی در یک سخنرانی با عنوان «مدیریت جنگلها؛ از سیاستگذاری مشارکتی تا برنامهریزی فنی» که به همت انجمن علمی دانشجویی دانشگاه تربیت مدرس برگزار شده بود، ضمن انتقاد دوباره از رهاشدگی زاگرس در مقابل هیرکانی، تلاش کرد در شکل کلان به دو مقوله سیاستگذاری و برنامهریزی در حوزه جنگل بپردازد.
